Tavuk Kümesi Nasıl Yapılır? Ölçüler, Tünek ve Folluk
Tavuk kümesi nasıl yapılır? Yer seçimi, tavuk başına alan, tünek ve folluk ölçüleri, zemin, havalandırma, yırtıcıya karşı tel ve 6-10 tavukluk basit kümes planı.
Tavuk kümesi nasıl yapılır? Önce suyun birikmediği yüksek bir yer seçilir, sonra kuru, cereyansız ve yırtıcının giremeyeceği bir oda kurulur; içine tünek, folluk, yemlik ve suluk yerleştirilir, önüne de telle çevrili bir gezinti alanı yapılır. Penn State Üniversitesi yayım servisi (Penn State Extension), küçük kümeslerin her biçimde yapılabileceğini, ama hepsinin tavuğu havadan, yırtıcıdan, yaralanmadan ve hırsızdan koruması gerektiğini yazar.
Bu yazı bahçede 4-15 tavuk besleyecek hobiciler içindir. Kümes kurulduktan sonraki günlük işler için kümes bakımı nasıl yapılır yazısına bakın.
Kümes için yer seçimi
Yer seçimi, kümesin ömür boyu kuru mu ıslak mı olacağını belirler.
- Yüksek ve süzek yer: Penn State Extension kümesin yüksek, suyu iyi akan bir yere kurulmasını önerir. Çukur yerde zemin ve gezinti alanı sürekli çamur olur.
- Güneye bakan cephe: Aynı kaynağa göre kümesin önü, pencereleri ve gezinti alanı güneye bakmalıdır. Güneş kümesi ısıtır ve toprağı kurutur.
- Hakim rüzgâra sırt: Havalandırma açıklıkları rüzgârın geldiği yönün tersine konur.
- Eve yakınlık: Kümese her gün gidileceği için kışın çamurda yürümeden ulaşılabilmeli, su ve elektrik yakın olmalıdır.
- Komşu ve belediye: Şehir içinde tavuk beslemek için belediye kurallarına ve komşu mesafesine bakın; horoz sesi en sık şikâyet sebebidir.
Tavuk başına ne kadar alan gerekir?
Penn State Extension'ın asgari alan tablosu şöyledir (değerler metrekareye çevrildi):
| Tavuk tipi | Kümes içi (tavuk başına) | Gezinti alanı (tavuk başına) |
|---|---|---|
| Bantam (cüce) tavuk | 0,09 m² | 0,37 m² |
| Yumurtacı tavuk | 0,14 m² | 0,74 m² |
| İri ırk tavuk | 0,19 m² | 0,93 m² |
Bunlar alt sınırdır. Hobide tavukların gün boyu kümeste kaldığı kış günleri ve kötü havalar düşünülerek içeride tavuk başına 0,3-0,4 m² ayırmak daha rahattır. Örnek: 8 yumurtacı tavuk için en az 1,1 m² iç alan yeter görünür, ama 2,5-3 m²'lik bir kümes kokuyu, nemi ve gagalaşmayı belirgin azaltır.
Tünek ölçüleri
Tavuk geceyi tünekte geçirir. Doğru tünek ayak sağlığını korur ve folluğun kirlenmesini önler.
- Uzunluk: Penn State Extension standart tavuk için tavuk başına 15 cm, bantam için 10 cm tünek önerir. Kışın tavuklar sokulduğu, yazın ayrı durmak istediği için 20-25 cm daha rahattır.
- Yükseklik: Standart tavukta yerden 45-60 cm, bantamda 30-45 cm. Aynı kaynak tavukların yerden 1,2 metreden yükseğe tünememesini, aksi halde inip çıkarken bacak ve kanat yaralanması olacağını yazar.
- Aralık: Tünekler arası yaklaşık 30 cm.
- Etlik ve çok iri ırklar: Bu kaynak iri yapılı etlik ırklarda tünek kullanılmamasını önerir; atlarken eklemleri zarar görür.
