Soya Dönüme Kaç Kg Ekilir? Tohum Miktarı, Sıra Arası ve Derinlik

Soyada tohum miktarını kilogramla söylemek kolaydır, ama doğru değildir. Çünkü bir çeşidin 1.000 danesi 120 gram, bir başkasınınki 200 gram gelebilir. Aynı 8 kilogram tohum, birinde metrekareye 60, diğerinde 35 bitki demektir. Bu yazıda soyada dönüme kaç kilo tohum atılacağını, hesabın nasıl yapılacağını anlatıyoruz.

Tohum Miktarını Belirleyen Etkenler

• Hedeflenen bitki sayısı.
• Tohumun bin dane ağırlığı.
• Tohumun çimlenme gücü ve tarlada çıkış oranı.
• Ana ürün mü ikinci ürün mü olduğu.
• Sıra arası ve ekim makinesi.
• Toprağın hazırlık durumu ve ekim zamanı.

Ana Ürün ve İkinci Üründe Tohum Miktarı Farkı

Ana ürün soya uzun bir sezonda büyür, dallanır ve boşlukları doldurur; bu yüzden daha az bitkiyle yüksek verim alınabilir. İkinci ürün soya ise kısa sürede büyür, daha az dallanır ve daha kısa kalır. Verimi telafi etmek için birim alandaki bitki sayısı artırılır. Bu nedenle ikinci üründe tohum miktarı ana ürüne göre daha yüksek tutulur.

Bin Dane Ağırlığının Hesaba Katılması

Bin dane ağırlığı, 1.000 adet tohumun gram cinsinden ağırlığıdır. Soya çeşitlerinde bu değer çoğunlukla 120-220 gram arasında değişir. Tohum torbasında yazmıyorsa, rastgele sayılan birkaç yüz tohum tartılarak hesaplanabilir. Bin dane ağırlığı yüksek olan iri taneli çeşitlerde aynı bitki sayısı için daha fazla kilogram tohum gerekir.

Metrekarede Hedeflenen Bitki Sayısı

Uygulamada yaygın hedefler şunlardır:

• Ana ürün soya: metrekarede yaklaşık 30-45 bitki.
• İkinci ürün soya: metrekarede yaklaşık 40-60 bitki.

Bu değerler çeşide, bölgeye ve sıra arasına göre değişir. Tohum firmasının çeşit için önerdiği bitki sıklığı dikkate alınmalıdır.

Çimlenme Gücü ve Çıkış Oranı

Her tohum çimlenmez ve çimlenen her tohum da tarlada çıkış yapmaz. Sertifikalı tohumun çimlenme gücü torbada yazar. Tarladaki çıkış oranı ise toprak sıcaklığı, nem, ekim derinliği ve kaymak tabakası gibi şartlara göre çimlenme gücünün altında kalır. Hesapta genellikle yüzde 75-85 arasında bir tarla çıkış oranı varsayılır; şartlar kötüyse bu oran daha düşük alınır.

Sıra Arasına Göre Tohum Miktarı Değişimi

Ana ürün soya çoğunlukla 45-70 cm sıra arasıyla, mısır veya pnömatik mibzerle ekilir. İkinci üründe ise sıra arası daraltılarak 30-45 cm'ye, bazen hububat mibzeriyle daha dar aralıklara indirilir. Dar sıra arası, sıraların daha erken kapanmasını, yabancı otun bastırılmasını ve ışığın daha iyi kullanılmasını sağlar. Sıra arası daraldığında birim alandaki bitki sayısı korunarak sıra üzerindeki bitki aralığı açılır.

Sık Ekimin Yatma Riski

Gereğinden sık ekilen soyada bitkiler ışık için yarışır, boylanır, gövdeler incelir ve yatma riski artar. Yatan soyada alt baklalar toprağa yaklaşır ve hasatta kayıp artar. Ayrıca sık ekimde hava dolaşımı azaldığı için hastalık riski yükselir. Fazla tohum hem gereksiz masraf hem de verim riski demektir.

Ekim Derinliği

Soya tohumu genellikle 3-5 cm derinliğe ekilir. Toprak nemliyse ve ağırsa daha yüzeysel, kuru ve hafifse biraz daha derin ekim yapılabilir. Soya çimlenirken çenekleri toprak yüzeyine çıkardığı için çok derin ekimde fide yüzeye ulaşmakta zorlanır. Kaymak bağlayan topraklarda derin ekim çıkışı ciddi şekilde bozar.

Tohum Miktarı Hesabı: Örnek Uygulama

Dekara tohum miktarı şu formülle hesaplanır:

• Dekara tohum (kg) = (hedef bitki/m² × bin dane ağırlığı g) ÷ (tarla çıkış oranı × 1.000)

Örnek: Ana ürün için metrekarede 35 bitki hedefleniyor, bin dane ağırlığı 160 gram, tarla çıkış oranı yüzde 80.

• (35 × 160) ÷ (0,80 × 1.000) = 5.600 ÷ 800 = 7 kg/dekar

Aynı çeşit ikinci ürün olarak metrekarede 50 bitki hedefiyle ekilirse:

• (50 × 160) ÷ (0,80 × 1.000) = 10 kg/dekar

Bu örnek, aynı çeşitte bile ana ve ikinci ürün arasında tohum miktarının nasıl değiştiğini gösterir. Uygulamada dekara tohum miktarı çoğunlukla 7-12 kg arasındadır.

Sıkça Sorulan Sorular

Soya dönüme kaç kg ekilir?

Çeşidin bin dane ağırlığına ve ekim şekline göre dekara çoğunlukla 7-12 kg tohum ekilir. İkinci üründe miktar daha yüksektir.

Soyada metrekarede kaç bitki olmalı?

Ana üründe yaklaşık 30-45, ikinci üründe 40-60 bitki hedeflenir.

Soya sıra arası kaç cm olmalı?

Ana üründe çoğunlukla 45-70 cm, ikinci üründe 30-45 cm kullanılır.

Soya kaç cm derinliğe ekilir?

Genellikle 3-5 cm derinliğe ekilir. Çok derin ekim çıkışı zorlaştırır.

Soya sık ekilirse ne olur?

Bitkiler boylanır, gövde incelir, yatma ve hastalık riski artar; ayrıca tohum masrafı boşa gider.