Tritikale Ne Zaman Ekilir? Dönüme Kaç Kilo Atılır?

Tritikale, buğdaya benzer şekilde yetiştirilir, ama ekim zamanı ve tohum miktarı, hangi amaçla ekildiğine göre değişir. Dane için ekilen tritikale ile silaj veya ot için ekilen tritikale arasında küçük ama önemli farklar vardır. Bu yazıda tritikalenin ne zaman ve ne kadar ekileceğini anlatıyoruz.

Kışlık ve Yazlık Ekim

Tritikale çeşitleri kışlık ve yazlık olarak ikiye ayrılır. Kışlık çeşitler sonbaharda ekilir, kışı tarlada geçirir ve ilkbaharda başaklanır; soğuklama ihtiyaçları vardır. Yazlık çeşitler ise ilkbaharda ekilir. Türkiye'de tritikalenin büyük kısmı kışlık olarak, sonbaharda ekilir. Kışı çok sert geçen Doğu Anadolu'nun bazı yerlerinde ilkbahar ekimi yapılabilir.

Sonbahar Ekim Zamanı

Kışlık tritikale, buğday ekim döneminde ekilir:

• İç Anadolu ve geçit bölgeleri: Ekim ayı ve kasım başı.
• Marmara, Ege ve Akdeniz'in iç kesimleri: Ekim sonu ve kasım.
• Akdeniz ve Ege kıyıları: Kasım ve aralık.
• Doğu Anadolu: Eylül sonu ve ekim başı; çok soğuk yerlerde ilkbahar ekimi.

Bitkinin kışa, birkaç yapraklı ve kardeşlenmeye başlamış olarak girmesi istenir. Çok erken ekimde bitki kışa fazla gelişmiş girer ve soğuktan zarar görebilir; çok geç ekimde ise kışa zayıf girer ve kardeşlenme azalır.

Ot ve Silaj Amaçlı Ekim

Silaj veya hasıl için ekilen tritikale, ilkbaharda erken biçilir ve ardından aynı tarlaya mısır veya başka bir yazlık ürün ekilebilir. Bu sistemde tritikale, kış boyunca boş kalacak tarlayı değerlendirir. Bu amaçla ekimde de sonbahar ekimi esastır; ancak biçimin erken yapılabilmesi için ekimin geciktirilmemesi önemlidir.

Dönüme Tohum Miktarı

Tritikalede tohum miktarı, metrekareye düşmesi istenen tohum sayısına ve tohumun bin dane ağırlığına göre hesaplanır. Uygulamada:

• Dane amaçlı ekimde dekara çoğunlukla 18-22 kg tohum ekilir.
• Silaj ve ot amaçlı ekimde, daha sık bir bitki örtüsü istendiği için miktar biraz artırılabilir.
• Geç ekimde kardeşlenme azalacağı için tohum miktarı artırılır.
• Serpme ekimde mibzere göre daha fazla tohum gerekir.

Bin Dane Ağırlığı ve Hesap

Tritikale danesi iri olduğu için bin dane ağırlığı genellikle 35-50 gram arasındadır. Tohum miktarı şöyle hesaplanır:

• Dekara tohum (kg) = (hedef tohum/m² × bin dane ağırlığı g) ÷ (çimlenme oranı × 1.000)
• Örnek: Metrekareye 450 tohum hedefleniyor, bin dane ağırlığı 42 gram, çimlenme oranı yüzde 90.
• (450 × 42) ÷ (0,90 × 1.000) = 18.900 ÷ 900 = 21 kg/dekar

Bu hesap, iri taneli çeşitlerde neden daha fazla kilogram tohum gerektiğini gösterir.

Ekim Derinliği ve Sıra Arası

Tritikale tohumu genellikle 3-5 cm derinliğe ekilir. Toprak kuruysa biraz daha derin, nemliyse daha yüzeysel ekim yapılır. Hububat mibzeriyle, buğdayda olduğu gibi dar sıra arasıyla, çoğunlukla 15-20 cm aralıkla ekilir. Ekimden sonra toprak çok kabarıksa merdane çekilmesi, tohumun toprakla temasını artırır.

Toprak Tavı ve Tohum Yatağı

Tritikale, buğdayda olduğu gibi tavında ekilmelidir. Kuru toprağa yapılan ekimde tohum ilk yağmuru bekler; yağmur geç gelirse çıkış gecikir ve bitki kışa zayıf girer. Tohum yatağı ne çok kesekli ne de çok tozlu olmalıdır. Önceki ürünün artıkları iyice parçalanıp toprağa karıştırılmalıdır.

Sertifikalı Tohum

Tritikalede de sertifikalı tohum kullanmak; çeşidin saflığı, çimlenme gücü ve tohumla taşınan hastalıklardan arilik bakımından güvence sağlar. Önceki yıldan ayrılan tohum kullanılacaksa temizlenmeli, çimlenme testi yapılmalı ve gerekiyorsa ilaçlanmalıdır. Çavdar mahmuzu bulaşmış tohum kesinlikle kullanılmamalıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

Tritikale ne zaman ekilir?

Kışlık tritikale buğday ekim döneminde, bölgeye göre ekim-kasım aylarında, kıyı bölgelerinde aralığa kadar ekilir.

Tritikale dönüme kaç kilo ekilir?

Dane amaçlı ekimde dekara çoğunlukla 18-22 kg tohum ekilir; ot ve silaj amaçlı ekimde biraz artırılabilir.

Tritikale ilkbaharda ekilir mi?

Yazlık çeşitler ilkbaharda ekilebilir; kışı çok sert geçen bölgelerde ilkbahar ekimi yapılır.

Tritikale kaç cm derinliğe ekilir?

Genellikle 3-5 cm derinliğe ekilir.

Geç ekimde tohum miktarı artırılır mı?

Evet. Geç ekimde kardeşlenme azaldığı için tohum miktarı artırılır.