Yer Fıstığı Sulama: Ne Zaman, Kaç Defa?

Yer fıstığı, yaz yağışının az olduğu Akdeniz ve Ege ovalarında ancak sulamayla yüksek verim verir. Ama sulamanın zamanlaması, miktarından daha önemlidir. Çiçeklenme, ginofor oluşumu ve meyve dolum dönemlerindeki su eksikliği, boş kabuklara ve verim kaybına yol açar. Bu yazıda yer fıstığında sulamanın nasıl planlanacağını anlatıyoruz.

Yer Fıstığının Su İhtiyacı

Yer fıstığının bir sezonda tükettiği su miktarı iklime, çeşide ve sezon uzunluğuna göre değişir; kaynaklarda genellikle 500-700 mm civarında verilir. Su ihtiyacı çıkıştan sonra yavaş artar, çiçeklenme ve meyve dolum döneminde en yüksek seviyeye ulaşır, olgunlaşmaya doğru azalır. Yer fıstığı genellikle hafif ve kumlu topraklarda yetiştirildiği için bu topraklar suyu az tutar; sulama aralıkları bu yüzden kısa tutulmalıdır.

Çıkış ve Erken Gelişme Dönemi

Ekimden sonra düzgün çıkış için toprağın nemli olması gerekir. İkinci ürün ekiminde toprak kuru olduğu için ekim öncesi tav sulaması veya ekim sonrası yağmurlama ile çıkış suyu verilir. Çıkıştan sonraki erken gelişme döneminde bitkinin su ihtiyacı düşüktür. Bu dönemde hafif bir su kısıtı, köklerin derine inmesini teşvik edebilir.

Çiçeklenme ve Ginofor Dönemi

Yer fıstığında en kritik dönem, çiçeklenme ve ginoforların toprağa girdiği dönemdir. Bu dönemde toprağın nemli ve gevşek olması, ginoforların kolayca toprağa girmesini sağlar. Kuru ve sert toprağa ginoforlar giremez; giremeyen ginoforlardan meyve oluşmaz. Ayrıca bu dönemde su stresi çiçek dökümüne yol açar.

Meyve Dolum Dönemi

Ginoforlar toprağa girdikten sonra kabuklar gelişir ve içindeki daneler dolmaya başlar. Bu dönemde su eksikliği, kabukların boş veya yarım dolu kalmasına, danelerin küçük ve buruşuk olmasına yol açar. Ayrıca kuru toprakta kalsiyumun meyveye taşınması zorlaşır; bu da boş kabuk oranını artırır. Meyve dolum döneminin büyük kısmında düzenli sulama, verimin ve kalitenin temelidir.

Kuraklık Stresi ve Aflatoksin İlişkisi

Meyve dolumunun son döneminde yaşanan kuraklık ve yüksek toprak sıcaklığı, toprakta bulunan küf mantarlarının kabuklara bulaşmasını kolaylaştırır. Bu mantarlar, insan sağlığı için tehlikeli olan aflatoksin adlı zehirli maddeyi üretebilir. Bu yüzden meyve dolumunun sonuna kadar toprağın aşırı kurumasına izin verilmemesi, aflatoksin riskini azaltan önlemlerden biridir.

Son Suyun Zamanlaması

Söküm öncesinde sulama kesilir. Son sulama, kabukların büyük kısmının olgunlaştığı ve sökümün planlandığı tarihten bir süre önce yapılır. Sökümde toprağın aşırı kuru ve sert olması kabukların kopmasına ve toprakta kalmasına; aşırı ıslak olması ise makinenin çalışmasının zorlaşmasına ve kabukların çamurlanmasına yol açar. Söküm sırasında toprağın hafif nemli olması idealdir.

Sulama Yöntemleri

• Karık sulama: Yaygın bir yöntemdir. Su sıra arasındaki karıklardan verilir. Karıkların sonunda su birikmemesine dikkat edilmelidir.
• Yağmurlama sulama: Hafif topraklarda ve çıkış için uygundur; düzgün su dağılımı sağlar.
• Damla sulama: Suyu doğrudan kök bölgesine verir, su tasarrufu sağlar ve gübreyle birlikte uygulanabilir.
• Salma sulama: Su birikmesine ve toprak yüzeyinde kabuk bağlamasına yol açtığı için önerilmez.

Sulamada Sık Yapılan Hatalar

• Çiçeklenme ve ginofor döneminde toprağı kuru bırakmak.
• Meyve dolum döneminde sulamayı aksatmak.
• Salma sulamayla toprak yüzeyinde kabuk oluşturmak.
• Söküm öncesi toprağı çok kuru veya çok ıslak bırakmak.
• Hafif topraklarda sulama aralığını uzun tutmak.

Sıkça Sorulan Sorular

Yer fıstığı ne zaman sulanır?

En kritik dönemler çiçeklenme, ginofor oluşumu ve meyve dolum dönemleridir.

Yer fıstığı kaç defa sulanır?

Toprağa, iklime ve ekim şekline göre değişir. Hafif topraklarda sulama aralıkları kısa olduğu için sezon boyunca birçok sulama yapılır.

Yer fıstığı ne kadar su ister?

Bir sezonda genellikle 500-700 mm su tüketir.

Susuz kalan yer fıstığı boş çıkar mı?

Evet. Ginofor ve meyve dolum dönemindeki su eksikliği boş ve yarım dolu kabuklara yol açar.

Yer fıstığında son su ne zaman verilir?

Kabukların büyük kısmı olgunlaştığında ve sökümden bir süre önce sulama kesilir.