Tritikale Üretim Maliyeti ve Kârlılık Hesabı

Tritikale, çoğu zaman satış için değil, işletmenin kendi hayvanlarına yem üretmek için ekilir. Bu yüzden kârlılık hesabı, satış fiyatından çok, satın alınacak yemle karşılaştırma üzerinden yapılır. Bu yazıda tritikale üretim maliyetinin nasıl hesaplanacağını anlatıyoruz. Fiyatlar her yıl değiştiği için TL rakamı vermiyor, hesabın yöntemini gösteriyoruz.

Maliyet Kalemleri

• Toprak hazırlığı: sürüm, diskaro, tırmık.
• Tohum ve tohum ilacı.
• Ekim.
• Gübre: taban gübresi ve üst gübre.
• Yabancı ot, hastalık ve zararlı mücadelesi.
• Sulama (yapılıyorsa).
• Hasat: dane için biçerdöver; silaj için silaj makinesi, taşıma ve sıkıştırma; kuru ot için biçme, toplama ve balyalama.
• Depolama ve kurutma.
• Tarla kirası veya tarlanın alternatif kullanım değeri.

Dane Amaçlı ve Silaj Amaçlı Maliyet Farkı

Dane amaçlı tritikalede hasat gideri biçerdöver ücretiyle sınırlıdır ve saman ayrıca balyalanarak değerlendirilebilir. Silaj amaçlı tritikalede ise hasat, parçalama, taşıma, siloya doldurma, sıkıştırma ve örtme işlemleri daha yüksek maliyet oluşturur. Ancak silaj amaçlı tritikale, ilkbaharda erken biçildiği için aynı tarlaya ikinci ürün ekilmesine imkân verir; bu da tarla kirasının ve bazı giderlerin iki ürün arasında paylaşılmasını sağlar.

Dönüme Maliyet Nasıl Hesaplanır?

• Her maliyet kalemi dekar başına yazılır.
• Tarla kirası, tek ürün veya iki ürün olmasına göre tam ya da paylaştırılmış olarak eklenir.
• Bütün kalemler toplanarak dekar başına toplam maliyet bulunur.
• Toplam maliyet, dekardan alınan ürüne bölünerek birim maliyet hesaplanır.
• Dane için: kilogram dane maliyeti = dekar maliyeti ÷ dane verimi
• Silaj için: kilogram silaj maliyeti = dekar maliyeti ÷ silaj verimi

Örnek Hesap: Adım Adım

Dane amaçlı tritikale için:

• Toprak hazırlığı ve ekim = A
• Tohum = B
• Gübre = C
• İlaç ve uygulama = D
• Hasat = E
• Tarla kirası = F
• Dekar başına toplam maliyet = A + B + C + D + E + F
• Saman geliri = G (saman satılıyor veya işletmede kullanılıyorsa)
• Net maliyet = toplam maliyet − saman geliri
• Kilogram dane maliyeti = net maliyet ÷ dane verimi

Bu sonuç, piyasadan satın alınacak arpa veya benzeri yem danesinin fiyatıyla karşılaştırılır.

Başabaş Verim

Başabaş verim, satış gelirinin veya yem tasarrufunun toplam maliyeti karşıladığı verimdir.

• Başabaş verim (kg/da) = dekar başına net maliyet ÷ beklenen satış fiyatı veya satın alınacak yemin fiyatı

Bu değer, bölgedeki gerçek tritikale verimleriyle karşılaştırılmalıdır. Başabaş verim, kurak yıllarda alınabilecek verimin altında kalıyorsa, üretim düşük riskli demektir.

Kendi Hayvanına Yem Üretme Hesabı

Hayvancılık yapan bir işletme için tritikale ekmenin asıl getirisi, dışarıdan yem satın almaktan kurtulmaktır. Kendi ürettiği dane veya silajın birim maliyeti, piyasadan satın alacağı benzer kalitedeki yemin fiyatından düşükse, işletme tasarruf eder. Ayrıca kendi yemini üretmek, piyasa fiyat dalgalanmalarına ve yem bulunamama riskine karşı güvence sağlar. Yemin besin değeri de hesaba katılmalıdır; düşük kaliteli yem rasyonda daha fazla takviye gerektirebilir.

Arpa ve Buğdayla Karşılaştırma

Tritikale, yem danesi olarak çoğunlukla arpa ile karşılaştırılır. Marjinal topraklarda tritikalenin daha yüksek verim vermesi, birim maliyetini arpanın altına düşürebilir. Verimli topraklarda ise arpa veya buğday benzer veya daha düşük maliyetle üretilebilir. Silaj ve ot verimi bakımından ise tritikale genellikle daha avantajlıdır. Karşılaştırma, tarlanın şartlarına ve işletmenin ihtiyacına göre yapılmalıdır.

Maliyet Düşürmenin Yolları

• Toprak analizine göre gübre kullanmak.
• Sertifikalı ama uygun fiyatlı tohum temin etmek; kendi tohumunu temizletip kullanmak.
• Hastalıklara dayanıklı çeşit seçerek ilaç masrafını azaltmak.
• Silaj amaçlı ekimde ikinci ürünle tarla giderlerini paylaştırmak.
• Samanı değerlendirerek dane maliyetini düşürmek.
• Hasat kayıplarını azaltmak.

Sıkça Sorulan Sorular

Tritikale üretim maliyeti nasıl hesaplanır?

Bütün giderler dekar başına toplanır, varsa saman geliri düşülür ve net maliyet verime bölünerek birim maliyet bulunur.

Tritikale ekmek kârlı mı?

Özellikle marjinal topraklarda ve kendi hayvanına yem üreten işletmeler için kârlı olabilir.

Tritikale mi arpa mı daha ucuza üretilir?

Marjinal topraklarda tritikale, verimli topraklarda arpa veya buğday daha ucuza üretilebilir.

Silaj tritikalesinde maliyet yüksek mi?

Hasat ve silolama giderleri daha yüksektir, ama ikinci ürün ekimiyle tarla giderleri paylaştırılabilir.

Tritikale samanı değerlendirilir mi?

Evet. Saman satılarak veya işletmede kullanılarak dane maliyetini düşürür.