Murray Grey Sığırı (Murray Grey)

Murray Grey Sığırı, Avustralya kökenli, doğğuştan boynuzsuz ve uysal karakteriyle dünya genelinde ün kazanmış üstün kaliteli bir etçi sığır ırkıdır. Kendine has gümüş grisinden çikolata rengine uzanan post tonları ve sakin yapısıyla yetiştiriciler arasında uysallığı ve bakım kolaylığıyla tanınır. İngiliz sığır ırkları sınıfında değerlendirilen bu hayvan, mermerleşme yeteneği yüksek eti, hızlı büyüme hızı ve yüksek yem dönüşüm kabiliyeti sayesinde et sığırcılığında modern pazar standartlarına en iyi cevap veren ırklardan biridir. Hem meralarda hem de yoğun besi ünitelerinde gösterdiği yüksek ekonomik performans sayesinde günümüzde ana vatanı olan Avustralya'nın yanı sıra Amerika Birleşik Devletleri, Kanada, Yeni Zelanda ve Birleşik Krallık gibi dünyanın pek çok farklı coğrafyasında başarıyla yetiştirilmektedir.

Kökeni ve Tarihçesi

Murray Grey sığır ırkı, 1905 yılında Avustralya'nın güneyindeki Yeni Güney Galler (New South Wales) ile Victoria eyaletlerinin sınırında, Murray Nehri vadisinde yer alan Thologolong çiftliğinde şans eseri gerçekleşen bir melezleme ile ortaya çıkmıştır. Tarihte "Federation kuraklığı" olarak bilinen zorlu iklim döneminde, açık renkli (roan) bir Shorthorn inek ile siyah bir Aberdeen Angus boğasının çiftleşmesi sonucu ilk dumanlı gri renkli (dun-grey) buzağılar dünyaya gelmiştir. Peter ve Ena Sutherland çifti tarafından birer merak unsuru olarak saklanan ve yetiştirilen bu ilk melez gruptan zamanla 13 baş dun-grey buzağı elde edilmiştir. Hayvanların olağanüstü hızlı büyüdükleri, tüketilen yemi başarılı bir şekilde kaliteli ete dönüştürdükleri ve yüksek karkas kalitesi sundukları fark edilince çevre yetiştiricilerin de ilgisini çekmeye başlamıştır.

Irkın ticari boyut kazanması ve planlı üretimi 1940'lı yıllarda ilk büyük ticari sürülerin kurulmasıyla hız kazanmıştır. 1962 yılına gelindiğinde ise 50 kurucu yetiştiricinin bir araya gelmesiyle sığırların resmi kayıtlarını tutmak ve ırkı yönetmek üzere "Murray Grey Beef Cattle Society" (Murray Grey Etçi Sığır Cemiyeti) kurulmuştur. 1963 yılında, benzer özellikler taşıyan Tazmanya Grisi (Tasmanian Grey) ırkının da bu cemiyete dahil edilmesi için müzakereler yapılmış ve iki organizasyon nihayet 1981 yılında tamamen birleşmiştir. 1970'li yılların başından itibaren İngiltere ve Amerika Birleşik Devletleri'ne ithal edilen ırk, zamanla Kanada, Yeni Zelanda, Güney Amerika ve Güney Afrika gibi ülkelere de ihraç edilmiştir. Avustralya'da popülasyon açısından en büyük üçüncü sığır ırkı konumuna kadar yükselmiştir.

Modern genetik ve genomik araştırmalar, Murray Grey sığırlarının aslında genetik olarak tamamen Angus popülasyonunun bir parçası olduğunu bilimsel olarak ortaya koymuştur. 2013 yılında Dr. Sunduimijid Bolormaa liderliğinde yürütülen ve Journal of Animal Science dergisinde yayımlanan bilimsel araştırmada, Murray Grey ile Angus arasındaki genetik farklılık katsayısının (Fst) yalnızca 0.03 düzeyinde olduğu belirlenmiştir. Diğer bağımsız genomik çalışmalarda da bu sığırların %99'un üzerinde saf Angus genomuna sahip olduğu, iki ırk arasındaki temel farkın ise post rengini belirleyen renk değiştirici gen mutasyonundan (coat colour modifier gene) kaynaklandığı ispatlanmıştır. Bu nedenle Angus Avustralya birliği, BreedPlan değerlendirmelerinde Murray Grey sığırlarını Angus ile eşdeğer kabul etmektedir.