- Malzeme: Köşeleri yuvarlatılmış 4-5 cm genişliğinde ahşap çıta. Metal boru kışın soğuk olur, ayak kavramaz.
Tüneğin altına çıkarılabilir bir dışkı tahtası koymak günlük temizliği çok kolaylaştırır.
Folluk ölçüleri ve sayısı
Folluk tavuğun yumurtladığı kutudur.
| Ölçü | Penn State Extension önerisi |
|---|---|
| Boyut | En az 30 x 30 cm |
| Sayı | İlk 4 tavuk için 2 folluk, sonra her 4 tavuğa 1 folluk |
| Yükseklik | Yerden en az 60 cm |
| Tüneğe uzaklık | En az 1,2 m |
| Ön çıta | 8-10 cm, malzeme dökülmesin |
| İçi | Yaklaşık 5 cm kuru çam talaşı |
Folluk loş, sakin bir köşede olmalı; parlak pencerenin karşısına ve kapının yanına konmamalıdır. Kutu çok büyük olursa birkaç tavuk aynı anda girer ve yumurta kırılır. Tünek folluktan yüksekte olursa tavuklar geceyi folluğun üstünde geçirir ve folluğu kirletir.
Kümes zemini nasıl olmalı?
Kümes zemini için üç seçenek vardır:
| Zemin | Artısı | Eksisi |
|---|---|---|
| Beton | Fare, yılan ve yırtıcı kazıp giremez; kolay yıkanır | Pahalı, kışın soğuk; kalın altlık ister |
| Ahşap taban (yerden yüksek) | Kuru kalır, taşınabilir kümeste uygun | Altında fare yuva yapabilir, çürür |
| Toprak | Ucuz | Islanır, kazılır, temizlenmesi zor |
Penn State Extension yeni kümeste beton zemin dökülmesini ve duvarın bir iki sıra briketle başlatılmasını önerir; böylece fare, yılan ve yırtıcı duvarın altından kazıp giremez. Zemin kapıya doğru hafif eğimli olursa yıkama suyu birikmez. Hangi zemin olursa olsun üstüne 5-10 cm altlık serilir.
Havalandırma ve ışık
Kümes cereyansız ama havadar olmalıdır. Penn State Extension, havalandırma açıklıklarının tünek hizasına doğrudan açılmamasını, açıklıkların hakim rüzgârın tersindeki yüzde, genellikle güney veya doğu cephesinde olmasını önerir. Küçük kümeste tek cephedeki pencere ya da açıklıklar çoğu zaman yeterlidir.
Pratik bir ölçü: açıklıklar tavana yakın, tüneğin üstünde kalmalı. Sıcak ve nemli hava yukarı çıkar ve dışarı atılır; tavuklar aşağıda cereyan almaz. Açılır kanatlı pencere yerine sürgülü pencere kullanın; aynı kaynak tavukların açık kanatlara tünediğini hatırlatır.
Işık için güney penceresi yeterlidir. Kışın yumurta isteyenler yemlik üstüne tek bir düşük güçlü lamba koyar.
Yırtıcıya karşı tel ve kapı
Hobi kümesinde kayıpların çoğu tilki, sansar, köpek, kedi ve yırtıcı kuşlardandır.
- Sık gözlü tel: Pencere ve açıklıklar kalın telli kafes teliyle kapatılır. İnce tavuk teli tavuğu içeride tutar ama yırtıcıyı dışarıda tutmaz.
- Gömülü tel: Penn State Extension gezinti alanının telinin en az 30 cm toprağa gömülmesini ve dibinin 15 cm dışa doğru kıvrılmasını önerir. Kazan hayvan tele çarpar ve altından geçemez.
- Üst örtü: Şahin ve baykuşa karşı gezinti alanının üstü tel veya ağla kapatılır.
