Susam Dönüme Kaç Kilo Verir? Verim ve Hasat Kaybı

Susamın verimi, diğer tarla ürünleriyle karşılaştırıldığında düşük görünür; ama susamın kilogram fiyatı da yüksektir. Ayrıca susamda tarlada oluşan verim ile çuvala giren verim arasında önemli bir fark vardır: hasat kaybı. Bu yazıda susam verimini ve verimi etkileyen etkenleri anlatıyoruz.

Türkiye'de Ortalama Susam Verimi

Türkiye'de susam veriminin ülke ortalaması, son yıllarda dekar başına yaklaşık 70-100 kg aralığında seyretmektedir. Verim bölgeye, sulamaya, ekim zamanına ve çeşide göre çok değişir. İyi yönetilen sulu tarlalarda bu ortalamanın belirgin şekilde üzerine çıkmak mümkündür; kuru ve geç ekilen tarlalarda ise verim daha düşük kalır.

Dönüm ve Dekar Aynı Şey mi?

Resmî ölçü birimi dekardır ve 1.000 metrekareye karşılık gelir. Halk arasında kullanılan dönüm de çoğu yerde 1.000 metrekare kabul edilir. Ancak bazı yörelerde eski dönüm ölçüleri farklı olabilir. Bu yazıdaki rakamlar dekar esasına göredir.

Ana Ürün ve İkinci Üründe Verim Farkı

Ana ürün olarak mayısta ekilen susam, uzun bir sezonda büyür, daha çok dallanır ve daha fazla kapsül oluşturur. Bu yüzden ana ürün susamın verimi genellikle ikinci ürüne göre daha yüksektir. İkinci ürün susam ise kısa bir sürede büyür, daha az dallanır ve verimi ekimin ne kadar erken yapıldığına çok bağlıdır. Ancak ikinci ürün olarak aynı tarladan bir yılda iki ürün alındığı için toplam gelir açısından avantajlıdır.

Bitki Sıklığı ve Kapsül Sayısı

Susamda verim, birim alandaki bitki sayısı, bitki başına kapsül sayısı, kapsül başına dane sayısı ve dane ağırlığından oluşur. Seyrek bitkilerde bitki başına kapsül sayısı artar, ama birim alandaki bitki azdır. Sık bitkilerde ise bitkiler birbirini gölgeler, boylanır ve kapsül sayısı azalır. Doğru seyreltme, bu iki uç arasında dengeyi kurar ve en yüksek verimi sağlar.

Yağ Oranı ve Dane Rengi

Susamın değeri yalnızca kilogramla ölçülmez. Yağ oranı yüksek, danesi dolgun, rengi açık ve temiz susam daha yüksek fiyatla alınır. Tahin üreticileri, beyaz ve dolgun danelerden daha kaliteli ve daha yüksek randımanlı tahin elde eder. Bu nedenle verimi artırırken dane kalitesini korumak da önemlidir. Hasat sonrası yağmur yemiş, kararmış daneler fiyat kaybına yol açar.

Verimi En Çok Düşüren Etkenler

• Derin ekim ve kaymak nedeniyle seyrek çıkış.
• İlk haftalarda yabancı otla mücadelenin aksaması.
• Seyreltmenin geç yapılması veya hiç yapılmaması.
• Çiçeklenme ve kapsül dolumunda su stresi.
• Fazla su ve su birikmesine bağlı kök hastalıkları.
• Geç ekim ve kısa kalan sezon.
• Hasat kayıpları.

Hasat Kaybının Verimdeki Payı

Susamda hasat kaybı, verimin önemli bir kısmını götürebilir. Hasat geciktiğinde alt kapsüller çatlayarak danelerini döker. Kesme, demetleme ve taşıma sırasında da daneler dökülür. Kurutma sırasında demetler devrilirse veya yağmur yerse kayıp artar. Tarlada iyi bir verim görünen bir susam tarlasından, hasat kayıpları nedeniyle beklenenden çok daha az ürün çuvala girebilir. Bu yüzden susamda verimi artırmanın en hızlı yollarından biri, hasat kayıplarını azaltmaktır.

Verimi Artırmanın Yolları

• Toprak ısındıktan sonra ve tavda, 2-3 cm derinliğe ekim yapmak.
• Seyreltmeyi zamanında yapıp doğru bitki sıklığına ulaşmak.
• İlk haftalarda otla mücadeleyi aksatmamak.
• Çiçeklenme ve kapsül dolumunda kontrollü sulama yapmak.
• Su birikmesini önlemek, kök hastalıklarına karşı münavebe yapmak.
• Hasadı zamanında yapmak, demetleri branda üzerinde kurutmak.
• Mümkünse çatlamayan çeşit kullanmak.

Sıkça Sorulan Sorular

Susam dönüme kaç kilo verir?

Türkiye ortalaması dekara yaklaşık 70-100 kg'dır. İyi yönetilen sulu tarlalarda verim daha yüksek olabilir.

İkinci ürün susam ne kadar verir?

Genellikle ana üründen daha düşük verir. Erken ekimle verim kaybı azaltılabilir.

Susamda hasat kaybı ne kadar olur?

Hasat zamanına ve yöntemine göre değişir; geç hasat ve dikkatsiz işlemle verimin önemli bir kısmı kaybedilebilir.

Susam verimi nasıl artırılır?

Doğru ekim derinliği, zamanında seyreltme, ot mücadelesi, kritik dönemde sulama ve hasat kayıplarını azaltmak verimi artırır.

Susamın yağ oranı verimi etkiler mi?

Yağ oranı kilogram verimini değil, susamın değerini etkiler. Yağ oranı yüksek ve dolgun susam daha yüksek fiyat bulur.