Tritikale Kaç Protein İçerir? Dane ve Silajın Yem Değeri

Tritikale, Türkiye'de en çok hayvan yemi olarak kullanılır. Bu yüzden üreticinin ve hayvancının asıl merak ettiği, tritikalenin dane ve silaj olarak ne kadar protein ve enerji sağladığıdır. Bu yazıda tritikalenin yem değerini anlatıyoruz.

Tritikale Danesinin Besin Bileşimi

Tritikale danesi, diğer tahıl daneleri gibi ağırlıklı olarak nişastadan oluşur ve iyi bir enerji kaynağıdır. Ham protein oranı genellikle yüzde 10-14 arasında değişir; bu oran çeşide, toprağa ve azotlu gübrelemeye göre farklılık gösterir. Tritikale danesinin protein oranı genellikle arpa ve mısırdan yüksek, buğdaya yakındır. Lif oranı ise arpadan düşüktür.

Amino Asit Değeri

Tritikale danesinin önemli bir üstünlüğü, protein içeriğinde lizin amino asidinin buğdaya göre daha yüksek olmasıdır. Lizin, özellikle kanatlı ve domuz gibi tek mideli hayvanların beslenmesinde sınırlayıcı bir amino asittir. Bu özellik, tritikalenin kanatlı yemlerinde de kullanılabilmesini sağlar. Ancak tritikale tek başına yeterli protein kaynağı değildir; rasyonda küspe gibi protein kaynaklarıyla birlikte kullanılır.

Dane Olarak Rasyondaki Yeri

Tritikale danesi; süt ineği, besi sığırı, koyun, keçi ve kanatlı rasyonlarında arpa, buğday ve mısırın yerine veya yanında kullanılabilir. Rasyondaki payı, hayvanın türüne, verim düzeyine ve diğer yemlere göre belirlenir. Tritikale danesi, hayvanlara verilmeden önce ezilmeli veya kırılmalıdır. Rasyona birden fazla miktarda katılması sindirim sorunlarına yol açabileceği için hayvanlar yavaş yavaş alıştırılmalıdır.

Tritikale Silajının Besin Değeri

Tritikale silajının besin değeri, büyük ölçüde hasat zamanına bağlıdır. Erken, yani başaklanma döneminde biçilen tritikale silajı daha yüksek proteinli ama daha düşük enerjilidir. Süt-hamur olum döneminde biçilen silaj ise danelerin katkısıyla daha yüksek enerji, ama daha düşük protein içerir. Tritikale silajının kuru maddesinde ham protein oranı genellikle yüzde 8-12 civarındadır; kesin değer analizle belirlenir.

Mısır Silajıyla Karşılaştırma

• Enerji: Mısır silajı, koçanındaki yüksek nişasta nedeniyle genellikle daha yüksek enerjilidir.
• Protein: Tritikale silajı, özellikle erken biçildiğinde, mısır silajından daha yüksek protein içerebilir.
• Lif: Tritikale silajında lif oranı genellikle daha yüksektir.
• Üretim zamanı: Tritikale ilkbaharda erken silaj sağlar; mısır ise yaz sonunda hasat edilir.
• Tarla kullanımı: Tritikale silajından sonra aynı tarlaya mısır ekilebilir.

İki silaj rasyonda birbirini tamamlayabilir.

Baklagil Karışımının Protein Etkisi

Tritikale, fiğ veya bezelye gibi baklagillerle karışık ekildiğinde elde edilen silaj ve kuru otun protein oranı belirgin şekilde artar. Baklagiller, tritikalenin enerji katkısını proteinle tamamlar. Bu karışımlar, özellikle protein ihtiyacı yüksek olan süt hayvanları için değerli bir kaba yem kaynağıdır ve rasyonda kullanılan pahalı protein yemlerinin bir kısmının yerini alabilir.

Biçim Zamanının Besin Değerine Etkisi

• Sapa kalkma ve başaklanma başı: Protein yüksek, lif düşük, verim daha az.
• Başaklanma: Kuru ot için uygun denge.
• Süt-hamur olum: Silaj için uygun; enerji artar, protein azalır.
• Tam olum: Dane hasadı; kalan saman düşük besin değerlidir.

Biçim zamanı, hem verim hem de yem kalitesi açısından işletmenin ihtiyacına göre seçilmelidir.

Yem Analizinin Önemi

Tritikalenin besin değeri; çeşit, toprak, gübreleme, biçim zamanı ve hasat sonrası işlemlere göre önemli ölçüde değişir. Bu yüzden genel değerler yalnızca fikir verir. Rasyonun doğru hazırlanması için dane ve silajın bir laboratuvarda analiz ettirilmesi gerekir. Danede çavdar mahmuzu ve başak yanıklığı kaynaklı toksinler yönünden de kontrol yapılması, hayvan sağlığı açısından önemlidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Tritikale kaç protein içerir?

Tritikale danesi genellikle yüzde 10-14 ham protein içerir. Silajın kuru maddesinde bu oran yaklaşık yüzde 8-12'dir.

Tritikale danesi arpadan daha mı besleyici?

Protein oranı genellikle arpadan yüksek, lif oranı düşüktür. Enerji değerleri birbirine yakındır.

Tritikale silajı mı mısır silajı mı?

Mısır silajı genellikle daha yüksek enerjilidir; tritikale silajı daha yüksek protein içerebilir ve erken yem sağlar.

Tritikale tavuklara verilir mi?

Evet. Lizin içeriğinin buğdaydan yüksek olması, kanatlı yemlerinde kullanılabilmesini sağlar.

Tritikale fiğ karışımı neden tercih edilir?

Baklagil karışımı, silaj ve kuru otun protein oranını artırır.