Fide Sulama Nasıl Yapılır? Fide Kaç Günde Bir Sulanır?
Fide sulama nasıl yapılır? Harç kurumadan, süzgeçli kovayla, ılık suyla; fazla sulamanın zararı, mevsime göre sıklık ve fide gübresinde neden azot verilmez.
Fide sulama nasıl yapılır sorusunun özü şudur: Fide, harç tamamen kurumadan, süzgeçli kova ya da süzgeç başlıklı hortumla, soğuk olmayan suyla ve ölçülü miktarda sulanır. MEB Fide Yetiştirme modülü, fideleri aşırı sulamanın az sulamaktan daha tehlikeli olduğunu özellikle vurgular. Sabit bir "kaç günde bir" kuralı yoktur; harcın nemine, mevsime ve fidenin büyüklüğüne bakılır.
Fidelikte en çok kayıp susuzluktan değil, fazla sudan gelir. İyi niyetle her gün bol su verilen fide yumuşar, sararır ve kök boğazından çürür. Bu yazıda fidenin ne zaman, ne kadar ve nasıl sulanacağını, besin eksikliğinde sulama suyuyla nasıl besleneceğini anlatıyoruz.
Fide neden ölçülü sulanmalı?
Fide ölçülü sulanmalıdır, çünkü hem az su hem fazla su gelişmeyi bozar ve fazla suyun zararı geri dönmez. MEB modülü iki ucun sonuçlarını açıkça tarif eder.
Az sulanan fideler cılız kalır ve düzenli gelişemez. Yaprak kenarları kurur, gövde incelir, kök yayılamaz. Ancak susuz kalan fide çoğu zaman suyu verince toparlanır.
Fazla sulamada ise fide yumuşak dokulu, açık renkli olur ve boyu hızla uzar. Çok fazla sulama sonucunda fidelerde çürümeler görülür. Islak harçta oksijen azalır, kökler boğulur ve çökerten gibi kök boğazı hastalıkları için en uygun ortam oluşur. MEB modülü çökertenden korunmanın kültürel önlemleri arasında fazla sulamadan kaçınmayı da sayar.
Bu yüzden altın kural şudur: harç kuruma noktasına gelmeden su verin ama her gün alışkanlıkla sulamayın.
Fide ne zaman sulanır?
Fide, harcın üst yüzeyi kurumaya başladığında ama alt kısmı hâlâ hafif nemliyken sulanır. Kesin gün sayısı vermek yanlış olur; aynı fide serin bir haftada dört günde, sıcak bir haftada her gün su isteyebilir.
Sulama zamanını anlamanın üç kolay yolu vardır:
- Parmak testi: Parmağınızı harca bir boğum batırın. Kuru geliyorsa sulama zamanıdır.
- Renk: Torf ıslakken koyu kahve, kurudukça açık kahverengidir. MEB modülü jiffy saksılarda ve torfta bu koyu kahve rengin korunmasına özen gösterilmesini ister.
- Ağırlık: Viyolü bir köşesinden kaldırın. Sulamadan hemen sonraki ağırlığını bir kez öğrenirseniz hafiflediğini kolayca hissedersiniz.
Sulama günün erken saatinde yapılmalıdır. Akşam geç verilen su gece boyunca harçta ve yaprak üzerinde kalır; serin gecede bu, hastalık riskini artırır. Fidelerin sökülmesi ve şaşırtılması ise bir istisnadır: MEB modülüne göre bunlardan bir akşam önce iyice sulama yapılır ki fideler ertesi gün kolayca çıksın.
Mevsime göre fide sulama sıklığı değişir mi?
Evet, mevsime göre değişir. MEB modülüne göre sonbahar üretimi için yetiştirilen fideler sık fakat az, ilkbahar üretimi için yetiştirilenler daha seyrek fakat fazla suyla sulanır.
