İçeriğe geç
11°C
Arıcılık ve Kanatlı

Kışın Kümes Bakımı Nasıl Yapılır? Kış ve Yaz Rehberi

Kışın kümes bakımı nasıl yapılır? Cereyan, nem ve havalandırma dengesi, donan su, altlık, ışık ve yumurta; yazın sıcak stresi, gölge, serin su ve kümes havalandırması.

Muhammet Elma 21 Kasım 2026 6 dk okuma
Kışın Kümes Bakımı Nasıl Yapılır? Kış ve Yaz Rehberi

Kışın kümes bakımı nasıl yapılır? Kümes kapatılıp ısıtılmaz; kuru ve cereyansız tutulur, havalandırma açık bırakılır, su donmaya karşı günde iki kez kontrol edilir ve altlık kalın serilir. Penn State Üniversitesi yayım servisi (Penn State Extension) tavukların kuru oldukları sürece soğuğa çok iyi dayandığını, asıl sorunun serin ve nemli şartlar olduğunu yazar. Yazın ise tehlike tersine döner: tavuk sıcağa soğuktan çok daha az dayanır.

Reklam

Bu yazı kışın ve yazın kümeste neyin değiştiğini anlatır. Yıl boyu süren günlük işler için kümes bakımı nasıl yapılır yazısına bakın.

Kışın kümeste en büyük tehlike: nem

Kışın hobicinin ilk refleksi kümesin bütün deliklerini kapatmaktır. Bu çoğu zaman yanlıştır. Tavuk nefesle ve dışkıyla kümese her gece bol nem bırakır. Hava dışarı çıkamazsa nem duvar ve tavanda yoğuşur, altlık ıslanır, amonyak birikir. Penn State Extension, iyi havalandırılan kümeslerin iyi yalıtım ve nem bariyeri de istediğini, yalıtım veya havalandırma eksik olursa serin havada duvar ve tavanda nem biriktiğini yazar.

Kışın doğru denge şöyledir:

  • Tünek hizasında cereyan yok: Tavukların uyuduğu yerde rüzgâr esmemeli.
  • Tavana yakın açıklık açık: Sıcak ve nemli hava yukarıdan çıkmalı.
  • Rüzgâra kapalı cephe: Açıklıklar hakim rüzgârın tersinde olmalı; aynı kaynak hava girişlerinin yukarı doğru açılı yapılmasını önerir.
  • Sabah kontrolü: Tavanda ve camda su damlası varsa havalandırma azdır.

Tavuğun ibiği ve sakalı soğukta donabilir. Islak ve cereyanlı kümeste donma riski artar; kuru ve cereyansız kümeste çoğu ırk 0 °C'nin altında bile sorun yaşamaz.

Reklam

Kümes kışın ısıtılmalı mı?

Çoğu durumda kümes ısıtılmaz. Isıtıcı, özellikle kızılötesi lamba, kuru talaş ve tozla birleşince kümes yangınlarının en sık sebebidir. Isıtılan kümesteki tavuk soğuğa alışamaz; elektrik kesildiğinde ısı farkı onu daha çok etkiler.

Isı yerine şunlar yapılır:

  • Altlık 10-15 cm'ye çıkarılır; kalın kuru altlık zeminden gelen soğuğu keser.
  • Kümesin rüzgâr alan cephesi saman balyası, branda veya tahta ile kapatılır, ama üst açıklık bırakılır.
  • Tünek tahtası geniş tutulur; tavuk oturduğunda ayaklarını tüyleriyle örter.
  • Akşam yemine biraz fazla tahıl eklenir; sindirim gece vücudu ısıtır.

Kışın gezinti alanı da unutulmamalıdır: karla kaplı veya çamurlu alana kuru saman serilirse tavuklar dışarı çıkmaya devam eder, kümes içi daha az kirlenir. Civciv, hasta tavuk ve tüysüz ırklar istisnadır; onlar için korunaklı ayrı bir bölme ve kontrollü ısı gerekebilir.

Su donarsa ne yapılır?

Tavuk susuz kalınca yemi de azaltır ve yumurta hemen düşer. Kışın su iki kez, sabah ve öğleden sonra kontrol edilir.

