Yer Fıstığı Gübreleme Programı: Hangi Gübre Atılır?

Yer fıstığı baklagil olduğu için azot ihtiyacının büyük kısmını kendisi karşılar. Ama bu, gübrelemenin önemsiz olduğu anlamına gelmez. Fosfor, potasyum ve özellikle kalsiyum, yer fıstığında verimi ve kabuk doluluğunu belirleyen besinlerdir. Bu yazıda yer fıstığının gübreleme programını ve bakteri aşılamasını anlatıyoruz.

Baklagil Olmanın Gübrelemeye Etkisi

Yer fıstığının köklerinde, havadaki azotu bağlayan bakterilerin oluşturduğu nodüller bulunur. Bu sayede bitki, ihtiyaç duyduğu azotun önemli bir kısmını kendisi karşılar. Bu nedenle yer fıstığında azotlu gübre ihtiyacı, mısır veya pamuk gibi ürünlere göre çok daha azdır. Fazla azot verilmesi, bitkinin nodül oluşturma eğilimini azaltır ve aşırı yaprak gelişimine yol açar.

Bakteri Aşılaması

Yer fıstığının nodül oluşturan bakterileri, birçok toprakta doğal olarak bulunur. Bu yüzden daha önce yer fıstığı ekilmiş tarlalarda genellikle yeterli nodül oluşur. Ancak ilk kez yer fıstığı ekilecek tarlalarda veya uzun süre baklagil ekilmemiş topraklarda bakteri aşılaması faydalı olabilir. Aşılama, tohumun ekimden hemen önce bakteri preparatıyla karıştırılmasıyla yapılır; aşılı tohum güneşte bekletilmemeli ve aynı gün ekilmelidir.

Başlangıç Azotu

Nodüllerin oluşup azot bağlamaya başlaması birkaç hafta sürer. Bu süre içinde fide, topraktaki azotu kullanır. Toprağın azotu düşükse, ekimle birlikte verilen küçük bir başlangıç azotu, fidenin bu dönemi sağlıklı geçirmesine yardım eder. Bu miktar sınırlı tutulmalı ve toprak analizine göre belirlenmelidir.

Fosfor ve Potasyum

Fosfor, kök gelişimi, nodül oluşumu, çiçeklenme ve meyve gelişimi için önemlidir. Fosfor eksikliğinde bitki yavaş gelişir ve nodül sayısı azalır. Potasyum ise su dengesi, hastalıklara dayanıklılık ve meyve dolumu için gereklidir. Fosfor ve potasyum, toprak analizine göre ekimden önce veya ekimle birlikte verilir. Kumlu topraklarda potasyum eksikliği daha sık görülür.

Kalsiyum ve Jips Uygulaması

Yer fıstığında en özel besin kalsiyumdur. Toprak altında gelişen meyve, kalsiyumu bitkinin içinden değil, doğrudan çevresindeki topraktan alır. Bu yüzden meyvenin geliştiği üst katmanda yeterli kalsiyum bulunmalıdır. Kalsiyum eksik topraklarda, çiçeklenme başında ve ginoforlar toprağa girmeye başladığında sıra üzerine jips (alçı taşı) uygulanır. Potasyumun aşırı verilmesi, meyvenin kalsiyum alımını azaltabileceği için potasyum ile kalsiyum dengesi gözetilmelidir.

Mikro Besinler

Yer fıstığında bor eksikliği, danelerin iç kısmında kararma ve boşluklara yol açabilir. Kireçli topraklarda demir eksikliği, genç yapraklarda damar arası sararma şeklinde görülür. Mangan ve çinko eksiklikleri de bazı topraklarda ortaya çıkabilir. Bu eksiklikler, toprak ve yaprak analiziyle belirlenerek yapraktan veya topraktan uygun mikro besin gübreleriyle giderilir.

Toprak Analizinin Yeri

Yer fıstığında doğru gübreleme programını belirlemenin en güvenilir yolu toprak analizidir. Analiz; fosfor, potasyum, kalsiyum, magnezyum, pH ve organik madde hakkında bilgi verir. Özellikle kalsiyum düzeyinin bilinmesi, jips uygulamasının gerekip gerekmediğine karar vermek için önemlidir. Analiz sonuçları tarım müdürlüğüne veya bir ziraat mühendisine yorumlatılmalıdır.

Gübrelemede Sık Yapılan Hatalar

• Yer fıstığına mısır gibi yüksek dozda azot vermek.
• Kalsiyum ihtiyacını göz ardı etmek.
• Jipsi ekim öncesi tarlaya serpip meyve döneminde uygulamamak.
• Potasyumu aşırı verip kalsiyum alımını azaltmak.
• İlk kez yer fıstığı ekilen tarlada bakteri aşılamasını düşünmemek.
• Toprak analizi yapmadan gübre atmak.

Sıkça Sorulan Sorular

Yer fıstığına hangi gübre atılır?

Toprak analizine göre fosforlu ve potasyumlu taban gübresi, gerekirse küçük bir başlangıç azotu ve kalsiyum eksikse çiçeklenmede jips verilir.

Yer fıstığı hangi gübreyi sever?

Fosfor, potasyum ve özellikle kalsiyum yer fıstığı için önemlidir; azot ihtiyacı sınırlıdır.

Yer fıstığına azot verilir mi?

Yüksek dozda verilmez. Küçük bir başlangıç azotu yeterlidir; fazla azot nodül oluşumunu azaltır.

Yer fıstığında bakteri aşılaması gerekir mi?

Daha önce yer fıstığı ekilmiş tarlalarda genellikle gerekmez; ilk kez ekilecek tarlalarda faydalı olabilir.

Yer fıstığı kabuğu gübre olur mu?

Kabuk, kompost yapılarak veya toprağa karıştırılarak organik madde kaynağı olarak kullanılabilir.