İçeriğe geç
11°C
Bitkisel Üretim

Salep Hasadı Ne Zaman ve Nasıl Yapılır?

Salep hasadı hangi ayda yapılır, yumru nasıl sökülür? Çiçeklenme zamanı, erken hasadın zararı, işçilik, hasat bildirimi ve hasat formu adım adım.

Muhammet Elma 8 Kasım 2026 5 dk okuma
Salep Hasadı Ne Zaman ve Nasıl Yapılır?

Salep hasadı nisan-mayıs aylarında, bitki çiçek açtığında, yaklaşık bir ay içinde elle yapılır. Makineyle hasat yapılmaz; her yumru tek tek topraktan çıkarılır. Hasat zamanı hem verimi hem de bir sonraki yılın tohumluğunu belirler.

Reklam

Bu yazıda hasadın hangi ayda ve hangi işaretle yapılacağını, yumrunun nasıl sökülüp ayrılacağını, işçilik ihtiyacını ve izinli üretimdeki hasat kurallarını anlatıyoruz.

Salep hasadı hangi ayda yapılır?

Salep hasadı genellikle nisan ve mayıs aylarında yapılır. Samsun'daki çiftçi tarlalarında hasat, nisan-mayısta çiçeklenme başladığında, her bitki için bir ay içinde elle yapılmaktadır. Hasat ayı bölgeye ve türe göre birkaç hafta kayabilir.

Salep kış boyunca yaprak rozetiyle büyür, ilkbaharda çiçek sapı çıkarır. Bu dönemde toprak altında yeni yumru dolar. Bahar ilerledikçe yapraklar sararır ve bitki yaz uykusuna girer.

Hasadı bitki tamamen kurumadan yapmak gerekir. Yaprak ve sap kuruyup kaybolursa yumrunun yerini bulmak zorlaşır.

Reklam

Hasat için en doğru zaman nasıl anlaşılır?

En doğru hasat zamanı, bitkinin tam çiçeklenmeye ulaştığı dönemdir. Bu dönemde yaklaşık 4-5 kg yaş yumrudan 1 kg kuru yumru elde edildiği belirtilir. Erken hasatta ise 1 kg kuru yumru için 8-10 kg yaş yumru gerekir.

Bu fark çok önemlidir. Aceleyle sökülen yumru suludur ve kuruyunca büyük ölçüde küçülür. Aynı tarladan, birkaç hafta sabırla, neredeyse iki kat kuru ürün alınabilir.

Pratikte şu işaretlere bakın:

  • Tarlada çiçeklerin çoğu açmış olmalı.
  • Örnek olarak birkaç bitki sökün; yeni yumrunun dolgun ve sert olduğunu görün.
  • Eski yumru buruşmuş ve içi boşalmış görünüyorsa yeni yumru gelişimini büyük ölçüde tamamlamıştır.

Yumru nasıl sökülür?

Yumru, bitkinin çevresi el aletiyle gevşetilerek, yumruyu kesmeden ve ezmeden çıkarılır. Salep orkidesinin toprak altında iki yumrusu vardır: eski ve yeni. Yeni yumru dolgundur; eski yumru buruşmuş ve içi boşalmıştır.

Samsun'daki çalışmada hasatta yumru kaybı yaşanmaması için ince işçilik gerektiği vurgulanmıştır. Kesilen veya ezilen yumru çabuk bozulur ve ne salep ne de tohumluk olarak işe yarar.

Söküm sırasında şu sırayı izleyin:

  1. Bitkinin dibinden birkaç cm uzakta toprağı gevşetin.
  2. Bitkiyi sapından değil, toprağıyla birlikte kaldırın.
  3. Yumruları elle ayırın ve toprağını silkeleyin.
  4. Salep için ayrılacak ve tohumluk kalacak yumruları ayrı kaplara koyun.

Hasadı kolaylaştıran iş aslında dikimde yapılır. Samsun'daki işletmelerde hasat zamanı tahribat olmaması için dikim sıralı ve her sıra arasında boşluk bırakılarak yapılmaktadır. Sıra arasında yürüyen işçi, yanındaki bitkileri ezmeden sökümü sürdürebilir.

Reklam

Tohumluk yumru nasıl ayrılır?

İlk yıllarda hasadın amacı satış değil, tohumluk yumru sayısını artırmaktır. Samsun'daki işletmelerde tesis dönemi ortalama 3 yıl sürmüş ve bu sürede yapılan hasat, tohumluk yumru elde etmek için yapılmıştır.

Tohumluk için sağlam, dolgun ve hastalıksız yumruları ayırın. Küçük yumrular da tohumluk olarak işe yarar, ama ilk yıl daha zayıf bitki verebilir. Satış için ayıracağınız yumruları tarlanızın çoğalma hızına göre belirleyin.

