Susamda Yabancı Ot Mücadelesi: Kritik Dönem, Çapa ve Seyreltme

Susamın en zayıf olduğu dönem, çıkıştan sonraki ilk haftalardır. Bu dönemde fideler çok yavaş büyür ve yabancı otlar onları kolayca bastırır. Otla zamanında mücadele edilmeyen susam tarlasında verim kaybı çok yüksek olabilir. Bu yazıda susamda yabancı otla mücadeleyi anlatıyoruz.

Yabancı Otun Susamdaki Verim Kaybı

Yabancı otlar susamla su, besin ve ışık için rekabet eder. Susam ilk haftalarda yavaş geliştiği için bu rekabette çok geride kalır. Otla mücadele edilmeyen tarlalarda verim kaybı yarıyı aşabilir, hatta ürün tamamen kaybedilebilir. Ayrıca otlar hasatta işi zorlaştırır, kesilen demetlere karışır ve dane temizliğini bozar.

Yavaş Başlangıç ve Kritik Dönem

Susam çıktıktan sonra ilk üç dört hafta boyunca çok yavaş büyür. Bu dönemde sıcak ve nemli toprakta yabancı otlar hızla çıkar ve susamı gölgede bırakır. Bu yüzden susamda ot mücadelesinin kritik dönemi, çıkıştan sonraki ilk birkaç haftadan sıraların kapanmasına kadar olan dönemdir. Bu dönemde temiz tutulan tarlada susam hızla büyür ve sonradan çıkan otları bastırır.

En Sık Görülen Yabancı Otlar

• Horozibiği, darıcan ve köpekdişi gibi dar yapraklı yazlık otlar.
• Semizotu, tilkikuyruğu ve sirken gibi geniş yapraklı yazlık otlar.
• Domuz pıtrağı gibi iri gelişen geniş yapraklılar.
• Kanyaş, ayrık ve tarla sarmaşığı gibi çok yıllık otlar.
• Orobanş (canavar otu) gibi parazit bitkiler, bazı bölgelerde susama da zarar verebilir.

Ekim Öncesi Ot Kontrolü

Susamda ot mücadelesi ekimden önce başlar. Tohum yatağı hazırlanırken çıkmış otlar toprak işleme ile yok edilir. Bazı üreticiler, ekimden önce tarlayı sulayarak ot tohumlarının çimlenmesini sağlar ve çıkan otları son toprak işlemeyle yok ettikten sonra ekim yapar. Bu yönteme sahte tohum yatağı denir ve ilk haftalardaki ot baskısını belirgin azaltır. Çok yıllık otlarla yoğun bulaşık tarlalar susam için uygun değildir.

Çapa ve Ara Çapanın Yeri

Susam geniş sıra arasıyla ekildiği için çapa, ot mücadelesinin temel yöntemidir. Sıra araları çapa makinesi veya el çapasıyla temizlenir. Çapa, otları keserken toprağı havalandırır ve kaymak tabakasını kırar. Genellikle iki üç kez çapa yapılır: ilki seyreltme ile birlikte, sonrakiler sıralar kapanana kadar. Çapa yapılırken susamın yüzeye yakın köklerine zarar verilmemesine dikkat edilmelidir.

Seyreltme ile Çapanın Birlikte Yapılması

Susamda seyreltme ve ilk çapa genellikle aynı anda yapılır. Fideler 3-4 gerçek yapraklı olduğunda, sıra üzerindeki fazla susam bitkileri ve otlar elle veya el çapasıyla temizlenir, sıra araları ise çapa makinesiyle işlenir. Böylece iki iş tek seferde yapılır ve işçilikten tasarruf edilir. Bu işin geciktirilmesi, hem susam bitkilerinin birbirini hem de otların susamı bastırmasına yol açar.

İlaçlı Mücadelede Dikkat

Susamda kullanılabilecek ruhsatlı ot ilacı sayısı sınırlıdır ve bazı ilaçlar susama zarar verebilir. Bu nedenle ilaç kullanılacaksa:

• Yalnız susamda ruhsatlı ilaçlar seçilmelidir.
• Uygulama, tarım teşkilatı veya bir ziraat mühendisinin önerisiyle yapılmalıdır.
• Etiketteki doz, uygulama zamanı ve bitki dönemi kurallarına uyulmalıdır.
• Önceki üründe kullanılan ilaçların susama kalıcı etkisi olup olmadığı kontrol edilmelidir.

Pek çok üretici, susamda ilaçlı mücadele yerine çapa ve seyreltmeyi esas alır.

Münavebenin Ot Baskısına Etkisi

Aynı tarlaya üst üste susam ekmek, susamla birlikte gelişen ot türlerinin çoğalmasına yol açar. Susamın hububat gibi farklı ürünlerle münavebeye girmesi, ot türlerinin çeşitlenmesini ve farklı mücadele yöntemlerinin kullanılmasını sağlar. Örneğin hububatta etkili olan bazı yöntemler, susamda sorun olan otların tohum bankasını azaltabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Susamda yabancı ot ne zaman temizlenir?

En kritik dönem çıkıştan sonraki ilk haftalardan sıraların kapanmasına kadar olan dönemdir.

Susamda kaç kez çapa yapılır?

Genellikle iki üç kez çapa yapılır; ilki seyreltme ile birlikte yapılır.

Susamda ot ilacı kullanılır mı?

Kullanılabilir, ama ruhsatlı ilaç sayısı sınırlıdır. Tarım teşkilatına danışılmalı ve etiket kurallarına uyulmalıdır.

Seyreltme ile çapa birlikte yapılır mı?

Evet. Fideler 3-4 yapraklı olduğunda seyreltme ve ilk çapa birlikte yapılarak işçilikten tasarruf edilir.

Sahte tohum yatağı nedir?

Ekimden önce tarlanın sulanarak ot tohumlarının çimlendirilmesi ve çıkan otların son toprak işlemeyle yok edilmesidir.