İçeriğe geç
11°C
Hayvancılık

Koyun Kaç Ayda Doğum Yapar? Keçide Gebelik ve Doğum

Koyun kaç ayda doğum yapar? Koyun ve keçide gebelik süresi, doğum tarihi hesabı, doğumun yaklaştığını gösteren belirtiler, kuzu ve oğlak bakımı.

Muhammet Elma 22 Kasım 2026 7 dk okuma
Koyun Kaç Ayda Doğum Yapar? Keçide Gebelik ve Doğum

Koyun kaç ayda doğum yapar sorusunun cevabı: yaklaşık 5 ayda. Koyunlarda gebelik süresi ortalama 150 gündür ve 145-155 gün arasında değişir. Keçide de süre aynıdır; keçi de ortalama 5 ayda, yaklaşık 150 günde doğurur. Bu yüzden koç ya da teke katım tarihine 5 ay eklemek, doğum zamanını kabaca verir. Ekim başında koça katılan koyun mart başında kuzular.

Reklam

Bu bilgiler Konya Yatırım Destek Ofisi'nin küçükbaş üretici rehberinden alınmıştır. Aşağıda gebeliği uzatan ve kısaltan etkenleri, doğumun yaklaştığını gösteren belirtileri ve doğumdan sonraki ilk saatlerde yapılacakları sırayla anlatıyoruz.

Koyunun gebelik süresi neden 145 ile 155 gün arasında değişir?

Koyunun gebelik süresi ırka, yaşa ve taşıdığı yavru sayısına göre birkaç gün değişir. Konya rehberine göre geç gelişen ırklarda gebelik, erken gelişenlere göre birkaç gün uzun sürer. Yaşlı koyunlar kuzularını gençlere göre 1-2 gün fazla taşır. İkiz taşıyan koyunun gebeliği ise tek kuzu taşıyana göre 1-2 gün kısadır.

EtkenGebeliğe etkisi
Geç gelişen ırkBirkaç gün uzun
Yaşlı koyun1-2 gün uzun
İkiz gebelik1-2 gün kısa
Ortalama150 gün (145-155)

Bu yüzden aynı gün koça katılan koyunların hepsi aynı gün doğurmaz. Doğumlar birkaç günlük bir aralığa yayılır. Doğum bölmesini ve yardımcı kişiyi buna göre hazırlamak gerekir.

Reklam

Doğum tarihi nasıl hesaplanır?

Doğum tarihi, koç katım tarihine 150 gün eklenerek hesaplanır. Pratikte "5 ay ekle" demek de yeterlidir. Koç sürüde birkaç hafta kaldıysa, koçun sürüye bırakıldığı ilk günden itibaren 145. gün doğumlar başlar. Koçun alındığı günden sonraki 155. günde de doğumların çoğu bitmiş olur.

Örnekler:

  • 1 Eylül'de katım → 29 Ocak civarı doğum
  • 15 Ekim'de katım → 14 Mart civarı doğum
  • 1 Kasım'da katım → 31 Mart civarı doğum

Hangi koyunun hangi gün aşıldığını bilmek için arama koçu kullanılabilir. Konya rehberine göre arama koçunun karın bölgesi bir önlükle sarılır; koç kızgın koyunu bulup üzerine sıçrar ama aşım yapamaz. Böylece kızgın koyun ayrılır ve tarih deftere yazılır. Göğsüne boya sürülmüş koç da aynı işi görür: sırtı boyanan koyunun aşıldığı anlaşılır.

Koyun yılda kaç kez doğurur?

Koyunların çoğu yılda bir kez doğurur. Yerli ırkların büyük bölümü yalnız sonbaharda kızgınlık gösterir; bu da yılda tek doğum demektir. Bazı ırklar ise yılın her mevsiminde kızgınlık gösterebilir. Bu ırklarda, iyi besleme ve erken sütten kesmeyle iki yılda üç doğum alınabilir.