Sonbahar fidesi genellikle ağustos sıcağında yetiştirilir. Buharlaşma yüksektir, harç çabuk kurur; az ama sık su vermek gerekir. MEB modülü bu dönemde seradaki fidelerin gölgelendirme ve havalandırmayla serin tutulmasını da önerir.
İlkbahar fidesi ise kış sonunda, serin ve az ışıklı günlerde yetişir. Buharlaşma düşüktür; sık sulanan harç sürekli ıslak kalır ve çürüme başlar. Bu yüzden ilkbaharda seyrek ama harcı baştan sona ıslatacak şekilde sulanır.
| Dönem | Sulama şekli | Neden |
|---|---|---|
| Sonbahar üretimi (yaz sonu fidesi) | Sık ve az | Yüksek sıcaklık, hızlı kuruma |
| İlkbahar üretimi (kış sonu fidesi) | Seyrek ve bol | Serin hava, düşük buharlaşma |
Fide hangi yöntemle sulanır?
Fide, suyu yumuşak ve dağılarak veren süzgeçli kova ya da süzgeç başlıklı hortumla sulanır. Doğrudan hortum ağzından akan su harcı oyar, tohumu yerinden oynatır ve fideleri yatırır.
MEB modülü, fide miktarı az ve su kısıtlıyken süzgeçli kovayla sulamayı, fide ve su miktarı fazlayken süzgeç başlıklı hortumla sulamayı önerir. Ticari fideliklerde ise ortamın nemine göre kendiliğinden çalışan otomatik sulama sistemleri kullanılır.
Su sıcaklığı: MEB modülü, doğrudan hortumla verilen soğuk suyun fide gelişmesini yavaşlattığını yazar. Kış ve bahar başında kuyu ya da şebeke suyu çok soğuktur. Suyu bir gece önceden kovaya ya da bidona doldurup oda sıcaklığına getirmek, köyde uygulanan basit ve etkili bir yöntemdir.
Alttan sulama: Viyolleri su dolu bir tepsiye birkaç dakika oturtup harcın suyu alttan çekmesini sağlamak da bir yöntemdir. Bu yöntem kaynak belgelerde ayrıca anlatılmadığı için deneme ölçüsünde kullanın. Dikkat edilecek nokta, viyolü tepside unutmamaktır; sürekli suda duran harç havasız kalır.
Fazla sulanmış fide nasıl anlaşılır?
Fazla sulanmış fide; açık yeşil ya da sarımsı renkte, yumuşak, uzun ve ince gövdelidir. Harç sürekli koyu ve ağırdır, yüzeyde yosun ya da beyaz küf görülebilir.
Daha ileri aşamada fideler kök boğazından incelir ve yan yatar. Bu, çökerten ya da kök boğazı yanıklığı belirtisidir. MEB modülü kök boğazı yanıklığı zararının özellikle fazla sulama yapılan yerlerde daha çok görüldüğünü yazar.
Fazla sulanmış fideyi kurtarmak için:
- Sulamayı harcın üstü kuruyana kadar durdurun.
- Viyolün altındaki tepsi ya da kaptaki suyu boşaltın.
- Fidelik havalandırılır, uygun havada kapılar ve örtüler açılır.
- Yatmış, kök boğazı kararmış fideleri ayıklayıp atın; komşularına bulaşmasın.
- Sonraki ekimde harca perlit ya da kum oranını artırın.
Fideyi sulama suyuyla beslemek gerekir mi?
Harçta besin yetersizse fide sulama suyuyla beslenir; bunun için azotlu değil, fosforlu ve potasyumlu gübre kullanılır. MEB modülü bu konuda açıktır: azotlu gübreler fidelerin uzun boylu ve cılız olmasına neden olur.
İyi hazırlanmış, yanmış gübre ya da hazır gübreli torf içeren harçta fide genellikle dikime kadar ek besin istemez. Fidenin dikime yakın döneminde alt yapraklarda belirgin sararma, gelişmenin durması gibi belirtiler görülürse besleme düşünülür.
