Salep Ne Zaman Ekilir? Dikim Zamanı ve Derinliği
Salep ne zaman ekilir, nasıl dikilir? Yumrunun dikim ayı, derinliği, aralığı, toprak hazırlığı ve dikime kadar yumrunun nasıl saklanacağı tek yazıda.
Salep ne zaman ekilir sorusunun kısa cevabı: sonbaharda, en uygun dönem eylül ortası ile eylül sonu arasıdır. İklime göre ekim ve kasım aylarında da dikim yapılabilir. Salep tohumla değil, yumruyla dikilir; bu yüzden "ekim" yerine çoğu zaman "dikim" denir.
Bu yazıda dikim ayını neden sonbahar seçtiğimizi, yumrunun kaç cm derine ve hangi aralıkla dikileceğini, dikime kadar yumrunun nasıl saklanacağını anlatıyoruz.
Salep neden sonbaharda dikilir?
Salep sonbaharda dikilir, çünkü bitki gelişimini kış aylarında yapar ve yazı toprak altında uykuda geçirir. İzmir Menemen'de yapılan bir tarla çalışmasında saleplerin eylül sonlarında toprak üstüne çıktığı, türe göre mayıs sonlarında uyku hâline geçtiği gözlenmiştir.
Yani salebin takvimi, buğday gibi kışlık bir ürüne benzer. Sonbahar yağmurlarıyla filizlenir, kışı yeşil yaprak rozetiyle geçirir, ilkbaharda çiçek açar. Yaz kuraklığı gelince yapraklar kurur, bitki yumru hâlinde toprak altında bekler.
Bu takvimi bozarsanız bitki zayıflar. Yaz ortasında dikilen yumru kuru toprakta uzun süre bekler. Çok geç dikilen yumru ise kışa güçsüz girer.
Salep hangi ayda dikilir?
Salep yumrusu için ideal dikim zamanı eylül ayının ortasıdır. Yumrular ağustos sonunda hazırlanmaya başlanır ve eylül ortası itibarıyla dikilebilir. İklim şartlarına göre ekim-kasım aylarında da dikim yapılabileceği belirtilmektedir.
Menemen'deki tarla denemesinde yumrular 2010 yılı eylül ayının üçüncü haftasında dikilmiştir. Bu tarih, Ege ikliminde sonbahar yağışlarının başlangıcına denk gelir.
Dikim tarihini sonbaharın ilk yağışlarına göre ayarlayın. Yağış gecikirse dikimden sonra verilen can suyu yumrunun köklenmesine yardım eder. Yerel takvimi yumruyu aldığınız kurum ve ilçe müdürlüğüyle konuşun.
Salep yumrusu kaç cm derine dikilir?
Salep yumrusu 6-8 cm derinliğe, büyüme noktası (filiz ucu) yukarı bakacak şekilde dikilir. Evde saksıda yetiştirmede yumrunun en az 5 cm derinliğe konması önerilir. Dikimden sonra toprak sulanır.
Çok yüzeysel dikilen yumru kışın dona ve kuşlara açık kalır. Çok derin dikilen yumru ise filizini yüzeye çıkarmakta zorlanır. Yumru boyu küçükse derinliği alt sınıra yakın tutmak mantıklıdır.
Yumruyu ters dikmemek için filiz ucunu dikimden önce kontrol edin. Uç bazen küçük bir sivri tomurcuk, bazen de hafif bir çıkıntı şeklindedir.
Evde saksıda deneme yapacaksanız da aynı takvimi izleyin. Saksıda yumrunun en az 5 cm derine konması ve tohum ya da yumrunun ilk aşamada nemli tutulması önerilir. Saksının dibinde su çıkış deliği olmalıdır; dipte biriken su yumruyu çürütür.
Dikim aralığı ne olmalı?
Menemen denemesinde yumrular ekim yastıklarına 10x10 cm aralık-mesafeyle dikilmiştir. Bu denemede metrekarede 69 salep bitkisi bulunmuştur. Bu, yastık usulü sık dikime bir örnektir.
Samsun'daki çiftçi tarlalarında ise hasat sırasında bitkilerin ezilmemesi için dikim sıralı yapılmakta ve sıra aralarında boşluk bırakılmaktadır. Hasat elle yapıldığı için işçinin sıralar arasında yürüyebilmesi gerekir.
