Kümeste Kırmızı Bit Nasıl Geçer? Akar, Bit ve Zararlılar
Kümeste kırmızı bit nasıl geçer? Kırmızı akarın belirtileri, peçete testi, temizlik ve tekrar takvimi; tavuk biti, pire, fare, sinek ve yırtıcılara karşı hobi kümesi önlemleri.
Kümeste kırmızı bit, aslında bir böcek değil akardır: kırmızı tavuk akarı (Dermanyssus gallinae). Tarım ve Orman Bakanlığı Bornova Veteriner Kontrol Enstitüsü bu akarı özellikle yumurtacı tavuklarda görülen bir gece paraziti olarak tanımlar: gündüz kümesin çatlaklarında saklanır, gece çıkıp tavuğun kanını emer. Kurtulmak için tavuğu değil, önce kümesi temizlemek ve uygulamayı yaklaşık bir hafta arayla tekrarlamak gerekir.
Bu yazı hobi kümesinde en sık görülen zararlıları anlatır. Kümes hastalıkları için belirtiler ağırlaşmışsa her zaman veteriner hekime başvurun; ilaç seçimi ve dozu veterinerin işidir.
Kırmızı akar nasıl tanınır?
Bakanlık enstitüsünün bilgilerine göre akar tavuğun üzerinde beslenmek için genellikle 1-2 saat kalır; kan emmiş akar parlak kırmızıdır, kan sindirildikçe rengi koyulaşır. Gündüz tavuğun üstünde çoğu zaman görülmez. Bu yüzden belirtiler önemlidir:
- Tavuklar akşam kümese girmek istemez, tünek yerine yerde uyumak ister.
- İbik ve sakal solar; ağır istilada kansızlık gelişir.
- Yumurta azalır, yumurta kabuğunda küçük kırmızı-kahverengi lekeler görülür.
- Folluklar terk edilir.
- Kümeste çalışan kişide kaşıntı olur.
- Tünek uçlarında, ek yerlerinde gri-beyaz toz gibi birikintiler görülür; bunlar akar dışkısı ve gömleğidir.
Kırmızı akar tavuğa ne zarar verir?
Kırmızı akar tek tek küçük görünür ama ağır istilada bir tavuk her gece binlerce akarla beslenebilir. Sonuç kansızlıktır: ibik ve yüz solar, tavuk halsizleşir, yemden kesilir. Sürekli kaşınma ve uykusuzluk stresi artırır, bağışıklık zayıflar ve tavuk başka hastalıklara açık hale gelir. Yumurta verimi düşer, kabukta lekeler görülür, folluklar terk edilir.
Civcivler ve kuluçkadaki tavuklar en hassas olanlardır. Kuluçkaya yatmış tavuk gece de folluktan kalkmadığı için akar ona doğrudan ulaşır; ağır durumlarda kuluçka tavuğu ölebilir. Bu yüzden kuluçka folluğu her kullanımdan önce temizlenmeli ve kontrol edilmelidir. Akarın bazı kanatlı hastalıklarını taşıyabildiği de bildirildiği için uzun süren bir istila yalnız bir rahatsızlık değil, sürünün sağlığı için ciddi bir risktir.
Peçete testi: kümeste akar var mı?
En kolay kontrol şudur: gece karanlıkta el feneri ile tüneğe bakılır ya da gündüz beyaz bir peçete tünek altına ve uçlarına sürtülür. Peçetede kırmızı, kahverengi lekeler çıkıyorsa akar vardır. Tünek ucuna sarılan bir şerit oluklu karton da bir iki gün sonra açıldığında akarı gösterir. Bu kontroller yazın haftada bir yapılmalıdır.
Kırmızı bit neden bu kadar çabuk çoğalır?
Bakanlık enstitüsü akarın 15-35 °C sıcaklık ve %60'ın üzerindeki nemde bir larva ve iki nimf evresi dahil yaşam döngüsünü bir hafta içinde tamamlayabildiğini bildirir. Yani sıcak ve nemli aylarda tek bir temizlikten bir hafta sonra yumurtadan yeni akarlar çıkar. Akar kansız uzun süre de yaşayabildiği için boş bırakılan kümes kendiliğinden temizlenmez.
Kümesteki kırmızı bit nasıl yok edilir?
Kalıcı mücadele dört adımlıdır:
- Mekanik temizlik: Kümes boşaltılır, altlık ve folluk malzemesi tamamen çıkarılıp kümesten uzağa götürülür. Tünekler sökülür, çatlaklar ve ek yerleri kazınır.
- Yıkama ve sıcaklık: Yüzeyler basınçlı su ile yıkanır. Buharlı temizleyici çatlaktaki akarı ve yumurtasını da öldürür.
- Kurutma ve uygulama: Kuru yüzeye kireç badana veya veterinerin önerdiği, kanatlı barınağı için ruhsatlı ürün etiket dozunda uygulanır. Ürün seçimi için veteriner hekime danışın; bazı ürünler tavuk varken kullanılamaz, bazılarında yumurta bekleme süresi vardır.
- Tekrar: Uygulama yaklaşık 7 gün sonra, gerekirse bir kez daha tekrarlanır. Bakanlık enstitüsü de yaşam döngüsünü kırmak için tekrarın önemini vurgular.
Bunlara ek olarak çatlaklar silikon veya macunla kapatılır, tünekler sökülebilir ve düz yüzeyli yapılır. Büyük temizliğin ayrıntılı adımları kümes temizliği ve dezenfeksiyonu yazısındadır.
Diyatomit, kül ve doğal yöntemler işe yarar mı?