  • Plastik suluk yerine kalın kenarlı, kolay buzu kırılan kap kullanılabilir.
  • Sabah ılık su konur; ılık su geç donar. Kap güneş alan, rüzgârdan korunan bir köşeye konursa öğlene kadar donmadan kalır.
  • İki suluk dönüşümlü kullanılır: biri içeride ısınırken diğeri kümeste durur.
  • Elektrik varsa kanatlılar için yapılmış donma önleyici suluk tabanı kullanılabilir.
Reklam

Kışın ışık ve yumurta

Gün kısaldıkça tavuklar yumurtayı azaltır, birçok tavuk sonbaharda tüy döker ve o dönemde yumurtlamaz. Bu doğaldır. Kışın da yumurta isteyenler için Penn State Extension, yemlik ve suluğun üstüne konan tek bir düşük güçlü lambanın çoğu küçük kümese yettiğini yazar. Lamba sabah erken yakılarak gün 14-15 saate tamamlanır; akşam aniden kapanırsa tavuklar karanlıkta tüneği bulamaz. Güney cephedeki pencereler kışın ışık ve sıcaklık sağlar.

Yazın kümes bakımı: sıcak stresi

Yazın tavuk terleyemez; ağzı açık soluyarak ve kanatlarını gövdesinden ayırarak serinlemeye çalışır. Bu görüntü sıcak stresinin ilk işaretidir. Sıcak stresinde yem tüketimi ve yumurta düşer, kabuk incelir, ağır ırklarda ölüm görülebilir.

BelirtiNe anlama gelirNe yapılır
Ağız açık solumaSıcak stresi başladıGölge ve serin su
Kanatları açık durmaVücut ısısını atmaya çalışıyorHavalandırmayı artırın
Yem yememe, halsizlikStres ilerliyorSerin yere alın, su içirin
Yere yatma, titremeAğır durumHemen serinletin, veterinere danışın

Yazın kümesi serin tutmak

  • Gölge: Gezinti alanında ağaç, çalı, branda ya da gölge filesi olmalı. Penn State Extension gezinti alanına alçak, yapraklı çalılar dikilmesini, bunun hem gölge hem saklanma yeri sağladığını yazar.
  • Bol ve serin su: Suluk sayısı artırılır, gölgeye konur, günde iki üç kez tazelenir. Sıcak günde suya buz atmak işe yarar.
  • Havalandırma: Yazın pencere ve açıklıkların hepsi açılır; açıklıklar mutlaka tel ile kapatılmalıdır. Aynı kaynak güney penceresinin yazın iyi bir havalandırma kaynağı olduğunu belirtir.
  • Kalabalığı azaltın: Kalabalık kümes yazın çok daha çabuk ısınır; sıcak bölgelerde yaz başında sürüyü küçültmek ya da ikinci bir gölgelik kurmak kayıpları azaltır.
  • Yemi sabah ve akşam verin: Öğle sıcağında sindirim ısı üretir; tavuk zaten yemez.
  • Toz banyosu yeri: Gölgede kuru toprak veya kum bırakın; tavuklar hem serinler hem akar ve bitten kurtulur.

Sonbaharda tüy dökümü

Sonbaharda gün kısalınca birçok tavuk tüy döker. Bu dönemde yumurta çoğu zaman tamamen durur, tavuk dağınık ve çıplak görünür. Hastalık değildir; tavuk kışa yeni tüyle girmeye hazırlanır. Tüy dökümü genellikle birkaç hafta, bazı tavuklarda iki üç ay sürer.

Tüy büyük ölçüde proteinden oluştuğu için bu dönemde yemin kalitesi önemlidir. Hazır yumurta tavuğu yemi esas tutulur, mutfak artığı ve tahıl azaltılır. Yeni çıkan tüy kanlı ve hassastır; tavuğu tutarken dikkat edilmeli, gagalaşma varsa sebebi araştırılmalıdır. Tüy döken tavuk soğuğa ve cereyana daha duyarlıdır, bu yüzden sonbahar onarımlarını ve rüzgâr kesicileri tüy dökümü başlamadan bitirmek iyi olur. Bu dönemde lamba ile yumurta zorlamak yerine tavuğun dinlenmesine izin vermek, kışın daha sağlıklı bir sürü sağlar.

