Tritikale Ne Zaman Biçilir? Dane, Silaj ve Hasıl İçin Hasat

Tritikale, aynı tarladan farklı ürünler alınabilen esnek bir tahıldır. İhtiyaca göre hasıl, kuru ot, silaj veya dane olarak hasat edilebilir. Ama her amaç için doğru hasat zamanı farklıdır ve bu zamanın kaçırılması hem verim hem de yem kalitesi kaybına yol açar. Bu yazıda tritikalenin ne zaman ve nasıl hasat edileceğini anlatıyoruz.

Hasat Amacına Göre Zamanlama

• Yeşil yem ve hasıl: Sapa kalkma sonu ile başaklanma başı arası.
• Kuru ot: Başaklanma dönemi.
• Silaj: Danenin süt-hamur olum dönemi.
• Dane: Tam olum, dane nemi düşük.

Bitki geliştikçe yeşil aksam verimi artar, ama protein oranı ve sindirilebilirlik azalır. Doğru hasat zamanı, verim ile kalite arasındaki dengeye göre seçilir.

Hasıl ve Yeşil Yem Olarak Hasat

Hasıl, taze olarak biçilip doğrudan hayvanlara yedirilen yeşil yemdir. Tritikale, sapa kalkma sonundan başaklanma başına kadar olan dönemde hasıl olarak biçilebilir. Bu dönemde yapraklar bol, protein oranı yüksektir. Hasıl, biçildiği gün yedirilmelidir; beklediğinde ısınır ve kalitesi düşer. Hasıl olarak kullanılan tritikale, hayvanlara alıştırılarak verilmelidir.

Kuru Ot Olarak Hasat

Kuru ot için tritikale, başaklanma döneminde biçilir. Bu dönemde yeşil aksam verimi yüksek, besin değeri hâlâ iyidir. Biçilen ot tarlada kurutulur, sık sık çevrilerek eşit kuruması sağlanır ve nemi yeterince düştüğünde balyalanır. Kurutma sırasında yağmur yemesi, otun kalitesini ciddi şekilde düşürür. Tritikale saplarının kalın olması, kurumayı yavaşlatabilir; sap ezici kullanmak kurumayı hızlandırır.

Silaj İçin Hasat

Silaj amaçlı tritikale, danenin süt-hamur olum döneminde biçilir. Bu dönemde bitkinin kuru madde oranı, silaj için uygun seviyeye yaklaşır ve danelerin başlaması enerji değerini artırır. Çok erken biçilen tritikale çok nemli olduğu için soldurma gerektirir; çok geç biçilen tritikale ise lifli olur ve iyi sıkışmaz. Silaj yapımını "Tritikale Silajı" yazımızda ayrıntılı anlatıyoruz.

Dane Olarak Hasat

Dane amaçlı tritikale, tam olum döneminde, dane sertleşip nemi düştüğünde biçerdöverle hasat edilir. Tritikale danesi, olgunlaştıktan sonra hasat geciktirilirse başaktan dökülebilir ve yağmur alırsa başakta çimlenebilir. Bu yüzden dane hasadı, olgunluğa ulaşıldığında geciktirilmemelidir. Biçerdöver, tritikale danesinin iriliğine göre ayarlanmalı, dane kırılması ve kayıplar kontrol edilmelidir. Tritikalenin uzun boylu olması, biçerdöverde sapın fazla gelmesine yol açabilir; bu durumda ilerleme hızı düşürülmeli ve kesim yüksekliği samanın değerlendirilme şekline göre ayarlanmalıdır. Saman balyalanacaksa kesim biraz alçaktan yapılabilir. Hasattan önce tarla gezilerek yatmış bölgeler belirlenmeli, bu bölgeler en son ve daha dikkatli biçilmelidir.

Dane Nemi ve Depolama

Tritikale danesi, güvenli depolama için yaklaşık yüzde 12-13'ün altında nemle saklanmalıdır. Daha yüksek nemle hasat edilen dane, depolamadan önce kurutulmalıdır. Depo kuru, serin, temiz ve havadar olmalıdır. Danenin depolamadan önce temizlenmesi, kırık daneler, yabancı otlar ve olası çavdar mahmuzu yapılarının ayrılması açısından önemlidir.

Hasatta Sık Yapılan Hatalar

• Silaj için hasadı geciktirip lifli ve düşük kaliteli ürün almak.
• Kuru ot için biçilen tritikaleyi yağmura yakalatmak.
• Dane hasadını geciktirip dökülme ve başakta çimlenmeye izin vermek.
• Biçerdöveri ayarlamadan hasat yapıp dane kırmak.
• Yüksek nemle hasat edilen daneyi kurutmadan depolamak.
• Çavdar mahmuzu kontrolü yapmadan daneyi hayvana yedirmek.

Sıkça Sorulan Sorular

Tritikale ne zaman biçilir?

Hasıl için başaklanma başında, kuru ot için başaklanmada, silaj için süt-hamur olumda, dane için tam olumda biçilir.

Tritikale ne zaman hasat edilir?

Dane amaçlı tritikale, dane sertleşip nemi düştüğünde, genellikle yaz başında biçerdöverle hasat edilir.

Tritikale kuru ot olur mu?

Olur. Başaklanma döneminde biçilip tarlada kurutularak balyalanır.

Tritikale hasıl olarak verilir mi?

Evet. Sapa kalkma sonu ile başaklanma başı arasında biçilerek taze yedirilebilir.

Tritikale danesi kaç nemde depolanır?

Güvenli depolama için yaklaşık yüzde 12-13'ün altında nemle depolanmalıdır.