Fiziksel Özellikleri

Murray Grey sığırı, dengeli ve orantılı gövde yapısına sahip, orta büyüklükte bir etçi sığırdır. Irkın başlıca dış görünüş ve fenotipik özellikleri şunlardır:

• Post rengi açık gümüş grisinden çikolata rengine, koyu griye veya dun (açık kahverengi) tonlarına kadar değişebilir. Melezlerinde gri renk baskındır. Son dönemlerde özellikle ABD pazarında siyah Murray Grey sığırları da sürü defterine kabul edilmeye başlanmıştır.
• Postunun altında yer alan derisi, koyu renkli pigmentasyona sahiptir. Gevşek ve yumuşak yapıda olan bu koyu deri yapısı, Angus atalarından miras kalmıştır.
• Kafası doğuştan boynuzsuzdur (naturally polled); alın ile ağız arasındaki mesafe oldukça uzundur. Gözleri parlak, alert (tetikte) ve geniş aralıklıdır. Ağız aynası ve burun ucu tamamen koyu renklidir.
• Ayaklar ve bacaklar düzgün yerleşimli olup, hayvanın meralarda rahat yürümesini sağlayan güçlü bir kemik yapısına sahiptir. Tırnaklar (toynaklar) tamamen siyah ve serttir; tırnaklarda veya pençelerde beyaz çizgiler ya da beyaz lekelenmeler kabul edilmez. Sadece gövdenin alt kısmında (karın altında) sınırlı miktarda beyaz renge izin verilir.
• Canlı ağırlık bakımından boğalar genellikle 780-860 kg (bazı besi ve yetiştirici kayıtlarında 850-1300 kg veya 900-1300 kg arası) ağırlığa ulaşabilirken; yetişkin ineklerin canlı ağırlığı 500-680 kg (veya 500-700 kg arası) civarındadır. Yeni doğan buzağılar ise ortalama 27-36 kg ağırlığındadır.

Verim Özellikleri

Murray Grey sığırı, yüksek kaliteli kırmızı et verimi ve üstün karkas özellikleri ile etçi sığır yetiştiriciliğinde lider konumdadır. Irkın temel verim parametreleri şunlardır:

• Karkas kalitesi bakımından, et lifleri ince dokulu ve yumuşaktır. Vücudunda gereksiz deri altı yağı ve kaslar arası dikiş yağı (seam fat) biriktirmeden, kas içi mermerleşme (marbling) oluşturma yeteneği yüksektir. Bu mermerleşme yeteneği sayesinde Japonya ve Kore gibi yüksek kaliteli karkas talep eden denizaşırı pazarlarda öncelikli olarak tercih edilir.
• Karkas Randımanı Formülü: (Karkas Ağırlığı ÷ Canlı Ağırlık) × 100 olarak hesaplanır. Irkın et randımanı ve satılabilir et verimi oldukça yüksektir.
• Canlı ağırlık artışı bakımından buzağılar küçük doğmalarına rağmen çok hızlı bir gelişim gösterirler. Besi ünitelerinde ve meralarda yemi ete dönüştürme yetenekleri oldukça etkindir.
• Tarihsel başarılar açısından, 1967 yılında İngiltere'deki Smithfield Show'da düzenlenen karkas yarışmasında Murray Grey karkasları birinci, ikinci ve üçüncü sıraları almıştır. Ayrıca Kanada'daki 2008 Calgary Stampede Karkas Yarışması'nda üst üste ikinci kez "Grand Champion Carcase" (Büyük Şampiyon Karkas) ilan edilmişlerdir. ABD'deki Midland Boğa Testlerinde ise marbling genetik testinden mükemmel 10 skoru, yumuşaklık testinden ise 9 skoru almayı başaran ilk ırk olmuştur.
• Döl verimi ve üreme kabiliyeti oldukça yüksektir. Dişilerin annelik içgüdüsü güçlüdür ve kendi buzağılarını sütten kesim dönemine kadar ağırlaştırarak büyütecek düzeyde bol ve kaliteli süt üretirler.
• Avustralya'daki et kalite standartlarını belirleyen Meat Standards Australia (MSA) programlarına tam uyum sağlamaktadır. Bu doğrultuda karkasların et rengi skoru 1B ile 3 arasında, pH değeri ise en fazla 5.70 olmalıdır. Yetiştiriciler damızlık seçiminde göz kası alanı (EMA), intramüsküler yağ oranı (IMF) ve uysallık (Docility) EBV (Tahmini Damızlık Değeri) verilerini aktif olarak kullanmaktadır.

Mizacı ve Yönetim Kolaylığı

Murray Grey sığırları, sakin ve uysal mizaçları ile bilinirler. Kolay yönetilebilen, gürültüsüz ve barışçıl hayvanlardır. İnsanlarla olan ilişkilerinde uysallık sergilemeleri, meralarda ve ahırlarda sevk, aşılama ve tartım işlemlerini zahmetsiz hale getirir. Bu sakin mizaç, hayvanlar üzerindeki stresi minimuma indirerek et kalitesinin bozulmasını ve karkaslarda "koyu kesim" (dark cutting) oluşmasını önler. İneklerin annelik içgüdüleri ve yavruyu koruma yetenekleri mükemmel seviyededir; buzağılarını meralarda yırtıcılardan korurlar ancak uysallıkları sayesinde bakıcılara zorluk çıkarmazlar.

