İçeriğe geç
11°C
Bitkisel Üretim

Salep Tarlasında Yabancı Ot Mücadelesi: İlaç mı, Çapa mı?

Salep tarlasında yabancı ot nasıl temizlenir? Kış otları, elle ot alma, tırpan ve çıkış öncesi ilaç denemesinin sonuçları; hangi etken madde salebe zarar verdi?

Muhammet Elma 8 Kasım 2026 5 dk okuma
Salep Tarlasında Yabancı Ot Mücadelesi: İlaç mı, Çapa mı?

Salep tarlasında yabancı ot, verimi ve maliyeti en çok etkileyen sorundur; çünkü salep kış aylarında büyür ve kış otlarıyla aynı anda gelişir. İzmir Menemen'de yapılan bir tarla denemesinde, ot ilacıyla yapılan kimyasal mücadele elle ot almaya göre daha ucuz ve etkili bulunmuştur. Ancak denenen ilaçların bir kısmı salebe de zarar vermiştir.

Reklam

Bu yazıda salep tarlasında hangi otların sorun olduğunu, elle ve ilaçla mücadelenin nasıl yapıldığını ve denemenin sonuçlarını anlatıyoruz.

Salep tarlasında ot neden bu kadar önemli?

Salep tarlasında ot önemlidir, çünkü salebin yaprakları toprak yüzeyine yakın bir rozet oluşturur ve otlar bitkiyi kolayca boğar. Menemen denemesini yapan araştırmacı, salepleri tarla şartlarında yetiştirmede güçlük oluşturan ve maliyeti etkileyen faktörlerin başında yabancı otların geldiğini vurgulamıştır.

Otla etkili mücadele edilmezse rekabet doğar ve salebin yumru gelişmesi sınırlanır. Yumru küçük kalırsa hem salep verimi hem de tohumluk yumru sayısı düşer.

Samsun'daki işletmelerde de değişken masrafların önemli bir kalemi yabancı ot işçiliğidir. Salep gübre ve ilaç istemese de ot alma işi her yıl tekrarlanır.

Reklam

Salep tarlasında hangi otlar çıkar?

Salep tarlasında çıkan otların neredeyse tamamı kış yabancı otlarıdır. Menemen denemesinde yoğunluk bakımından ısırgan, ballıbaba, yabani yulaf ve çoban çantası türleri otların yüzde 84'ünü oluşturmuştur.

Denemede kaydedilen diğer otlar arasında şunlar vardır:

  • Kuş otu
  • Adi fiğ
  • Meryemana dikeni
  • Kanarya otu
  • Fare kulağı
  • Efenk
  • Sütleğen
  • Ebegümeci

Sizin tarlanızdaki ot türleri bölgeye göre farklı olabilir. Mücadeleye başlamadan önce tarlanızda en çok hangi otun çıktığını bir sezon gözleyin.

Elle ot alma nasıl yapılır?

Elle mücadelede otlar, yumru dikiminden sonra belirli aralıklarla elle alınır ve çiçeklenmeden önce tırpanla biçilir. Menemen denemesinde mekanik mücadele, dikimden 30-45 ve 60 gün sonra üç kez elle ot alma ve çiçeklenmeden önce bir kez tırpanla biçme şeklinde uygulanmıştır.

Bu yöntemin en büyük sorunu maliyettir. Araştırmacı, kış yabancı otlarının mekanik mücadeleyle kontrol edilmesinin çok güç ve maliyetinin yüksek olduğunu belirtmiştir. Kışın çamurlu tarlada ot almak hem yavaş hem de yorucudur.

Elle ot alırken salebin rozetine ve yumrusuna dikkat edin. Ot çekilirken yanındaki salep yumrusu da yerinden oynayabilir.

Reklam

Ot ilacı denemesinde ne bulundu?

Menemen denemesinde altı farklı etken maddeli ot ilacı, dikimden sonra çıkış öncesi, kasım ayında önerilen dozlarda uygulanmıştır. Metrekaredeki yabancı ot sayısı kontrol parseliyle karşılaştırılmıştır.

Sonuçlar şöyledir:

Etken maddeYabancı ot sayısındaki değişimSalebe etkisi
LenacilEtkisiz (ot sayısı arttı)-
Bentazonyüzde 54 azalma-
Trifluralinyüzde 71 azalmaSalep gelişimini olumsuz etkiledi
Acetochloryüzde 95 azalmaSalep gelişimini olumsuz etkiledi
Aclonifenyüzde 97 azalmaSalep gelişimini olumsuz etkiledi
Pendimethalinyüzde 93 azalmaEn uygun bulundu

Araştırmacı, hem yabancı ot kontrolü hem de salebin normal gelişimi bakımından en uygun etken maddenin Pendimethalin olduğunu tespit etmiştir. Kimyasal mücadele, mekanik mücadeleye göre daha ucuz ve etkili bulunmuştur.

Bu sonuçları tarlamda kullanabilir miyim?

