Tritikale Balya ve Saman Verimi: Kuru Ot Olarak Değerlendirme

Tritikale, uzun boylu ve bol yapraklı yapısı sayesinde hem kuru ot hem de saman olarak yüksek kaba yem verimi sağlar. Hayvancılık işletmeleri için tritikalenin danesi kadar balyası da değerlidir. Bu yazıda tritikalenin kuru ot ve saman olarak verimini ve değerlendirilmesini anlatıyoruz.

Tritikalenin Kaba Yem Olarak Değeri

Tritikale, buğday ve arpaya göre genellikle daha uzun boylu ve daha bol yeşil aksam üretir. Bu özellik, onu kaba yem üretimi için cazip kılar. Tritikale iki farklı şekilde kaba yem olarak değerlendirilir: başaklanma döneminde biçilerek kuru ot yapılır veya dane hasadından sonra kalan sap ve yapraklar saman olarak balyalanır. Kuru ot, saman göre çok daha yüksek besin değerine sahiptir.

Kuru Ot ile Samanın Farkı

• Kuru ot: Başaklanma döneminde, bitki henüz yeşilken biçilir ve kurutulur. Yaprak oranı yüksek, protein ve sindirilebilirlik iyidir.
• Saman: Dane hasat edildikten sonra kalan kurumuş sap ve yapraklardır. Lif oranı yüksek, protein ve enerji değeri düşüktür.
• Kuru ot, hayvanların temel kaba yemi olarak kullanılabilir; saman ise genellikle rasyonda doldurucu ve lif kaynağı olarak kullanılır.
• Aynı tarladan ya kuru ot ya da dane ile saman alınabilir; ikisi birden alınamaz.

Kuru Ot Verimi

Kuru ot amaçlı tritikale, başaklanma döneminde biçildiğinde dekardan önemli miktarda kuru ot verir. Verim, ekim zamanına, yağışa, gübrelemeye ve çeşide göre değişir. Ot amaçlı ıslah edilmiş, uzun boylu ve çok kardeşlenen çeşitler daha yüksek kuru ot verimi sağlar. Kuru ot verimi, yeşil aksam veriminin kabaca dörtte biri ile üçte biri arasında bir değerdir; çünkü yeşil aksamın büyük kısmı sudur.

Saman Verimi

Dane hasadından sonra elde edilen saman miktarı, bitki boyu ve dane verimiyle ilişkilidir. Tritikale uzun boylu olduğu için saman verimi genellikle buğday ve arpadan yüksektir. Kaba bir kural olarak, tritikalede saman verimi dane veriminden az değildir; uzun boylu çeşitlerde dane veriminin üzerine çıkabilir. Biçerdöverin kesim yüksekliği, tarlada kalan anız ve dolayısıyla toplanan saman miktarını etkiler.

Balyalama ve Kurutma

Kuru ot için biçilen tritikale tarlada serilir ve kurumaya bırakılır. Kalın saplar nedeniyle kuruma yavaş olabilir; sap ezici kullanmak kurumayı hızlandırır. Ot, gün içinde birkaç kez çevrilerek eşit kuruması sağlanır. Nem oranı balyalamaya uygun seviyeye indiğinde balya makinesiyle balyalanır. Çok nemli balyalanan ot ısınır, küflenir ve kendiliğinden yanma riski taşır. Çok kuru balyalanan otta ise yapraklar dökülür ve besin değeri düşer.

Kuru Otun Kalitesini Etkileyen Etkenler

• Biçim zamanı: Başaklanmadan sonra biçilen otta lif artar, besin değeri düşer.
• Kurutma süresi: Uzun süre tarlada kalan ot, güneş ve yağmurla besin kaybeder.
• Yağmur: Kurutma sırasında yağmur yemesi, otun kalitesini ciddi şekilde düşürür.
• Yaprak kaybı: Aşırı kurutma ve sert işlem, yaprakların dökülmesine yol açar.
• Balyalama nemi: Uygun nemde balyalama, depolamada bozulmayı önler.

Depolama

Balyalar kuru, havadar ve üstü kapalı bir yerde depolanmalıdır. Balyalar doğrudan toprağa değil, palet veya kuru bir zemin üzerine istiflenmelidir. Açıkta depolanan balyalar yağmurla ıslanır, küflenir ve kalitesini kaybeder. Depolama alanında yangın riskine karşı önlem alınmalıdır.

Kuru Otun Hayvan Beslemede Kullanımı

Tritikale kuru otu, büyükbaş ve küçükbaş hayvanların rasyonunda kaba yem olarak kullanılır. Erken biçilmiş, yeşil renkli ve yapraklı kuru ot, iyi bir enerji ve lif kaynağıdır. Ancak protein içeriği baklagil otlarından düşüktür; bu yüzden rasyonda yonca veya fiğ gibi baklagillerle dengelenmesi gerekir. Saman ise genellikle düşük verimli hayvanlarda veya rasyonda lif kaynağı olarak sınırlı miktarda kullanılır.

Sıkça Sorulan Sorular

Tritikale balya verimi ne kadar?

Verim biçim zamanına, yağışa ve çeşide göre değişir. Ot amaçlı çeşitler ve iyi şartlarda dekardan önemli miktarda kuru ot alınır.

Tritikale samanı ne kadar çıkar?

Tritikale uzun boylu olduğu için saman verimi genellikle buğday ve arpadan yüksektir; çoğu zaman dane veriminden az değildir.

Tritikale kuru ot ne zaman biçilir?

Başaklanma döneminde biçilir. Daha geç biçimde lif artar ve besin değeri düşer.

Tritikale otu hayvana verilir mi?

Evet. Kaba yem olarak kullanılır; protein bakımından baklagil otlarıyla dengelenmelidir.

Tritikale balyası nasıl saklanır?

Kuru, havadar ve üstü kapalı bir yerde, palet üzerinde depolanmalıdır.