Tritikale Sulanır mı? Kuru Tarımda Tritikale Yetiştirme

Tritikale, Türkiye'de çoğunlukla kuru tarımda, yani yalnızca yağışla yetiştirilir. Ama kurak geçen bir ilkbaharda verilen bir iki sulama, verimi belirgin şekilde artırabilir. Bu yazıda tritikalenin su ihtiyacını ve sulamanın ne zaman fayda sağladığını anlatıyoruz.

Tritikalenin Su İhtiyacı

Tritikale, kışlık bir tahıl olarak gelişme döneminin büyük kısmını sonbahar, kış ve ilkbahar yağışlarının düştüğü dönemde geçirir. Kış boyunca yavaş büyür ve su ihtiyacı düşüktür. İlkbaharda sıcaklıklar artınca bitki hızla büyür; sapa kalkma, başaklanma ve dane dolum dönemlerinde su ihtiyacı en yüksek seviyeye ulaşır. Bu dönemde toprakta yeterli nem olması, verimi doğrudan belirler.

Kuru Tarımda Tritikale

Türkiye'nin pek çok bölgesinde tritikale, sulama yapılmadan yetiştirilir. Güçlü ve derine inen kökleri sayesinde topraktaki nemi iyi kullanır. Kuraklığa dayanıklılığı birçok buğday çeşidinden iyidir. Kuru tarımda verim, büyük ölçüde kış ve ilkbahar yağışlarının miktarına ve dağılımına bağlıdır. Yağışın bol ve düzenli olduğu yıllarda kuru tarımda da iyi verim alınabilir.

Nadas ve Toprak Nemi

İç Anadolu'nun kıraç alanlarında, toprağın nemini biriktirmek için nadas uygulaması yapılır. Nadas yılında tarla ekilmez ve yağışlar toprakta depolanır. Tritikale, nadastan sonra ekildiğinde bu depolanmış nemden yararlanır. Nadas tarlasında yabancı otların kontrol edilmesi, nemin otlar tarafından tüketilmesini önler. Toprağın aşırı işlenmesi ise nemin kaybına yol açabilir.

Kritik Sulama Dönemleri

Sulama imkânı varsa, tritikalede suyun en çok fayda sağladığı dönemler şunlardır:

• Sapa kalkma dönemi: Bitki hızla büyür, başak taslağı oluşur.
• Başaklanma ve çiçeklenme dönemi: Su eksikliği dane sayısını azaltır.
• Dane dolum dönemi: Su eksikliği danelerin cılız kalmasına yol açar.

Kurak geçen bir ilkbaharda bu dönemlerden birinde veya ikisinde verilen sulama, dane verimini belirgin şekilde artırabilir.

Silaj Amaçlı Tritikalede Sulama

Silaj veya hasıl için yetiştirilen tritikale, dane amaçlı tritikaleden daha erken biçilir. Bu nedenle su ihtiyacı daha çok sapa kalkma ve başaklanma dönemine yoğunlaşır. İlkbaharın kurak geçtiği bölgelerde, bu dönemde verilen bir sulama yeşil aksam verimini artırır. Silaj tritikalesinden sonra aynı tarlaya ikinci ürün ekilecekse, sulama sistemi zaten hazır olacağından tritikale de bu sistemden yararlanabilir.

Fazla Suyun Riskleri

Tritikale, uzun boylu olduğu için fazla su ve fazla azot ile birlikte yatmaya yatkın hâle gelir. Başaklanmadan sonra verilen bol su ve rüzgârlı hava, yatma riskini artırır. Ayrıca fazla nemli ortam, pas ve külleme gibi yaprak hastalıklarını da artırabilir. Su göllenen tarlalarda kök gelişimi zayıflar. Bu yüzden tritikalede sulama, ihtiyaç duyulan dönemlerde ve ölçülü yapılmalıdır.

Sulama Yöntemleri

• Yağmurlama sulama: Tahıllarda en yaygın yöntemdir; geniş alanlarda düzgün su dağılımı sağlar.
• Salma ve tava sulama: Düz tarlalarda kullanılabilir, ama su kaybı fazladır ve su birikmesi riski vardır.
• Damla sulama: Sık ekilen tahıllarda maliyetli olduğu için yaygın değildir; ama yüzey altı damla sistemleri bazı işletmelerde kullanılır.

Sıkça Sorulan Sorular

Tritikale sulanır mı?

Türkiye'de çoğunlukla kuru tarımda yetiştirilir; ama kurak ilkbaharda verilen bir iki sulama verimi artırır.

Tritikale ne zaman sulanır?

En faydalı dönemler sapa kalkma, başaklanma ve dane dolum dönemleridir.

Tritikale kuraklığa dayanıklı mı?

Evet. Güçlü kökleri sayesinde kuraklığa birçok buğday çeşidinden daha iyi dayanır.

Fazla sulama tritikaleye zarar verir mi?

Fazla su, özellikle fazla azotla birlikte yatmaya ve yaprak hastalıklarına yol açabilir.

Silajlık tritikale sulanmalı mı?

İlkbahar kurak geçerse sapa kalkma ve başaklanma döneminde verilen bir sulama yeşil aksam verimini artırır.