İzinli üretimde ikinci yıldan itibaren kendi ihtiyacınız için müdürlük gözetiminde anaç parsel kurabilirsiniz. Tohumluk yumruları bu parsele ayırmak, kayıt açısından da işinizi kolaylaştırır.

Hasatta kaç işçi gerekir?

Salep hasadı çok işçilik ister. Samsun'daki çalışmaya göre 1 dekar salebi 8-10 işçi yaklaşık 15-20 günde hasat etmektedir. Bu yüzden hasat döneminde işçilik hem fazla hem de önemlidir.

Bu rakam, küçük aile işletmelerinin neden 1-2 dekarla çalıştığını da açıklar. Aynı çalışmada incelenen işletmelerin ortalama salep arazisi 1,82 dekardır. Aile iş gücü kullanıldığında değişken masraflar azalır.

Hasat takvimini önceden planlayın. Hasat ayında tarım işçisi bulmak zorlaşabilir. Araştırmacılar salep yetiştiriciliği eğitimlerine tarım işçilerinin de dahil edilmesini önermektedir.

İzinli üretimde hasat kuralları

İzinli üretimde çiftçi hasat zamanını en az 2 hafta önceden İl veya İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne bildirir. Müdürlük hasadı yerinde kontrol eder ve elde edilen yumru miktarını Salep Hasat Formuna (EK-2) yazar.

Bu formun bir nüshası size verilir. Ürünü bu formla taşırsınız ve formda yazan miktar kadar satabilirsiniz. Bildirimsiz hasat, ürününüzü belgesiz bırakır.

Hasat günü yaklaşırken şunları hazırlayın:

  • Müdürlüğe yazılı veya kayıtlı bildirim
  • Tartı ve temiz kasalar
  • Tohumluk ve satışlık yumrular için ayrı kaplar
  • Hasat formunu saklayacağınız dosya

Hasattan sonra yumru ne yapılır?

Hasattan sonra salep için ayrılan yumrular hemen işlenir, tohumluk yumrular ise dikime kadar saklanır. Salep için yumrular yıkanır, ipe dizilir, su veya sütle kaynatılır ve açık havada kurutulur. Kuruyan yumru en fazla 3 cm uzunluğunda ve yaklaşık 2 g ağırlığında kalır.

Tohumluk yumrular serin ve kuru bir yerde, hava alan kasada saklanır. Bir tarla denemesinde yumrular talaş içinde saklanmış ve eylülde dikilmiştir.

Yaş yumruyu bekletmek bozulma riskini artırır. Hasat edilen günün yumrusunu aynı gün veya ertesi gün işlemeye çalışın.

İlgili yazılar: Konunun tamamı için salep yetiştiriciliği rehberi sayfamıza bakın. Bu konuyla birlikte salep nasıl kurutulur ve salep yetiştiriciliği kârlı mı yazıları da işinize yarar.

Sıkça Sorulan Sorular

Salep hasadı ne zaman yapılır?

Nisan-mayıs aylarında, bitki çiçeklendiğinde yapılır. Samsun'da hasat çiçeklenme başladıktan sonra bir ay içinde elle yapılmaktadır.

Salep erken hasat edilirse ne olur?

Kuru ürün azalır. Erken hasatta 1 kg kuru yumru için 8-10 kg yaş yumru gerekirken, tam çiçeklenmede 4-5 kg yaş yumru yeterlidir.

Bir dönüm salep kaç günde hasat edilir?

Samsun'daki çalışmaya göre 1 dekar salebi 8-10 işçi yaklaşık 15-20 günde hasat etmektedir.

Salep hasadı makineyle yapılır mı?

Hayır. Yumrunun zarar görmemesi için hasat elle yapılır ve ince işçilik gerekir.

Salep hasadından önce kime haber verilir?

Üretim yerinin bağlı olduğu İl veya İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne en az 2 hafta önce bildirim yapılır.

Mahsulünüzü alıcıyla buluşturunHububat, sebze, meyve, fide, tohum — TarlaTapan Pazar'da ücretsiz ilan verin, aracısız satın.
Ücretsiz ilan ver
Paylaş:
Muhammet Elma

TarlaTapan rehber yazıları sahada işe yarayan, uygulanabilir bilgiyi esas alır. Düzeltme ve önerileriniz için bize yazın.

Çiftçi hesaplama araçlarıMısır verimi ve nem kesintisi, hayvan gebelik takvimi, tarımsal destek takvimi.
Araçları gör

TarlaTapan Haftalık Çiftçi Bülteni

Yeni rehber yazıları, destek ve hibe duyuruları ve pazardaki fırsatlar e-postanızda.