- Kilit: Kapıya hayvanın açamayacağı sürgü veya kanca takılır. Tel açık değilse tavuklar karanlık çökmeden içeri kapatılır.
6-10 tavukluk basit kümes planı
| Parça | Ölçü |
|---|---|
| Kümes odası | 2 x 1,5 m (3 m²), ön yükseklik 1,8 m, arka 1,5 m eğimli çatı |
| Gezinti alanı | 3 x 3 m (9 m²), üstü tel |
| Tünek | 2 çıta, her biri 1,5 m, yerden 50 ve 80 cm, aralık 30 cm |
| Folluk | 3 adet, 30 x 30 cm, yerden 60 cm |
| Havalandırma | Güney cephe üstte 2 açıklık, telli |
| Kapı | İnsan kapısı + tavuk kapısı (30 x 35 cm), rampa |
Rampanın üstüne Penn State Extension'ın önerdiği gibi 7-8 cm arayla çıtalar çakılırsa tavuk kaymadan iner. Malzeme olarak yıkanabilir yüzeyler seçin ve yalıtımı tavukların gagalayamayacağı şekilde kapatın; aynı kaynak köpük ve levha yalıtımın tavuklarca yenebileceğini yazar. Kümesi bitirdikten sonra temizliği kolaylaştırmak için kümes temizliği ve dezenfeksiyonu yazısına göz atın.
Taşınabilir kümes mi, sabit kümes mi?
Taşınabilir kümes tekerlekli ya da kızaklı küçük bir kümestir; birkaç günde bir çimin başka bir yerine çekilir. Tavuklar her seferinde taze ot ve böcek bulur, zemin çamura dönmez, gübre bahçeye kendiliğinden dağılır. Ancak 4-6 tavuktan fazlası için ağırlaşır, kışın soğuk ve rüzgâra açıktır, yırtıcıya karşı da sabit kümes kadar güvenli değildir.
Sabit kümes daha pahalıdır ama beton zemini, gömülü teli ve sağlam kapısıyla uzun yıllar sorunsuz kullanılır. Kışı sert geçen yerlerde ve 8 tavuktan büyük sürülerde sabit kümes daha mantıklıdır. Bazı hobiciler ikisini birleştirir: kışın sabit kümes, yazın bahçede taşınabilir bölme.
Sıkça Sorulan Sorular
Basit bir tavuk kümesi nasıl yapılır?
Basit bir tavuk kümesi, ahşap iskelet üzerine kaplanmış küçük bir odadan ve telle çevrili bir gezinti alanından oluşur. İçine bir iki tünek, birkaç folluk, yemlik ve suluk konur. Zemin kuru tutulur ve üstüne talaş serilir.
10 tavuk için kümes kaç metrekare olmalı?
10 yumurtacı tavuk için kümes en az 1,4 m² olmalıdır; bu Penn State Extension'ın asgari değeridir. Rahat bir kümes için 3-4 m² iç alan ve 8-10 m² gezinti alanı önerilir.
Tünek folluktan yüksek mi olmalı?
Tünek folluktan yüksek olmalıdır. Tavuklar geceyi en yüksek yerde geçirmek ister. Folluk tünekten yüksekte olursa tavuk orada uyur ve yumurtalar kirlenir.
Tavuk kümesi zeminine ne konur?
Tavuk kümesi zeminine 5-10 cm kalınlıkta kuru çam talaşı, saman veya kenevir altlık konur. Altlık dışkının nemini çeker ve kokuyu azaltır. Islanan altlık hemen değiştirilmelidir.
Kümesin kapısı hangi yöne bakmalı?
Kümesin kapısı ve pencereleri genellikle güneye bakmalıdır. Güneş kümesi kışın ısıtır ve zemini kurutur. Havalandırma açıklıkları ise hakim rüzgârın tersindeki yüze konur.
TarlaTapan rehber yazıları sahada işe yarayan, uygulanabilir bilgiyi esas alır. Düzeltme ve önerileriniz için bize yazın.