Diyatomit (diyatomlu toprak) ve odun külü akarın dış kabuğunu kurutarak etki eder; tozun girdiği çatlaklarda ve toz banyosunda yardımcı olur. Ancak tek başına ağır istilayı bitirmez ve ince tozu tavuk da insan da solur. Kullanılacaksa maske takılmalı, havada toz bulutu yaratılmamalıdır. Mazot, makine yağı ve tarım ilacı gibi kümes için ruhsatlı olmayan maddeler tavuğa ve yumurtaya zarar verir; kullanılmamalıdır.
Tavuk biti ve diğer dış parazitler
| Zararlı | Nerede yaşar | Belirti | Mücadele |
|---|---|---|---|
| Kırmızı tavuk akarı | Kümes çatlakları, gece tavukta | Solgun ibik, tünekten kaçma | Kümes temizliği + 7 gün sonra tekrar |
| Kuzey kanatlı akarı | Sürekli tavuğun üstünde | Kuyruk altında kararmış tüyler | Tavuk tedavisi, veteriner |
| Tavuk biti | Tüylerin dibinde, sürekli tavukta | Tüy diplerinde yumurta kümeleri, kaşınma | Toz banyosu, veteriner önerisi ürün |
| Bacak uyuz akarı | Bacak pullarının altında | Kabarmış, kabuklu bacaklar | Veteriner tedavisi |
| Pire ve tahtakurusu | Altlık, folluk, çatlak | Huzursuzluk, ısırık | Temizlik, altlık değişimi |
Tavuk biti akarın aksine tavuğun üzerinde yaşar ve kan emmez, tüy ve deri artıklarıyla beslenir. Kuru toprak veya kumdan bir toz banyosu yeri, tavuğun kendi kendini temizlemesine yardım eder.
Fare, sıçan ve sinek
Fare ve sıçan yem çalar, yumurta ve civciv yer, hastalık taşır. Penn State Extension, beton zemin ve briketle başlayan duvarın fare, yılan ve yırtıcıların altından kazmasını önlediğini yazar. Aynı kaynak yemin kapaklı metal kaplarda saklanmasını önerir.
- Dökülen yem her akşam toplanır.
- Kümes çevresindeki otlar kısa tutulur, odun ve tahta yığını kümese dayanmaz.
- Yemlik gece kapatılır veya içeri alınır.
- Sinek için altlık kuru tutulur, gübre kompost yığınında örtülür.
Yırtıcılar: tilki, sansar, kedi, yırtıcı kuş
Penn State Extension en iyi korumanın tamamen telle çevrili ve üstü örtülü gezinti alanı olduğunu yazar. Tel en az 30 cm gömülür ve dibi 15 cm dışa kıvrılır; şahin ve baykuşa karşı üst tel veya ağla kapatılır. Gezinti alanı güvenli değilse tavuklar karanlık çökmeden içeri kapatılmalıdır. Kümes ve tel ölçüleri için tavuk kümesi nasıl yapılır yazısına bakın.
Yeni tavuk ve karantina
Kırmızı akar, bit ve hastalıkların çoğu kümese yeni alınan tavukla, ödünç alınan kafesle ya da başka kümesten gelen ayakkabıyla girer. Yeni tavuk en az iki hafta ayrı bir yerde tutulur, akar ve bit kontrolü yapılır, sonra sürüye katılır. Hasta görünen tavuk hemen ayrılır.
Önleme takvimi
| Sıklık | İş |
|---|---|
| Her gün | Tavuk davranışı, ibik rengi, tünekten kaçma |
| Haftada bir | Peçete testi, tünek uçları, folluk köşeleri |
| Ayda bir | Tüy dibi kontrolü, bacak pulları |
| İlkbahar ve sonbahar | Büyük temizlik ve çatlak onarımı |
| Yeni tavuk gelince | İki hafta karantina |
Günlük ve haftalık işlerin tamamı kümes bakımı nasıl yapılır yazısında; sıcak aylardaki özel önlemler kışın ve yazın kümes bakımı yazısındadır.
Sıkça Sorulan Sorular
Tavuklarda kırmızı bit nasıl temizlenir?
Tavuklarda kırmızı bit temizliği önce kümeste yapılır, çünkü akar gündüz çatlaklarda saklanır. Kümes boşaltılır, kazınır, yıkanır, kurutulur ve uygun ürünle işlenir. Uygulama yaklaşık 7 gün sonra tekrarlanır; tavuğun tedavisi için veteriner hekime danışılır.
Kırmızı tavuk biti insana geçer mi?
Kırmızı tavuk biti insanda yaşayıp çoğalmaz ama kümeste çalışan kişiyi ısırabilir. Isırık kaşıntı ve deride kızarıklık yapar. Kümesten çıkınca elbise değiştirmek ve yıkanmak yeterlidir.
Kırmızı bit kümeste ne kadar yaşar?
Kırmızı bit kümeste tavuk olmadan da uzun süre yaşayabilir. Bu yüzden boş bırakılan kümes kendiliğinden temizlenmez. Kümes temizlenip uygulama tekrarlanmadan tavuk sokulmamalıdır.
Tavuk bitini ne öldürür?
Tavuk bitini veteriner hekimin önerdiği, kanatlılar için ruhsatlı ürünler öldürür. Toz banyosu ve diyatomit yardımcı olur ama ağır istilayı tek başına bitirmez. Mazot ve tarım ilacı kullanılmamalıdır.
Kırmızı bit hangi mevsimde çoğalır?
Kırmızı bit en çok sıcak ve nemli aylarda çoğalır. Bakanlık kaynağına göre 15-35 °C ve %60'ın üzerindeki nemde yaşam döngüsünü bir haftada tamamlayabilir. Yazın haftalık kontrol bu yüzden önemlidir.
TarlaTapan rehber yazıları sahada işe yarayan, uygulanabilir bilgiyi esas alır. Düzeltme ve önerileriniz için bize yazın.