Tritikale Dönüme Kaç Kilo Verir? Dane ve Silaj Verimi

Tritikalenin verimi, nerede ve hangi amaçla ekildiğine göre çok değişir. Dane için ekilen tritikale ile silaj için ekilen tritikalenin verimleri farklı birimlerle ölçülür. Ayrıca tritikalenin asıl üstünlüğü, buğdayın zorlandığı topraklarda ortaya çıkar. Bu yazıda tritikalenin dane ve silaj verimini anlatıyoruz.

Türkiye'de Ortalama Tritikale Dane Verimi

Türkiye'de tritikalenin dane verimi, son yıllarda ülke ortalaması olarak dekar başına yaklaşık 300-400 kg aralığında seyretmektedir. Bu ortalama, kuru ve sulu tarlaların, verimli ve marjinal toprakların birlikte hesaplanmasıyla ortaya çıkar. İyi yönetilen sulu tarlalarda dekara 500 kg'ın üzerinde dane verimi alınabilir; kurak yıllarda ve fakir topraklarda ise verim daha düşük kalır.

Dönüm ve Dekar Aynı Şey mi?

Resmî ölçü birimi dekardır ve 1.000 metrekareye karşılık gelir. Halk arasında kullanılan dönüm de çoğu yerde 1.000 metrekare kabul edilir. Ancak bazı yörelerde eski dönüm ölçüleri farklı olabilir. Bu yazıdaki rakamlar dekar esasına göredir.

Silaj ve Yeşil Ot Verimi

Silaj amaçlı yetiştirilen tritikalede verim, dekardan alınan yeşil aksam miktarıyla ölçülür. İyi şartlarda tritikale, dekardan birkaç ton yeşil aksam verebilir. Bu rakam, kuru madde esasına çevrildiğinde çok daha küçük bir değere iner; çünkü yeşil aksamın büyük kısmı sudur. Silaj verimini diğer yem bitkileriyle karşılaştırırken mutlaka kuru madde verimi esas alınmalıdır.

Marjinal ve Verimli Toprakta Verim

• Fakir, asitli, tuzlu veya kurak topraklarda tritikale, buğdaya göre genellikle daha yüksek ve daha istikrarlı verim verir.
• Verimli ve sulu topraklarda ise iyi buğday çeşitleriyle benzer veya biraz daha düşük dane verimi verebilir.
• Yeşil aksam verimi bakımından ise tritikale, çoğu şartta buğdaydan daha yüksektir.

Bu yüzden tritikalenin verimini değerlendirirken, hangi tarlada ve hangi amaçla ekildiği dikkate alınmalıdır.

Kuru ve Sulu Şartta Verim

Kuru tarımda tritikale verimi, büyük ölçüde kış ve ilkbahar yağışlarına bağlıdır. Yağışın bol ve düzenli olduğu yıllarda kuru tarımda da iyi verim alınabilir. Sulu tarımda ise verim daha yüksek ve daha istikrarlıdır; ancak sulamayla birlikte artan azot ve bitki boyu, yatma riskini de artırır. Sulu şartta yatmaya dayanıklı çeşit seçimi ve ölçülü gübreleme, yüksek verimin anahtarıdır.

Verimi En Çok Düşüren Etkenler

• Kurak geçen ilkbahar ve dane dolumunda su eksikliği.
• Yatma.
• Pas ve külleme gibi hastalıklar.
• Geç ekim ve kışa zayıf girme.
• Yetersiz veya dengesiz gübreleme.
• Yabancı ot rekabeti.
• Hasatta gecikme ve dane dökülmesi.

Tarlada Verim Tahmini

Hasattan önce dane verimi kabaca şöyle tahmin edilebilir:

• Tarlanın farklı yerlerinden birkaç metrekarelik alan seçilir.
• Bu alanlardaki başak sayısı sayılır.
• Birkaç başaktaki dane sayısı sayılarak başak başına ortalama dane bulunur.
• Verim (kg/da) = başak/m² × dane/başak × bin dane ağırlığı (g) ÷ 1.000

Bu tahmin, hasat kayıplarını hesaba katmadığı için gerçek verimden biraz yüksek çıkabilir.

Verimi Artırmanın Yolları

• Tarlaya ve amaca uygun çeşit seçmek.
• Ekimi zamanında ve tavında yapmak.
• Tohum miktarını hesaplayarak doğru sıklıkla ekmek.
• Azotu bölerek ve ölçülü vermek, yatmayı önlemek.
• Kurak ilkbaharda kritik dönemlerde sulama yapmak.
• Hastalıklara dayanıklı çeşit seçmek ve tarlayı izlemek.
• Hasadı zamanında yapmak.

Sıkça Sorulan Sorular

Tritikale dönüme kaç kilo verir?

Türkiye ortalaması dekara yaklaşık 300-400 kg danedir. İyi yönetilen sulu tarlalarda 500 kg'ın üzerine çıkabilir.

Tritikale silaj verimi ne kadar?

İyi şartlarda dekardan birkaç ton yeşil aksam alınabilir. Karşılaştırma kuru madde esasına göre yapılmalıdır.

Tritikale mi buğday mı daha çok verir?

Marjinal topraklarda tritikale, verimli topraklarda genellikle iyi buğday çeşitleri daha yüksek dane verimi verir.

Kuru tarımda tritikale verimi ne kadar?

Kış ve ilkbahar yağışlarına bağlıdır; yağışlı yıllarda iyi, kurak yıllarda düşük verim alınır.

Tritikale verimi nasıl artırılır?

Doğru çeşit, zamanında ekim, ölçülü ve bölünmüş azot, kritik dönemde sulama ve yatmanın önlenmesi verimi artırır.