Mevsim geçişlerinde yapılacaklar

Mevsimİş
SonbaharBüyük temizlik, çatlakları kapatma, çatı ve tel onarımı, kış altlığı stoğu
KışKalın altlık, su kontrolü, nem kontrolü, isteğe bağlı ışık
İlkbaharBüyük temizlik, akar kontrolü, gezinti alanını yenileme
YazGölge, ek suluk, tam havalandırma, haftalık akar kontrolü

Büyük temizliğin adımları kümes temizliği ve dezenfeksiyonu yazısındadır. Sıcak ve nemli aylar kırmızı akarın en hızlı çoğaldığı dönemdir; belirtileri kümeste kırmızı bit ve zararlılar yazısında anlattık.

Sık yapılan mevsim hataları

  • Kışın kümesi hava almaz hale getirmek: Nem ve amonyak hastalığı soğuktan daha çok getirir.
  • Isı lambasıyla kümesi ısıtmak: Yangın riski yüksektir.
  • Donmuş suyu fark etmemek: Bir gün susuz kalan tavuk haftalarca yumurtlamayabilir.
  • Yazın gölgesiz gezinti alanı: Öğle güneşi tavuğu birkaç saatte bitkin düşürür.
  • Yazın kapalı kümes: Gece de sıcaksa kümes açıklıkları açık kalmalı, ama tel sağlam olmalı.
  • Mevsim dönüşünü atlamak: Sonbahar temizliği yapılmayan kümeste akar kışı rahat geçirir.

Sıkça Sorulan Sorular

Tavuklar kaç dereceye kadar soğuğa dayanır?

Tavukların çoğu kuru ve cereyansız bir kümeste 0 °C'nin altındaki soğuğa da dayanır. Tüylü ve küçük ibikli ırklar soğuğa daha dayanıklıdır. Islak altlık ve cereyan soğuğun etkisini çok artırır.

Kışın kümesin havalandırması kapatılır mı?

Kışın kümesin havalandırması tamamen kapatılmaz. Tavana yakın açıklıklar açık kalır, böylece nem ve amonyak dışarı çıkar. Yalnız tünek hizasına cereyan gelmesi önlenir.

Kışın tavuklar neden yumurtlamaz?

Kışın tavuklar gün kısaldığı için yumurtayı azaltır. Sonbaharda tüy döken tavuk da o dönemde yumurtlamaz. Günü lambayla 14-15 saate tamamlamak yumurtayı artırır.

Yazın tavuklar sıcaktan nasıl korunur?

Yazın tavuklar gölge, bol serin su ve iyi havalandırılmış bir kümesle sıcaktan korunur. Yem sabah ve akşam serinliğinde verilir. Kalabalık kümes yazın daha çabuk ısındığı için sayı azaltılmalıdır.

Kümeste ısıtıcı kullanmak güvenli mi?

Kümeste ısıtıcı kullanmak genellikle güvenli değildir. Isı lambası kuru talaş ve tozla birleşince yangına yol açabilir. Kalın altlık ve rüzgâr kesici çoğu zaman ısıtıcıdan daha işe yarar.

Balınızı, kovanınızı, ürününüzü satınBal, kovan, yumurta, tavuk — TarlaTapan Pazar'da ücretsiz ilan verin, alıcı size doğrudan ulaşsın.
Ücretsiz ilan ver
Paylaş:
Muhammet Elma

TarlaTapan rehber yazıları sahada işe yarayan, uygulanabilir bilgiyi esas alır. Düzeltme ve önerileriniz için bize yazın.

Çiftçi hesaplama araçlarıMısır verimi ve nem kesintisi, hayvan gebelik takvimi, tarımsal destek takvimi.
Araçları gör

TarlaTapan Haftalık Çiftçi Bülteni

Yeni rehber yazıları, destek ve hibe duyuruları ve pazardaki fırsatlar e-postanızda.