Susam Dönüme Kaç Kilo Ekilir? Sıra Arası, Derinlik ve Seyreltme

Susam tohumu o kadar küçüktür ki bir kilogramında yüz binlerce dane bulunur. Bu yüzden susamda tohum miktarı az, ama ekim işi hassastır. Derine düşen tohum çıkamaz, sık düşen tohum ise seyreltme gerektirir. Bu yazıda susamda dönüme kaç kilo tohum atılacağını ve ekimin nasıl yapılacağını anlatıyoruz.

Tohum Miktarını Belirleyen Etkenler

• Ekim şekli: mibzer veya serpme.
• Tohumun bin dane ağırlığı ve çimlenme gücü.
• Sıra arası.
• Toprağın hazırlık durumu ve kaymak bağlama riski.
• Ana ürün mü ikinci ürün mü olduğu.
• Seyreltme yapılıp yapılmayacağı.

Susam Tohumunun Küçüklüğü ve Ekim Zorluğu

Susamın bin dane ağırlığı genellikle 2,5-4 gram arasındadır. Bu kadar küçük bir tohumun içinde, fidenin toprak yüzeyine ulaşmasına yetecek kadar az besin vardır. Tohum derine düştüğünde fide yüzeye çıkamadan besinini tüketir ve ölür. Ayrıca küçük tohumun mibzerde düzenli dağıtılması zordur; bu yüzden bazı üreticiler tohumu kum veya ince elenmiş toprakla karıştırarak ekim yapar.

Dönüme Tohum Miktarı

Uygulamada yaygın aralıklar şunlardır:

• Mibzerle sıraya ekim: dekara yaklaşık 0,5-1 kg.
• Serpme ekim: dekara yaklaşık 1-1,5 kg.
• Hassas (pnömatik) mibzerle ekim: daha düşük miktarlarla yeterli bitki sayısına ulaşılabilir.

Tohum miktarının fazla tutulmasının sebebi, tarlada çıkış oranının düşük olması ve sonradan seyreltme yapılacak olmasıdır. Seyreltme yapılmayacaksa tohum miktarı hassas mibzerle ve dikkatle ayarlanmalıdır.

Sıra Arası ve Sıra Üzeri Mesafe

Susam çoğunlukla 50-70 cm sıra arasıyla ekilir. Bu aralık, çapa ve seyreltme işlerinin yapılabilmesine imkân verir. Sıra üzerinde ise seyreltmeden sonra bitkiler arasında yaklaşık 5-10 cm mesafe bırakılır. Tek gövdeli, az dallanan çeşitlerde sıra üzeri mesafe daha dar, çok dallanan çeşitlerde daha geniş tutulabilir. İkinci ürün susamda bitkiler daha az dallandığı için sıklık bir miktar artırılabilir.

Çok Sığ Ekimin Gerekliliği

Susam tohumu genellikle 2-3 cm derinliğe ekilir. Toprak nemliyse daha yüzeysel, kuru ve hafifse en fazla 3 cm'ye ekim yapılır. Bunun için:

• Mibzerin derinlik ayarı ekimden önce kontrol edilir.
• Tohum yatağı ince, düzgün ve sıkı hazırlanır; kabarık toprakta tohum derine kayar.
• Ekimden sonra hafif bir merdane çekilerek tohumun toprakla teması sağlanır.
• Serpme ekimde tohumu örtmek için ağır diskaro yerine hafif tırmık kullanılır.

Kaymak Tabakasının Çıkışa Etkisi

Ekimden sonra yağan şiddetli yağmur veya salma sulama, killi ve organik maddesi düşük topraklarda yüzeyde sert bir kaymak tabakası oluşturur. Narin susam fideleri bu tabakayı delemez. Kaymak riskini azaltmak için ekim öncesi tav sulaması yapılabilir, ekimden sonra yağmurlama ile hafif su verilebilir ve kaymak oluştuğunda fideler çıkmadan önce hafif bir merdane veya kaymak kırıcı çekilebilir.

Seyreltme Ne Zaman ve Nasıl Yapılır?

Seyreltme, fideler 3-4 gerçek yapraklı olduğunda, yaklaşık 10-15 cm boya ulaştıklarında yapılır. Sıra üzerindeki fazla bitkiler elle veya çapayla alınarak bitkiler arasında 5-10 cm mesafe bırakılır. Seyreltme ile birlikte sıra üzerindeki yabancı otlar da temizlenir. Geç yapılan seyreltmede bitkiler birbirini gölgeler, boylanır ve zayıflar; bu da verimi düşürür.

Tohum Miktarı Hesabı: Örnek Uygulama

• Hedef: Seyreltmeden sonra metrekarede yaklaşık 20-30 bitki.
• Seyreltme payıyla ekimde hedeflenen bitki: metrekarede yaklaşık 60 bitki.
• Bin dane ağırlığı: 3 gram.
• Tarla çıkış oranı: yüzde 50 (küçük tohumlu susamda çıkış düşük kabul edilir).
• Dekara tohum (kg) = (60 × 3) ÷ (0,50 × 1.000) = 180 ÷ 500 = 0,36 kg

Bu hesap ideal şartlar içindir. Mibzerin küçük tohumu düzensiz dağıtması ve olumsuz toprak şartları nedeniyle uygulamada bu miktar artırılır ve dekara 0,5-1 kg aralığına çıkılır.

Sıkça Sorulan Sorular

Susam dönüme kaç kilo ekilir?

Mibzerle dekara yaklaşık 0,5-1 kg, serpme ekimde 1-1,5 kg tohum ekilir.

Susam kaç cm derinliğe ekilir?

Genellikle 2-3 cm derinliğe ekilir. Daha derin ekimde küçük tohum çıkamaz.

Susam sıra arası kaç cm olmalı?

Çoğunlukla 50-70 cm kullanılır. Seyreltmeden sonra sıra üzerinde 5-10 cm mesafe bırakılır.

Susamda seyreltme ne zaman yapılır?

Fideler 3-4 gerçek yapraklı ve yaklaşık 10-15 cm boydayken yapılır.

Susam mibzerle ekilir mi?

Evet. Tohum küçük olduğu için mibzer dikkatle ayarlanmalı, gerekirse tohum kumla karıştırılmalıdır.