Susam Ne Zaman Ekilir? Hangi Ayda, Ana Ürün ve İkinci Ürün

Susamda ekim zamanı, çıkışın başarısını ve kapsüllerin sonbahar yağmurlarından önce olgunlaşıp olgunlaşmayacağını belirler. Susam sıcak seven bir bitkidir; bu yüzden diğer yazlık ürünlerden daha geç ekilir ve kısa sürede yetişir. Bu yazıda susamın ne zaman ekileceğini anlatıyoruz.

Susamda Ekim Zamanını Belirleyen Etkenler

• Toprak sıcaklığı.
• Son don tarihi.
• Ana ürün mü ikinci ürün mü olduğu.
• Önceki ürünün hasat tarihi.
• Çeşidin olgunlaşma süresi.
• Bölgede sonbahar yağmurlarının başladığı tarih.

Toprak Sıcaklığı Şartı

Susam tohumu, toprak yeterince ısınmadan çimlenmez veya çok yavaş çimlenir. Ekim derinliğindeki toprak sıcaklığının yaklaşık 20 °C ve üzerinde olması istenir. Bu sıcaklığa ulaşılmadan yapılan ekimde tohum toprakta uzun süre bekler, bir kısmı çürür ve çıkış seyrek olur. Çıkan fideler de serin havada çok yavaş gelişir ve yabancı ota yenik düşer. Bu yüzden susamda erken ekim kazandırmaz, kaybettirir.

Ana Ürün Ekim Aralığı

Ana ürün susam, toprak iyice ısındıktan sonra ekilir. Ege, Akdeniz ve Çukurova'da bu genellikle mayıs ayına denk gelir. Güneydoğu Anadolu'da da mayıs ayı uygun ekim dönemidir. Ana ürün ekiminde sezon uzun olduğu için bitki daha çok dallanır, daha fazla kapsül oluşturur ve verim daha yüksek olur.

Buğday Hasadı Sonrası İkinci Ürün Ekimi

Susam, buğday ve arpa hasadından sonra ikinci ürün olarak da ekilir. Bu durumda ekim, hububat hasadını izleyen günlerde, genellikle haziran ayında yapılır. Toprak bu dönemde sıcak olduğu için çıkış hızlıdır, ama toprak kurudur; bu yüzden ekimden önce tav sulaması yapılması veya ekimden sonra yağmurlama ile çıkış suyu verilmesi gerekir. Hasattan sonra tarlayı hızla hazırlamak, ekimi geciktirmemek için önemlidir.

Kalan Gün Sayısı Hesabı

İkinci ürün susamda ekim tarihinden sonbahar yağmurlarına veya serin havanın başlamasına kadar kalan gün sayısı hesaplanmalıdır:

• Planlanan ekim tarihi belirlenir.
• Bölgede sonbahar yağmurlarının genellikle başladığı tarih belirlenir.
• Aradaki gün sayısı, kullanılabilir sezon uzunluğudur.
• Seçilen çeşidin ekimden hasada kadar geçen süresi bu sezona sığmalıdır.
• Hasat ve kurutma için birkaç haftalık güvenlik payı bırakılmalıdır.

Susamda hasat edilen demetlerin tarlada kuruması gerektiği için, hasadın yağmurlu döneme kalması ciddi kayıplara yol açar.

Geç Ekimin Olgunlaşmaya Etkisi

Geç ekilen susam, kısa bir büyüme döneminden sonra çiçeklenir; daha kısa boylu kalır ve daha az kapsül oluşturur. Ayrıca olgunlaşma serin sonbahar günlerine kaldığı için yavaşlar ve üst kapsüller tam dolmadan hasat yapmak gerekebilir. Hasat sonrası kurutma dönemine yağmur denk gelirse demetler ıslanır, daneler kararır ve kalite düşer.

Bölgelere Göre Ekim Takvimi

• Ege ve Akdeniz: Ana ürün mayıs, ikinci ürün haziran.
• Çukurova: Ana ürün nisan sonu-mayıs, ikinci ürün haziran.
• Güneydoğu Anadolu: Ana ürün mayıs, ikinci ürün buğday hasadından hemen sonra.
• Marmara ve iç bölgeler: Sezon kısa olduğu için çoğunlukla yalnızca ana ürün olarak ve erkenci çeşitlerle.

Bu takvim genel bir çerçevedir; her yıl toprak sıcaklığına göre ayarlanmalıdır.

Toprak Tavı ve Çıkış Sorunu

Susam tohumu çok küçük olduğu için yüzeye yakın ekilir ve bu katman çabuk kurur. Ekim, toprağın tavında, yani yeterli nem taşıdığı zamanda yapılmalıdır. Kuru toprağa ekip sonra salma sulama yapmak, yüzeyde kaymak tabakası oluşturarak fidelerin çıkışını engelleyebilir. Ekim öncesi tav sulaması veya ekim sonrası hafif yağmurlama, susamda çıkışı güvenceye almanın en iyi yoludur.

Sıkça Sorulan Sorular

Susam ne zaman ekilir?

Toprak iyice ısındıktan sonra, ana ürün olarak çoğu bölgede mayısta, ikinci ürün olarak buğday hasadından sonra haziranda ekilir.

Susam hangi ayda ekilir?

Ana ürün için mayıs, ikinci ürün için haziran ayı uygundur. Çukurova'da ana ürün ekimi nisan sonunda başlayabilir.

Susam kaç derece toprakta çimlenir?

Ekim derinliğindeki toprak sıcaklığının yaklaşık 20 °C ve üzerinde olması istenir.

İkinci ürün susam ekilir mi?

Evet. Buğday hasadından sonra haziranda ekilir. Ekim geciktirilmemeli ve çıkış suyu verilmelidir.

Geç ekilen susam ne olur?

Kısa kalır, az kapsül yapar, olgunlaşması gecikir ve hasadı yağmurlu döneme kalabilir.