Susam Neden Çıkmadı? Çıkış Sorunları ve Çözümleri

Susam ekip de günler sonra tarlada tek tük fide gören üretici çok olur. Susamda çıkış sorunu, diğer ürünlere göre çok daha sık yaşanır. Bunun en önemli sebebi, tohumun çok küçük olmasıdır. Bu yazıda susamın neden çıkmadığını ve bu sorunun nasıl önleneceğini anlatıyoruz.

Susam Tohumunun Küçüklüğü

Susamın bin dane ağırlığı yalnızca birkaç gramdır. Bu kadar küçük bir tohumun içinde, fidenin toprak yüzeyine ulaşmasına yetecek kadar az besin vardır. Bu yüzden susam fidesi, toprak altında uzun bir yol kat edemez. Ekim derinliği, toprak yüzeyi ve nem durumu, susamda diğer ürünlerden çok daha belirleyicidir.

Derin Ekimin Çıkışı Engellemesi

Susamda çıkış başarısızlığının bir numaralı sebebi derin ekimdir. 2-3 cm'den derine düşen tohumun fidesi, yüzeye ulaşmadan besinini tüketir ve toprak altında ölür. Derin ekim şu durumlarda olur:

• Mibzerin derinlik ayarı yanlış yapıldığında.
• Tohum yatağı kabarık ve gevşek olduğunda, tohum toprağa gömülür.
• Serpme ekimden sonra ağır diskaro çekildiğinde.
• Ekimden sonra yağan yağmur, toprağı tohumun üzerine taşıdığında.

Kaymak Tabakası Sorunu

Kaymak tabakası, susamda çıkışı bozan ikinci önemli sebeptir. Ekimden sonra yağan şiddetli yağmur veya salma sulama, killi ve organik maddesi düşük topraklarda yüzeyin sertleşmesine yol açar. Narin susam fideleri bu sert tabakayı delemez ve toprak altında bükülerek ölür. Kaymak oluştuysa fideler çıkmadan önce hafif bir merdane veya kaymak kırıcı çekilebilir; ekimden sonra yağmurlama ile hafif su vermek de kaymak riskini azaltır.

Toprak Nemi ve Çimlenme

Susam tohumu yüzeye yakın ekildiği için bu katman çabuk kurur. Tohum çimlenmeye başlayıp kök çıkardıktan sonra toprak kurursa, fide ölür. Bu yüzden susam tavda ekilmelidir. İkinci ürün ekiminde toprak kuru olduğu için ekim öncesi tav sulaması veya ekim sonrası hafif ve sık yağmurlama, düzgün çıkış için gereklidir.

Toprak Sıcaklığı Şartı

Susam, sıcak toprakta hızla çimlenir; soğuk toprakta ise çimlenme gecikir ve tohum çürür. Ekim derinliğinde toprak sıcaklığının yaklaşık 20 °C ve üzerinde olması istenir. Erken ilkbaharda, toprak henüz ısınmadan yapılan ekimlerde çıkış seyrek ve düzensiz olur. Sıcak toprakta ise susam genellikle birkaç gün içinde çıkar.

Tohum Kalitesi

Düşük çimlenme gücüne sahip, eski veya kötü saklanmış tohum, diğer şartlar uygun olsa bile seyrek çıkış verir. Kaynağı belli olmayan tohumda farklı çeşitler karışmış ve tohum yoluyla taşınan hastalıklar bulunabilir. Sertifikalı ve çimlenme gücü belli tohum kullanmak, çıkış sorunlarını azaltmanın en kolay yoludur. Şüpheli tohum ekimden önce nemli bir kâğıt havlu arasında çimlendirilerek test edilebilir.

Seyrek Çıkışta Ne Yapılır?

Çıkıştan sonra tarla gezilerek bitki sayısı değerlendirilir. Seyreklik hafifse, susam dallanarak boşlukları kısmen doldurur; bu durumda seyreltme yapılmaz veya hafif yapılır. Belirgin boşluklar varsa ve sezon hâlâ uygunsa, boş kalan yerlere ek ekim yapılabilir. Tarlanın büyük kısmı çıkmamışsa yeniden ekim düşünülebilir; ancak bunun için önce çıkışı bozan sebep anlaşılmalı ve sezonun yeterli olup olmadığı hesaplanmalıdır.

Çıkış Sorununu Önlemek

• Tohumu 2-3 cm'den derine ekmemek.
• Tohum yatağını ince, düzgün ve sıkı hazırlamak.
• Toprak 20 °C civarına ısındıktan sonra ekmek.
• Toprağın tavında ekim yapmak, gerekirse tav sulaması yapmak.
• Ekimden sonra salma sulama yapmamak.
• Sertifikalı ve çimlenme gücü yüksek tohum kullanmak.
• Ekimden sonra hafif merdane çekerek tohumun toprakla temasını sağlamak.

Sıkça Sorulan Sorular

Susam neden çıkmadı?

En sık sebepler derin ekim ve kaymak tabakasıdır. Kuru toprak, soğuk toprak ve düşük kaliteli tohum da çıkışı bozar.

Susam kaç günde çıkar?

Sıcak ve nemli toprakta genellikle birkaç gün içinde çıkar. Soğuk toprakta çıkış gecikir.

Susam kaç cm derinliğe ekilmeli?

2-3 cm'den derine ekilmemelidir; daha derin ekimde fide yüzeye ulaşamaz.

Kaymak tabakası susamı nasıl etkiler?

Narin fideler sert yüzeyi delemez ve toprak altında ölür. Hafif merdane veya kaymak kırıcı ile tabaka kırılabilir.

Susam çıkmazsa yeniden ekilir mi?

Sezon uygunsa yeniden ekilebilir, ama önce çıkışı bozan sebep anlaşılmalıdır.