Yer Fıstığında Boğaz Doldurma, Çapa ve Yabancı Ot Mücadelesi

Yer fıstığında çapa ve boğaz doldurma, yalnızca ot temizlemek için yapılan işler değildir. Bu işler, ginoforların toprağa girmesini kolaylaştırarak doğrudan verimi etkiler. Bu yazıda yer fıstığında boğaz doldurmanın, çapanın ve yabancı ot mücadelesinin nasıl yapılacağını anlatıyoruz.

Boğaz Doldurma Nedir?

Boğaz doldurma, bitki sıralarının dibine toprak çekilerek sıra üzerinde hafif bir sırt oluşturulmasıdır. Yer fıstığında boğaz doldurmanın amacı, ginoforların toprağa daha kolay ve daha kısa mesafede girmesini sağlamaktır. Bitkinin alt dallarından uzanan ginoforlar, yükseltilmiş ve gevşetilmiş toprağa kolayca girer; böylece daha fazla meyve oluşur. Boğaz doldurma ayrıca sıra üzerindeki küçük otları da toprakla örterek bastırır.

Boğaz Doldurmanın Zamanı

Boğaz doldurma, çiçeklenme başlamadan veya çiçeklenmenin ilk günlerinde, ginoforlar toprağa girmeye başlamadan önce yapılmalıdır. Geç yapılan boğaz doldurmada:

• Toprağa girmiş ginoforlar koparılabilir veya yerinden oynatılabilir.
• Gelişmekte olan meyveler zarar görebilir.
• Yayılan dallar makine tarafından ezilebilir.

Bu yüzden boğaz doldurmanın zamanlaması, yer fıstığında verim açısından çok önemlidir.

Çapanın Yeri

Çapa, sıra aralarındaki otları temizlemenin yanında toprağı gevşetir ve havalandırır. Yer fıstığında toprağın gevşek tutulması, ginoforların toprağa girebilmesi için gereklidir. Yağmur veya sulamadan sonra kabuk bağlayan toprak yüzeyi, çapa ile kırılır. Çapa genellikle iki üç kez yapılır; sonuncusu boğaz doldurmayla birlikte yapılabilir. Çapa, kök ve dallara zarar vermeyecek derinlikte yapılmalıdır.

Yabancı Otun Yer Fıstığındaki Zararı

Yabancı otlar yer fıstığıyla su, besin ve ışık için rekabet eder. Yer fıstığı ilk haftalarda yavaş geliştiği için bu dönemde ota karşı zayıftır. Bunun yanında otlar:

• Ginoforların toprağa girmesini zorlaştırır.
• Söküm sırasında makineye sarılarak sökümü zorlaştırır.
• Kurutma sırasında nemi artırarak küflenme ve aflatoksin riskini yükseltir.
• Harmanlanan ürüne yabancı madde karıştırır.

En Sık Görülen Yabancı Otlar

• Horozibiği, darıcan ve köpekdişi gibi dar yapraklı yazlık otlar.
• Semizotu, tilkikuyruğu ve sirken gibi geniş yapraklı yazlık otlar.
• Topalak (yer fıstığı tarlalarında çok sorun olan çok yıllık bir ot).
• Kanyaş ve tarla sarmaşığı gibi çok yıllık otlar.

Topalak, yumruları ile çoğaldığı ve yumruları kabuklara benzer şekilde toprakta geliştiği için yer fıstığında özellikle sorunludur.

Kritik Dönem

Yer fıstığında yabancı ot mücadelesinin kritik dönemi, çıkıştan sonraki ilk birkaç hafta ile bitkilerin sıra aralarını örtmesine kadar olan dönemdir. Bu dönemde ot bastırılırsa, yer fıstığı sıraları kapattıktan sonra çıkan otlar zayıf kalır. Ginoforların toprağa girmeye başladığı dönemden sonra toprağa dokunmak sakıncalı olduğu için, ot mücadelesinin büyük kısmının bu döneme kadar tamamlanması gerekir.

İlaçlı Mücadele

Yer fıstığında çıkış öncesi ve çıkış sonrası uygulanan ot ilaçları kullanılabilir. İlaçlı mücadelede şunlara dikkat edilmelidir:

• Yalnız yer fıstığında ruhsatlı ilaçlar kullanılmalıdır.
• Uygulama, tarım teşkilatı veya bir ziraat mühendisinin önerisiyle yapılmalıdır.
• Etiketteki doz, uygulama zamanı ve bitki dönemi kurallarına uyulmalıdır.
• Yer fıstığı gıda olarak tüketildiği için hasat öncesi bekleme sürelerine kesinlikle uyulmalıdır.
• Önceki üründe kullanılan ilaçların yer fıstığına kalıcı etkisi kontrol edilmelidir.

Münavebe ve Ot Kontrolü

Aynı tarlaya üst üste yer fıstığı ekmek, yer fıstığıyla birlikte gelişen otların, özellikle topalağın, çoğalmasına yol açar. Yer fıstığının buğday, mısır ve pamuk gibi ürünlerle münavebeye girmesi, farklı ot mücadele yöntemlerinin kullanılmasını ve ot tohum bankasının azalmasını sağlar. Münavebe, aynı zamanda toprak kaynaklı hastalıkları da azaltır.

Sıkça Sorulan Sorular

Yer fıstığında boğaz doldurma ne zaman yapılır?

Çiçeklenme başlamadan veya ilk günlerinde, ginoforlar toprağa girmeye başlamadan önce yapılır.

Boğaz doldurma neden yapılır?

Ginoforların toprağa kolayca girmesini sağlayarak meyve sayısını artırmak ve sıra üzerindeki otları bastırmak için yapılır.

Yer fıstığında kaç kez çapa yapılır?

Genellikle iki üç kez çapa yapılır; sonuncusu boğaz doldurmayla birlikte yapılabilir.

Yer fıstığında topalak nasıl kontrol edilir?

Münavebe, toprak işleme ve ruhsatlı ilaçlarla kontrol edilir; tarım teşkilatının önerisi alınmalıdır.

Ginofor döneminde çapa yapılır mı?

Önerilmez. Ginoforlar toprağa girdikten sonra çapa ginoforlara ve meyvelere zarar verebilir.