Sudan Otu Nedir? Sorgum, Sudan Otu ve Melezleri Arasındaki Fark

Tohumcu "sorgum" diyor, komşu "sudan otu" diyor, torbada "sorgum x sudan otu melezi" yazıyor. Bu üç adın aynı bitkiyi anlattığı sanılır, oysa amaçları ve yönetimleri farklıdır. Bu yazıda sudan otunun ne olduğunu, sorgum ve melezlerinden nasıl ayrıldığını anlatıyoruz.

Sorgum, Sudan Otu ve Melez Ayrımı

• Sorgum: Kalın saplı, geniş yapraklı, iri gelişen bir bitkidir. Dane sorgumu ve silajlık sorgum olarak iki ana kullanım tipi vardır. Genellikle tek biçimlik ürün olarak yetiştirilir.
• Sudan otu: Sorgumun yakın akrabasıdır. İnce saplı, bol kardeşlenen, yaprak oranı yüksek bir ot bitkisidir. Biçildikten sonra yeniden sürer ve birkaç biçim verir.
• Sorgum x sudan otu melezi: Sorgumun verim gücü ile sudan otunun yeniden sürme özelliğini birleştirmek için geliştirilmiştir. Sudan otundan daha iri, sorgumdan daha çok biçim verir.

Bitkisel Özellikleri

Sorgum ve sudan otu buğdaygiller familyasındandır ve görünüş olarak mısıra benzer. Saplar boğumludur, yapraklar uzun ve şerit hâlindedir. Mısırdan farklı olarak koçan yapmaz; dane, sapın ucunda salkım şeklinde bir başakta oluşur. Kök sistemi derine iner ve saçak şeklinde geniş bir alana yayılır. Bitkinin yaprak ve sapları üzerindeki mumsu tabaka su kaybını azaltır.

Dane Sorgumu ve Ot Sorgumu

Dane sorgumu, kısa boylu ve iri başaklı çeşitlerden oluşur; danesi yem sanayiinde ve bazı ülkelerde gıda olarak kullanılır. Glütensiz sorgum unu da bu daneden elde edilir. Ot sorgumu veya silajlık sorgum ise uzun boylu, yapraklı ve sapı tatlı çeşitlerdir; silaj için yetiştirilir. Bazı silajlık sorgumların sapı şeker oranı yüksek olduğu için "şeker sorgumu" olarak da anılır.

Süpürge Darısı ile İlişkisi

Süpürge darısı da sorgum türüne ait bir tiptir. Başağının uzun ve sert lifleri süpürge yapımında kullanılır. Yem amaçlı yetiştirilmez. Bu akrabalık, sorgum türünün ne kadar farklı tiplere ayrıldığını gösterir: aynı tür içinde dane, silaj, ot ve süpürge için ayrı ayrı çeşitler vardır.

Mısırdan Ayıran Özellikler

• Sorgum ve sudan otu kuraklığa mısırdan çok daha dayanıklıdır.
• Su sıkıntısında gelişmesini durdurup bekleyebilir, su gelince yeniden büyür.
• Sudan otu ve melezleri biçimden sonra yeniden sürer; mısır sürmez.
• Çimlenme için mısırdan daha sıcak toprak ister.
• Genç ve strese girmiş bitkide prussik asit oluşabilir; mısırda bu risk yoktur.
• Enerji değeri genellikle mısır silajının altındadır.

Türkiye'de Kullanım Alanları

Türkiye'de sudan otu ve melezleri en çok yeşil yem, kuru ot ve silaj için ekilir. Hububat hasadından sonra ikinci ürün olarak ekilmesi, yazın tarlanın boş kalmasını önler ve hayvancılık işletmesine ek yem sağlar. Su sıkıntısı yaşanan bölgelerde mısır silajına alternatif olarak giderek daha fazla tercih edilmektedir.

Yeniden Sürme Özelliği

Sudan otunu değerli kılan en önemli özellik, biçildikten sonra kök ve sap dibindeki gözlerden yeniden sürmesidir. Bu sayede aynı tarladan bir sezonda birkaç biçim alınabilir. Yeniden sürmenin sağlıklı olması için biçim yüksekliği yerden 10-15 cm civarında tutulmalı, biçimden sonra su ve azot verilmelidir. Unutulmaması gereken nokta, biçimden sonra çıkan genç sürgünlerde prussik asit oranının yüksek olabileceğidir.

Hangi Tip Hangi Amaca?

• Çok biçimli yeşil yem ve kuru ot için: sudan otu.
• Hem yeşil yem hem silaj için, daha yüksek verim: sorgum x sudan otu melezi.
• Tek biçimlik, yüksek verimli silaj için: silajlık sorgum.
• Dane üretimi için: dane sorgumu.

Tohum alırken torbadaki tip ve çeşit adı mutlaka okunmalı, amaca uygun tohum seçilmelidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Sudan otu nedir?

Sudan otu, sorgumun yakın akrabası olan, ince saplı, bol kardeşlenen ve biçildikten sonra yeniden süren bir yem bitkisidir.

Sorgum ile sudan otu aynı mı?

Hayır. Sorgum daha kalın saplı ve iridir, genellikle tek biçim verir. Sudan otu ince saplıdır ve birkaç biçim verir.

Sorgum sudan otu melezi nedir?

Sorgum ile sudan otunun melezlenmesiyle elde edilen, sorgumun verimini ve sudan otunun yeniden sürmesini birleştiren yem bitkisidir.

Sudan otu ne işe yarar?

Yeşil yem, kuru ot ve silaj olarak hayvan beslemede kullanılır. Özellikle su kısıtlı bölgelerde ve ikinci ürün olarak değerlidir.

Sorgum unu nereden gelir?

Sorgum unu, dane sorgumunun öğütülmesiyle elde edilir. Yem için ekilen sudan otu ve melezlerinden un elde edilmez.