Tritikale Silajı Ne Zaman ve Nasıl Yapılır?

Tritikale silajı, özellikle süt sığırcılığı yapan işletmelerde mısır silajının yanında veya ona alternatif olarak giderek daha fazla kullanılıyor. Kışın tarlada büyüyen tritikale, ilkbaharda silajlık hâle gelir ve ardından aynı tarlaya mısır gibi ikinci bir ürün ekilebilir. Bu yazıda tritikale silajının ne zaman ve nasıl yapılacağını anlatıyoruz.

Neden Tritikale Silajı?

• Kış boyunca boş kalacak tarlayı değerlendirir.
• İlkbaharda erken silaj sağlar ve yem açığını kapatır.
• Aynı tarlaya ikinci ürün olarak mısır ekilmesine imkân verir.
• Kuraklığa ve zor şartlara mısırdan daha dayanıklıdır.
• Baklagillerle karışık ekildiğinde protein değeri yüksek silaj elde edilir.

Silaj İçin Hasat Dönemi

Tritikale silajı için en uygun hasat zamanı, danenin süt olum sonu ile hamur olum başı arasıdır. Bu dönemde:

• Bitkinin kuru madde oranı silaj için uygun seviyeye yaklaşır.
• Danelerin oluşmaya başlaması enerji değerini artırır.
• Yapraklar hâlâ yeşil ve besin değeri iyidir.

Daha erken hasatta protein yüksek ama kuru madde düşüktür; silaj sulu olur ve soldurma gerekir. Daha geç hasatta ise saplar sertleşir, lif artar, sindirilebilirlik düşer ve silaj iyi sıkışmaz.

Kuru Madde Oranı Hedefi

İyi bir tritikale silajı için bitkinin kuru madde oranının yaklaşık yüzde 30-35 civarında olması hedeflenir. Kuru madde bunun altında kalırsa silajdan sızıntı suyu akar ve besin kaybı olur; fermantasyon istenmeyen yönde gelişebilir. Kuru madde çok yüksek olursa silaj iyi sıkışmaz ve küflenme riski artar. Kuru madde oranı, örnek bitkiler tartılıp kurutularak basitçe tahmin edilebilir.

Soldurma Gerekir mi?

Tritikale, süt-hamur olum döneminde biçildiğinde çoğu zaman doğrudan silolanabilir. Ancak daha erken biçildiğinde, özellikle başaklanma döneminde, nem oranı yüksektir. Bu durumda biçilen ot tarlada birkaç saat ile bir gün arasında soldurulur ve ardından silaj makinesiyle toplanır. Soldurma sırasında otun yağmur yememesine dikkat edilmelidir.

Parçalama Boyu ve Sıkıştırma

Silaj makinesinin parçalama boyu genellikle 1-2 cm civarında ayarlanır. Bu boy, silajın iyi sıkışmasını ve hayvanın işkembe sağlığı için yeterli lif yapısını korumasını sağlar. Silo ince tabakalar hâlinde doldurulur ve her tabaka ağır bir traktörle defalarca sıkıştırılır. İyi sıkıştırma, silajda havanın kalmamasını ve fermantasyonun doğru gelişmesini sağlar.

Örtme ve Fermantasyon

Silo doldurulduktan hemen sonra silaj naylonuyla örtülür, kenarları toprakla veya ağırlıklarla kapatılır ve üzerine ağırlık konur. Kapalı siloda süt asidi bakterileri şekerleri asitlere dönüştürür ve silaj olgunlaşır. Silo en az 4-6 hafta kapalı tutulmalıdır. Bu sürede silonun açılması veya naylonun yırtılması, havanın girmesine ve silajın bozulmasına yol açar.

Baklagillerle Karışık Silaj

Tritikale, fiğ veya bezelye gibi baklagillerle karışık ekilerek silajın protein değeri artırılabilir. Baklagiller tritikalenin saplarına sarılarak gelişir; tritikale de baklagillere destek olur. Karışık silajda baklagillerin şeker oranı düşük olduğu için fermantasyon biraz daha zordur; bu yüzden hasat zamanı ve kuru madde oranına daha fazla dikkat edilmeli, gerekirse silaj katkı maddeleri kullanılmalıdır.

Silajın Açılması ve Yedirilmesi

Silaj, fermantasyon tamamlandıktan sonra açılır. İyi bir tritikale silajı hoş ve hafif ekşi kokulu, zeytin yeşili veya sarımsı renkte olmalıdır. Küflü, kararmış ve kötü kokulu kısımlar hayvana verilmemelidir. Silo açıldıktan sonra her gün yeterli kalınlıkta silaj alınmalı, açık yüzey düzgün tutulmalıdır. Silaj, rasyonda diğer yemlerle dengelenerek ve hayvanlara alıştırılarak verilmelidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Tritikale silajı ne zaman yapılır?

Danenin süt olum sonu ile hamur olum başı arasında, kuru madde oranı yaklaşık yüzde 30-35'e ulaştığında yapılır.

Tritikale silajı nasıl yapılır?

Uygun dönemde biçilen tritikale gerekirse soldurulur, 1-2 cm parçalanır, siloya doldurulup iyice sıkıştırılır ve naylonla örtülür.

Tritikale silajı kaç günde açılır?

Fermantasyonun tamamlanması için silo en az 4-6 hafta kapalı tutulmalıdır.

Tritikale silajı mı mısır silajı mı?

Mısır silajı genellikle daha yüksek enerjilidir. Tritikale silajı ise erken yem sağlar ve aynı tarlaya ikinci ürün ekilmesine imkân verir.

Tritikale fiğ ile karışık silaj olur mu?

Olur. Baklagil karışımı silajın protein değerini artırır, ama fermantasyon için hasat zamanına daha fazla dikkat edilmelidir.