Safran Gübrelemesi: Hangi Gübre Verilir, Hangisi Zararlı?
Safrana hangi gübre verilir? Hayvan gübresi denemesi, tavuk gübresinin zararı, azot, fosfor ve potasyumun çiçek verimine etkisi ve safranda sulama dengesi.
Safrana en uygun gübre iyi yanmış inek, koyun veya solucan gübresi gibi hayvan gübreleridir; tavuk gübresi ise yüksek azotu nedeniyle soğanlara zarar verebilir. Uşak Üniversitesinde yapılan bir denemede bu fark açıkça görülmüştür. Kimyasal gübre ise ölçülü verilmelidir; fazlası verimi düşürebilir.
Bu yazıda safranın besin ihtiyacını, hayvan gübresi denemesinin sonuçlarını, kimyasal gübreyle ilgili bulguları ve gübre ile sulama arasındaki dengeyi anlatıyoruz.
Safran gübre ister mi?
Safran gübre ister, ama aşırı gübreyi sevmez. Bitki soğanlı olduğu için ilk gelişme döneminde ihtiyaç duyduğu bazı besinleri soğanından karşılar. Bu yüzden safran, besin bakımından fakir bir toprakta bile bir süre gelişebilir.
Uşak'taki denemede gübresiz kontrol ortamının da safran için uygun bir ortam olduğu görülmüştür. Ancak uzun yıllar aynı yerde kalan safran tarlasında toprak zamanla yorulur. Organik madde eklemek, hem besin sağlar hem de toprağın yapısını düzeltir.
Safran drenajı iyi, verimli, kumlu, organik maddece zengin ve nemli toprakları tercih eder. Gübreleme bu toprak yapısını kurmanın bir parçasıdır.
Hangi hayvan gübresi daha iyi?
Uşak Üniversitesindeki denemede inek, koyun ve solucan gübresinin safranın gelişimine olumlu etki ettiği görülmüştür. Denemede safran soğanları kanatlı (tavuk), koyun, keçi, inek ve solucan gübresi karıştırılmış ortamlarda ve gübresiz kontrol ortamında yetiştirilmiştir.
Bazı sonuçlar şöyledir:
| Uygulama | Dikimden 1 ay sonra çıkan soğan (5 soğandan) | Birim soğan ağırlığı |
|---|---|---|
| Solucan gübresi | 4,75 | 1,92 g |
| Gübresiz (kontrol) | 4,5 | 1,98 g |
| İnek gübresi | 4,25 | 1,91 g |
| Kanatlı (tavuk) gübresi | 1,5 | 0,86 g |
Hasat edilen soğan sayısı bakımından en iyi sonuç kontrol ve koyun gübresinden alınmıştır (saksı başına 9,00 ve 8,25 adet). En düşük soğan sayısı ise saksı başına 2 adetle tavuk gübresinden alınmıştır.
Tavuk gübresi safrana neden zarar verir?
Tavuk gübresi, içerdiği yüksek azot nedeniyle safran soğanlarının gelişimini bozar. Uşak'taki denemede kanatlı gübresi uygulanan ortamlarda soğanların gelişmesinin olumsuz etkilendiği görülmüştür. Araştırmacılar bunun nedeni olarak kanatlı gübresinin yüksek azot içeriğini göstermiştir.
Bu denemede tavuk gübreli ortamda en kısa yaprak boyu da ölçülmüştür. Yaprak, kış boyunca soğanı beslediği için kısa ve zayıf yaprak, zayıf soğan demektir.
Araştırmacılar, safran yetiştiriciliğinde hayvan gübresi kullanırken azotun zarar verebileceğinin göz önünde tutulması gerektiğini vurgulamıştır. Tavuk gübresi kullanmak istiyorsanız iyi yanmış olmasına ve az miktarda verilmesine dikkat edin; mümkünse başka bir gübre seçin.
Kimyasal gübre verilir mi?
Kimyasal gübre verilebilir, ama aşırısı zararlıdır. Uşak çalışmasında aktarılan kaynaklara göre safran yetiştirilen bazı bölgelerde üreticiler, ilk sulamadan önce toprak tipine ve arazinin konumuna göre dekara 10 kg amonyum fosfat gübresi uygulamaktadır.
Aynı çalışmada yüksek kimyasal gübre uygulamasının safranda vejetatif gelişmeyi kısıtladığı ve verimi azaltabildiği de belirtilmiştir. Yani "çok gübre, çok çiçek" kuralı safranda geçerli değildir.
Kimyasal gübreye karar vermeden önce toprak analizi yaptırın. Analiz sonucuna göre il müdürlüğü veya bir ziraat mühendisiyle gübre miktarını belirleyin.