Bu sonuçlar tek bir bölgede, tek bir türle (Anacamptis sancta) yapılmış bir denemeye aittir; doğrudan reçete olarak kullanılmamalıdır. İlaç kullanmadan önce mutlaka il veya ilçe tarım müdürlüğüne ya da bir ziraat mühendisine danışın.

Dikkat etmeniz gereken noktalar şunlardır:

  • Bir ilacın o üründe kullanılabilmesi için ruhsatlı olması gerekir. Ruhsat durumunu müdürlükten sorun.
  • Denemedeki dozlar, kullanılan ticari preparata göre belirlenmiştir. Doz etikete ve uzman önerisine göre ayarlanır.
  • Farklı tür ve toprakta ilacın salebe etkisi farklı olabilir.
  • Gıda olarak satılacak üründe ilaç kalıntısı riskini göz önünde tutun.

Küçük bir alanda deneme yapmadan bütün tarlaya ilaç atmayın. Salep yumrusu pahalıdır; yanlış ilaçla kaybedilen tarla, yılların emeğidir.

İlacın salebe zararı nasıl anlaşılır?

İlacın salebe zararı, yumrularda kararma, büzüşme, şekil bozukluğu ve küçük yumru oluşumuyla anlaşılır. Menemen denemesinde ilaçların etkisini görmek için toplam 315 yumru sökülüp bu belirtiler açısından değerlendirilmiştir.

Kendi tarlanızda da ilaç uyguladığınız parselden birkaç bitkiyi ilkbaharda söküp yumrularına bakabilirsiniz. Yumrular sağlıklı parseldekilerden küçük, kararmış veya buruşuksa ilacın zararı olabilir.

Yaprak belirtileri de ipucu verir. İlaç uygulanan yerde salep rozetleri sararmış, kıvrılmış veya geç çıkmışsa dikkat edin.

Ot baskısını azaltmak için ne yapılabilir?

Ot baskısını azaltmanın yolu, dikimden önce tarlayı temizlemek ve dikim sıklığını iyi ayarlamaktır. Araştırmacı, dikim aralıklarının sık tutulmasının da ot mücadelesini etkilediğine dikkat çekmiştir. Çok sık dikimde aralarda ot almak zorlaşır.

Şu önlemler işinizi kolaylaştırır:

  1. Dikimden önce tarlada çıkan otları sürümle veya elle temizleyin.
  2. Daha önce yoğun ot olan tarlaları seçmeyin.
  3. Sıralar arasında yürüme ve çapalama boşluğu bırakın.
  4. Otları tohum bağlamadan alın; tohum döken ot sonraki yıl daha çok çıkar.
  5. Tarla kenarlarını da temiz tutun.

Ot mücadelesi her yıl tekrarlanacak bir iştir. Hesabınızı yaparken ot işçiliğini düzenli bir gider olarak yazın.

İlgili yazılar: Konunun tamamı için salep yetiştiriciliği rehberi sayfamıza bakın. Bu konuyla birlikte salep ne zaman ekilir ve salep hasadı yazıları da işinize yarar.

Sıkça Sorulan Sorular

Salep tarlasında en çok hangi otlar çıkar?

Menemen'deki denemede ısırgan, ballıbaba, yabani yulaf ve çoban çantası otların yüzde 84'ünü oluşturmuştur. Bunların çoğu kış yabancı otlarıdır.

Salep tarlasında ot ilacı kullanılır mı?

Bir denemede çıkış öncesi uygulanan Pendimethalin etken maddesi en uygun bulunmuştur. Ancak ilaç kullanmadan önce ruhsat ve doz için tarım müdürlüğüne danışılmalıdır.

Hangi ot ilaçları salebe zarar verdi?

Menemen denemesinde Trifluralin, Acetochlor ve Aclonifen etken maddelerinin salebin gelişmesini olumsuz etkilediği gözlenmiştir.

Salep tarlasında elle ot alma kaç kez yapılır?

Denemede dikimden 30-45 ve 60 gün sonra üç kez elle ot alınmış, çiçeklenmeden önce bir kez tırpanla biçilmiştir.

Elle ot almak mı, ilaç mı daha ucuz?

Menemen denemesinde kimyasal mücadele, mekanik mücadeleye göre daha ucuz ve etkili bulunmuştur.

Samanınızı, yonca balyanızı satınElinizdeki ot, saman, silaj ve yemi TarlaTapan Pazar'da ücretsiz ilana koyun.
Ücretsiz ilan ver
Paylaş:
Muhammet Elma

TarlaTapan rehber yazıları sahada işe yarayan, uygulanabilir bilgiyi esas alır. Düzeltme ve önerileriniz için bize yazın.

Çiftçi hesaplama araçlarıMısır verimi ve nem kesintisi, hayvan gebelik takvimi, tarımsal destek takvimi.
Araçları gör

TarlaTapan Haftalık Çiftçi Bülteni

Yeni rehber yazıları, destek ve hibe duyuruları ve pazardaki fırsatlar e-postanızda.