Bakım, Besleme ve Barınak İhtiyacı

Murray Grey, bakım gereksinimi düşük, her ortama kolayca adapte olabilen kanaatkar ve bakımı kolay bir sığırdır. Hem geniş meralarda otlatılarak (organik ve ekstansif sistemler) hem de besi ünitelerinde (entansif besleme) yüksek karlılıkla yetiştirilebilirler. Açık post renkleri sayesinde güneş ışınlarını yansıtarak yüksek sıcaklık toleransı gösterirler. Nitekim Aralık 2002 ile Haziran 2003 tarihleri arasında yapılan bir sıcaklık stresi denemesinde, açık renkli postları sayesinde yüksek ısı yükü altında diğer tüm etçi ırkları geride bırakarak en yüksek günlük canlı ağırlık artışını sağlamışlardır. Sıcağa olan bu dirençleri nedeniyle Queensland gibi tropikal bölgelerde Brahman (Bos Indicus) ile melezlenerek sıcağa dayanıklı "Greyman" ırkı geliştirilmiştir. Bunun yanında soğuk iklim koşullarına ve kar kaplı dağlık meralara da mükemmel düzeyde uyum sağlarlar.

Hastalık ve Dayanıklılık Durumu

Koyu renkli deri pigmentasyonları sayesinde Murray Grey sığırları, yoğun güneş ışığı alan sıcak iklimlerde bile göz kanseri (ocular squamous cell carcinoma), fotosensitivite reaksiyonları ve meme ucu güneş yanıklarına karşı doğal bir korumaya sahiptir. Ayrıca Yeni Zelanda gibi nemli meralarda sığırlar için büyük bir sorun olan yüz egzaması (facial eczema) hastalığına karşı yüksek bir genetik dirence sahiptirler. Her ne kadar hastalıklara dirençli ve sağlam yapılı olsalar da, sürünün genel sağlık durumunu izlemek, parazit mücadelelerini yürütmek ve bölgesel aşı programlarını planlamak için her zaman uzman bir veteriner hekime danışın.

İlgili Rehberler

• Besi Sığırı Beslemesi: Günlük Canlı Ağırlık Artışı ve Rasyon
• Merada Sığır Otlatma: Otlatma Planı ve Mera Yönetimi
• Damızlık İnek ve Düve Alırken Nelere Dikkat Edilir?
• Sığırlarda Aşı Takvimi: Hangi Aşı Ne Zaman Yapılır
• Sığır Irkları: Süt, Et ve Kombine Irkların Karşılaştırması

Sıkça Sorulan Sorular

Murray Grey sığırının anavatanı neresidir ve nasıl ortaya çıkmıştır?

Bu ırkın anavatanı Avustralya'nın Yeni Güney Galler ile Victoria sınırındaki Murray Nehri vadisidir. 1905 yılındaki kuraklık döneminde Thologolong çiftliğinde açık renkli bir Shorthorn inek ile siyah bir Aberdeen Angus boğasının şans eseri çiftleşmesiyle ortaya çıkmıştır.

Bu sığır ırkının post rengi nasıldır?

Murray Grey sığırlarının post renkleri açık gümüş grisinden çikolata kahverengisine, koyu griye ve dun (açık kahverengi) tonlarına kadar değişiklik gösterebilir. Siyah renkli sığırlar da son yıllarda kabul edilmektedir ve yapılan melezlemelerde gri renk tonları yavrularda her zaman baskın olmaktadır.

Koyu renkli deriye sahip olmasının hayvana faydası nedir?

Atalarından miras kalan koyu deri pigmentasyonu, hayvanları şiddetli güneş ışınlarından korur. Bu sayede sığırlar göz kanseri, güneş yanığı meme uçları ve fotosensitivite gibi sıcak iklime bağlı cilt ve göz rahatsızlıklarına yakalanmazlar.

Murray Grey sığırının et kalitesi neden bu kadar değerlidir?

Bu sığırların eti, fazla deri altı ve kas içi atık yağ biriktirmeden mükemmel bir mermerleşme yapısına sahip olması ve yüksek yumuşaklık sunması nedeniyle çok kalitelidir. ABD'deki genetik testlerde marbling ve tenderness (yumuşaklık) analizlerinde rekor seviyede yüksek skorlar elde etmiştir.

İlimsel dayanıklılığı nasıldır?

Açık post renkleri sayesinde güneş ışınlarını yansıtarak aşırı sıcak iklimlerde ve kurak meralarda yüksek besi performansı gösterirler. Aynı zamanda kalınlaşan post yapılarıyla karla kaplı soğuk bölgelerde de sorunsuz bir şekilde kışlayabilirler.