Azot, fosfor ve potasyum çiçeği nasıl etkiler?
Azot, ölçülü verildiğinde safranda çiçek verimini artırabilir. Uşak çalışmasında aktarılan bir araştırmada azotlu gübre uygulamasının çiçek verimini kontrol parsellerine göre artırdığı ve üre gübresinin diğer gübrelere göre daha iyi sonuç verdiği bildirilmiştir.
Sekiz yıl süren bir başka çalışmada, sığır gübresi ve farklı NPK uygulamaları karşılaştırılmış ve azotun çiçek verimini artırmada en etkili besin olduğu belirlenmiştir. Aynı çalışmada azota ek olarak verilen fosfor ve potasyumun da çiçek verimini olumlu etkilediği görülmüştür.
Bu bulgular, tavuk gübresi sonucuyla çelişmez. Sorun azotun kendisi değil, fazlasıdır. Doğru miktarda azot çiçeği artırır, aşırı azot ise soğanı bozar.
Organik gübre soğan çoğalmasını artırır mı?
Organik gübreler, safranda soğan çoğalmasını artırabilir. Uşak çalışmasında aktarılan bir araştırmaya göre en fazla soğan artışı yılda 5,70 adetle hayvan gübresi uygulamasından elde edilmiş, kontrol parselinde bu değer yılda 2,50 adette kalmıştır.
Hayvan gübresi yalnız besin sağlamaz. Toprağın yapısını ve su tutma kapasitesini de olumlu etkiler. Bu, kumlu topraklarda özellikle önemlidir.
Soğan çoğaltmak isteyen üretici için bir başka yol da dere kumudur. Bir çalışmada dere kumu (mil) uygulamasının kısa sürede tohumluk soğan üretmek için en uygun yöntem olduğu bulunmuştur.
Gübre ne zaman verilir?
Organik gübre, dikimden önce toprak hazırlığı sırasında toprağa karıştırılır. Soğanlar birkaç yıl tarlada kalacağı için toprağın baştan iyi hazırlanması önemlidir. Sonraki yıllarda gübreleme, toprak analizi ve bitkinin görünüşüne göre yapılır.
Uygulama için genel bir sıra şöyle olabilir:
- Dikimden önce toprak analizi yaptırın.
- İyi yanmış inek veya koyun gübresini toprağa karıştırın.
- Ağır topraklarda dere kumu ekleyin.
- Kimyasal gübreyi yalnız analiz sonucuna göre ve ölçülü verin.
- Taze ve yanmamış gübreyi soğanla doğrudan temas ettirmeyin.
Gübre ve sulama dengesi
Safranda gübre kadar sulama da dengeli olmalıdır; fazla su soğanı çürütür. Soğanlı bir bitki olan safran, yaz uykusunda sulanmaz. Islak toprakta soğan bozulur.
Gübreli toprak daha çok su tutar. Bu, kurak dönemde avantaj, yağışlı dönemde ise risktir. Drenajı zayıf bir tarlada hem gübreyi hem suyu azaltın.
İlgili yazılar: Konunun tamamı için safran yetiştiriciliği rehberi sayfamıza bakın. Bu konuyla birlikte safran soğanı ne zaman ekilir ve safran soğanı ne zaman sökülür yazıları da işinize yarar.
Sıkça Sorulan Sorular
Safrana hangi gübre verilir?
İyi yanmış inek, koyun veya solucan gübresi gibi hayvan gübreleri uygundur. Uşak'taki denemede bu gübrelerin safran gelişimine olumlu etki ettiği görülmüştür.
Safrana tavuk gübresi verilir mi?
Önerilmez. Bir denemede tavuk gübresinin yüksek azot nedeniyle soğan gelişimini olumsuz etkilediği bulunmuştur.
Safranda kimyasal gübre kullanılır mı?
Ölçülü kullanılabilir. Bazı bölgelerde ilk sulamadan önce dekara 10 kg amonyum fosfat verildiği bildirilmektedir, ama yüksek doz verimi düşürebilir.
Azot safranın çiçeğini artırır mı?
Ölçülü verildiğinde artırabilir. Uzun süreli bir çalışmada azotun çiçek verimini artırmada en etkili besin olduğu belirlenmiştir.
Safran gübre olmadan yetişir mi?
Bir süre yetişebilir. Soğan ilk gelişme döneminde besinin bir kısmını kendinden karşılar. Ancak uzun yıllar kalan tarlada organik gübre toprağı korur.
TarlaTapan rehber yazıları sahada işe yarayan, uygulanabilir bilgiyi esas alır. Düzeltme ve önerileriniz için bize yazın.