Sık dikimin bir bedeli de vardır. Aynı çalışma, salebin yaprak rozetinin toprak yüzeyine çok yakın geliştiğini ve bunun yabancı ot baskısını artırdığını vurgular. Sık dikimde ot almak da zorlaşır.
Toprak dikime nasıl hazırlanır?
Salep için toprak ince, gevşek ve süzek olacak şekilde hazırlanır. Kışın su tutmayan topraklar tercih edilir. Organik maddece zengin topraklarda bitkinin daha hızlı geliştiği, kireçli topraklarda ise ahır gübresi karıştırılmış alanların uygun olduğu belirtilir.
Hazırlık için şu sırayı izleyebilirsiniz:
- Yaz sonunda tarlayı sürün ve kesekleri kırın.
- Varsa iyi yanmış ahır gübresini toprağa karıştırın.
- Su göllenen yerlerde sırt veya yastık yapın.
- Dikimden önce çıkmış otları temizleyin.
Su tutan ağır toprak salebin en büyük düşmanıdır. Böyle bir tarlanız varsa yastık usulüne geçmek veya başka bir parsel seçmek gerekir.
Dikime kadar yumru nasıl saklanır?
Hasat edilen tohumluk yumrular, dikime kadar serin ve kuru bir yerde, talaş içinde saklanabilir. Menemen denemesinde yumrular sökümden sonra talaş içinde bozulmadan saklanmış ve eylülde dikilmiştir.
Bu sürede yumru su kaybeder. Aynı çalışmada yumruların ortalama yaş söküm ağırlığı 3,9 g iken, yaz boyunca talaşta bekledikten sonra dikim öncesi ağırlığı 2,4 g olarak ölçülmüştür. Bu kayıp normaldir; önemli olan yumrunun çürümemesidir.
Saklarken şunlara dikkat edin:
- Yumruları yıkamadan, toprağı hafifçe silkelenmiş hâlde saklayın.
- Çürük veya ezik yumruları ayırın.
- Plastik torbada değil, hava alan kasada bekletin.
- Yumruları boylarına göre ayırırsanız dikimde iş kolaylaşır.
Dikimden sonra ne yapılır?
Dikimden sonra toprak sulanır ve tarla müdürlüğün yerinde tespitine hazır tutulur. İzinli üretimde dikilen yumru miktarı müdürlükçe yerinde tespit edilip tutanağa bağlanır. Bu yüzden dikim gününü müdürlükle önceden konuşun.
İlk aylarda en önemli iş yabancı otları takip etmektir. Menemen denemesinde ot ilaçları çıkış öncesi kasım ayında uygulanmıştır. Kış otları salebin rozetini kolayca bastırır.
Unutmayın, ilk yılın hasadı satış için değil çoğaltma içindir. Samsun'daki işletmelerde tesis dönemi ortalama 3 yıl sürmüştür.
İlgili yazılar: Konunun tamamı için salep yetiştiriciliği rehberi sayfamıza bakın. Bu konuyla birlikte salep yumrusu nereden alınır ve salep tarlasında ot mücadelesi yazıları da işinize yarar.
Sıkça Sorulan Sorular
Salep ne zaman ekilir?
En uygun dikim zamanı eylül ortasıdır. İklime göre ekim ve kasım aylarında da dikim yapılabilir. Menemen'deki tarla denemesinde dikim eylülün üçüncü haftasında yapılmıştır.
Salep yumrusu kaç cm derine dikilir?
6-8 cm derinliğe, filiz ucu yukarı bakacak şekilde dikilir. Saksıda en az 5 cm derinlik önerilir.
Salep tohumla ekilir mi?
Tarlada salep yumruyla dikilir. Fide ise doku kültürüyle üretilir ve belgeli firmalardan alınır.
Salep dikim aralığı ne kadar olmalı?
Bir tarla denemesinde ekim yastıklarında 10x10 cm aralık kullanılmıştır. Çiftçi tarlalarında hasatta ezilmeyi önlemek için sıralar arasında yürüme boşluğu bırakılır.
Salep yumrusu yazın nasıl saklanır?
Serin ve kuru bir yerde, talaş içinde ve hava alan kasada saklanabilir. Bir denemede talaşta saklanan yumrular dikime kadar bozulmadan kalmıştır.
TarlaTapan rehber yazıları sahada işe yarayan, uygulanabilir bilgiyi esas alır. Düzeltme ve önerileriniz için bize yazın.