MEB modülüne göre gübreler önce bir miktar suda eritilir, elde edilen eriyik sulandırılarak fidelerin sulanmasında kullanılır. Kaynak belgelerde fide için kesin bir doz verilmediği için gübre paketindeki "fide" ya da "genç bitki" dozunu esas alın ve yarı dozla başlayın. Fazla gübre, harçta tuz birikimi yapar ve kök uçlarını yakar.
Koyun ve tavuk gübresi de şerbet halinde verilebilir. MEB modülü bu gübrelerin azot ve fosforca zengin ve hızlı etkili olduğunu, bu yüzden harca karıştırılmayıp ancak gübre şerbeti şeklinde verilebileceğini yazar. Şerbet çok seyreltik hazırlanmalı, yaprağa değil dibe verilmelidir.
Can suyu nedir, ne zaman verilir?
Can suyu, fide şaşırtıldıktan ya da tarlaya dikildikten hemen sonra verilen ilk sudur. Bakanlık domates broşürü şaşırtmada en önemli konunun can suyu olduğunu yazar.
Can suyu, kök ile yeni toprak arasındaki hava boşluklarını kapatır ve kökün toprağa yapışmasını sağlar. Toprak nemli olsa bile verilmelidir. MEB modülüne göre can suyu ilaçlı da verilebilir; uygun bir ilaç sulama suyuna karıştırılıp fidelerin diplerine verilerek kök hastalıklarına ve zararlılarına karşı koruma sağlanır. İlaç seçiminde il ya da ilçe tarım müdürlüğüne danışın.
Bu Konudaki Diğer Rehberler
- Fide Nasıl Yetiştirilir? Tohumdan Fide Yetiştirme Rehberi
- Tohumdan Fide Kaç Günde Çıkar? Çimlenme Süresi ve Sıcaklık
- Fide Toprağı Nasıl Hazırlanır? Harç Karışımı Oranları
- Fideler Neden Uzar? Boya Giden Cılız Fide Nasıl Kurtarılır?
- Fide Hastalıkları: Fideler Neden Yan Yatar ve Kurur?
- Fide Şaşırtma Nasıl Yapılır? Fide Ne Zaman Şaşırtılır?
Sıkça Sorulan Sorular
Fide kaç günde bir sulanır?
Fide için sabit bir gün sayısı yoktur; harcın üstü kurumaya başladığında sulanır. MEB modülüne göre sonbahar fidesi sık ama az, ilkbahar fidesi seyrek ama bol suyla sulanır. Sıcak havada her gün, serin havada birkaç günde bir gerekebilir.
Fideler sabah mı akşam mı sulanmalı?
Fideler tercihen sabah sulanmalıdır, böylece yaprak ve harç yüzeyi gün içinde kurur. Akşam geç verilen su serin gecede hastalık riskini artırır. Şaşırtma ve söküm öncesi ise bir akşam önceden iyice sulama yapılır.
Fideye soğuk su verilir mi?
Fideye soğuk su verilmemelidir. MEB modülü, doğrudan hortumla verilen soğuk suyun fide gelişmesini yavaşlattığını yazar. Suyu bir gece önceden kovaya doldurup oda sıcaklığına getirmek en kolay çözümdür.
Fide sararırsa sulama mı fazladır?
Fide sararması çoğu zaman fazla sulamadan kaynaklanır, ama besin eksikliği de sebep olabilir. MEB modülüne göre fazla sulanan fide açık renkli ve yumuşak dokulu olur. Harç sürekli ıslaksa önce sulamayı azaltın; harç normalse besin eksikliğini düşünün.
Fideye hangi gübre verilir?
Fideye fosforlu ve potasyumlu gübre verilir, azotlu gübre verilmez. MEB modülüne göre azotlu gübre fidelerin uzun boylu ve cılız olmasına neden olur. Gübre suda eritilip seyreltilerek sulama suyuyla verilir.
TarlaTapan rehber yazıları sahada işe yarayan, uygulanabilir bilgiyi esas alır. Düzeltme ve önerileriniz için bize yazın.