Yer Fıstığı Ne Zaman Ekilir? Ana Ürün ve İkinci Ürün Ekim Zamanı

Yer fıstığında ekim zamanı, hem çıkışın başarısını hem de sökümün ne zaman yapılacağını belirler. Çok erken ekilen tohum soğuk toprakta çürür; çok geç ekilen fıstık ise sonbahar yağmurlarına kadar olgunlaşamaz. Bu yazıda yer fıstığının ne zaman ekileceğini anlatıyoruz.

Ekim Zamanını Belirleyen Etkenler

• Toprak sıcaklığı.
• Son don tarihi.
• Ana ürün mü ikinci ürün mü olduğu.
• Çeşidin olgunlaşma süresi.
• Önceki ürünün hasat tarihi.
• Bölgede sonbahar yağmurlarının başlama zamanı.

Toprak Sıcaklığı Şartı

Yer fıstığı tohumu, sıcak toprakta hızlı ve düzgün çimlenir. Ekim derinliğindeki toprak sıcaklığının en az 15-18 °C olması istenir. Soğuk toprağa ekilen tohum yavaş çimlenir, toprakta uzun süre bekler ve mantarların saldırısına uğrayarak çürüyebilir. Bu yüzden yer fıstığında takvimden çok toprak sıcaklığına bakılmalıdır.

Ana Ürün Ekim Zamanı

Ana ürün yer fıstığı, toprak ısındıktan ve don tehlikesi geçtikten sonra ekilir:

• Çukurova ve Osmaniye: Nisan ortası ile mayıs ortası arası.
• Akdeniz kıyı ovaları: Nisan sonu ve mayıs.
• Ege: Mayıs ayı.

Ana ürün olarak erken ekilen yer fıstığı uzun bir sezonda gelişir, daha çok dallanır, daha fazla ginofor ve kabuk oluşturur. Bu yüzden ana üründe verim daha yüksektir ve geç olgunlaşan, iri taneli çeşitler kullanılabilir.

İkinci Ürün Olarak Ekim

Yer fıstığı, buğday hasadından sonra ikinci ürün olarak da ekilir. Bu durumda ekim, buğday hasadını izleyen günlerde, genellikle haziran ayında yapılır. Toprak bu dönemde sıcak olduğu için çıkış hızlıdır, ama toprak kuru olduğundan ekimden önce tav sulaması veya ekim sonrası çıkış suyu gerekir. İkinci üründe sezon kısa olduğu için erkenci çeşitler tercih edilmelidir.

Kalan Gün Sayısı Hesabı

İkinci ürün yer fıstığında en önemli konu, ekimden söküme ve kurutmaya kadar yeterli zamanın olup olmadığıdır:

• Planlanan ekim tarihi belirlenir.
• Bölgede sonbahar yağmurlarının genellikle başladığı tarih belirlenir.
• Aradaki gün sayısı, kullanılabilir sezon uzunluğudur.
• Seçilen çeşidin ekimden söküme kadar geçen süresi bu sezona sığmalıdır.
• Söküm sonrası tarlada kurutma için birkaç haftalık güvenlik payı bırakılmalıdır.

Söküm ve kurutma döneminin yağmura denk gelmesi, kalite kaybına ve aflatoksin riskine yol açar.

Geç Ekimin Etkisi

Geç ekilen yer fıstığı, kısa bir büyüme döneminden sonra çiçeklenir; daha az dallanır ve daha az ginofor oluşturur. Sonbaharda hava serinledikçe meyve dolumu yavaşlar ve kabukların bir kısmı olgunlaşmadan söküm yapmak gerekebilir. Bu da olgunlaşmamış, buruşuk daneler ve düşük verim demektir. Ayrıca geç söküm, kurutmanın yağmurlu döneme kalmasına neden olur.

Bölgelere Göre Ekim Takvimi

• Osmaniye ve Çukurova: Ana ürün nisan ortası-mayıs ortası, ikinci ürün haziran.
• Akdeniz kıyıları (Antalya, Mersin): Ana ürün nisan sonu-mayıs, ikinci ürün haziran.
• Ege (Aydın ve çevresi): Ana ürün mayıs, ikinci ürün haziran başı, erkenci çeşitlerle.
• Kahramanmaraş ve iç kesimler: Ana ürün mayıs.

Bu takvim genel bir çerçevedir; her yıl toprak sıcaklığına ve önceki ürünün hasat tarihine göre ayarlanmalıdır.

Toprak Tavı ve Çıkış

Yer fıstığı, toprağın tavında ekilmelidir. Kuru toprağa ekip ardından salma sulama yapmak, yüzeyde kaymak tabakası oluşturarak çıkışı engelleyebilir. Ekimden önce tav sulaması yapılması veya ekimden sonra yağmurlama ile hafif su verilmesi, düzgün çıkış için en güvenli yöntemlerdir. Uygun şartlarda yer fıstığı genellikle bir iki hafta içinde çıkar.

Sıkça Sorulan Sorular

Yer fıstığı ne zaman ekilir?

Ana ürün olarak toprak ısındıktan sonra nisan ortası ile mayıs ortası arasında, ikinci ürün olarak buğday hasadından sonra haziranda ekilir.

Yer fıstığı kaç derece toprakta ekilir?

Ekim derinliğindeki toprak sıcaklığının en az 15-18 °C olması istenir.

İkinci ürün yer fıstığı ekilir mi?

Evet. Buğday hasadından sonra haziranda, erkenci çeşitlerle ekilir.

Geç ekilen yer fıstığı ne olur?

Az dallanır, az kabuk tutar, olgunlaşması gecikir ve söküm yağmurlu döneme kalabilir.

Yer fıstığı kaç günde çıkar?

Uygun sıcaklık ve nemde genellikle bir iki hafta içinde çıkar.