Konya rehberi, yılda birden çok kuzu alınan işletmelerde kuzuların erken, yani 1-1,5 aylıkken sütten kesildiğini yazar. Böylece koyun kuruya çıkar, toparlanır ve bir sonraki katıma hazırlanır. Bu yöntem, kuzu ve koyunu çok iyi besleyecek yemi olan işletmeler içindir. Zayıf koyunu sık doğurtmak hem koyunu hem kuzuyu zayıflatır.

Reklam

Koyunun gebe olduğu nasıl anlaşılır?

Koyunun gebe olduğu en kesin biçimde veteriner hekimin ultrason muayenesiyle anlaşılır. Sahada ise ilk işaret, katımdan sonraki kızgınlığın tekrarlanmamasıdır. Keçide gebe kalmayan hayvan yaklaşık 20 günde bir yeniden kızgınlık gösterir. Gebe kalmayan koyun da birkaç hafta içinde yeniden kızgınlığa gelir. Kızgınlığı tekrar etmeyen hayvan büyük olasılıkla gebedir.

İlk üç ayda koyunun karnı pek belirginleşmez. Karın ve meme asıl son iki ayda büyür. Bu yüzden "karnı büyümedi, gebe değil" diye erken karar vermeyin. Kayıt tutmak burada da işe yarar: aşım tarihi biliniyorsa gebelik takibi kolaylaşır.

Doğumun yaklaştığını gösteren belirtiler

Doğumu yaklaşan koyunun karnı en büyük hâline gelir, memeleri gerilir ve meme başlarına süt iner. Konya rehberi, doğuma birkaç gün kala vulvadan yapışkan bir sıvı aktığını yazar. Doğum saatleri yaklaşınca koyun huzursuzlanır, sürüden ayrılır, yatıp kalkar ve yeri eşeler.

Doğumu yaklaşan hayvan merada bırakılmaz. Rehber, doğumu çok yaklaşmış keçilerin ağılda tutulmasını ve merada doğum olursa yavrunun anasıyla birlikte hemen ağıla getirilmesini önerir. Doğum bölmesi rüzgârsız, kuru ve temiz yataklı olmalıdır.

Koyunun doğumuna nasıl yardım edilir?

Koyunlar genellikle kendi başına ve kolay doğurur; yardım ancak gerekirse yapılır. Konya rehberine göre kuzuların yaklaşık %70'i önden, %30'u arkadan gelir. Önden gelişte önce iki ön ayak, üstünde de baş görünür. Bu normal geliştir.

Yardım gerekiyorsa şu kurallara uyun:

  1. Eller ve kollar iyice yıkanır, dezenfekte edilir.
  2. Kuzu, koyunun ıkınmasıyla aynı anda, hafifçe ve aşağıya doğru çekilir.
  3. Tek ayak, baş geride ya da yan geliş varsa zorlamadan veteriner hekim çağrılır.
  4. Sancı uzun sürüyor ama doğum ilerlemiyorsa beklemeyin, veteriner hekimi arayın.

Rehber, koyunun eşini (son) doğumdan sonra 0,5-3 saat içinde attığını yazar. Atılan eş toplanıp gömülmelidir. Eşin uzun süre atılmaması veteriner hekime gösterilmesi gereken bir durumdur.

Doğumdan sonraki ilk saatlerde ne yapılır?

Doğumdan sonraki ilk saatlerde yavrunun nefes alması, ısınması ve ağız sütü emmesi sağlanır. Bu üç iş, kuzu ve oğlak ölümlerini en çok azaltan uygulamalardır.

  • Ağız ve burun: Sıvıdan temizlenir; kuzu nefes alamıyorsa arka ayaklarından tutulup hafifçe sallanır.
  • Kurulama: Ana yalamıyorsa yavru kuru bir bezle kurulanır. Soğuk havada üşüyen kuzu kısa sürede ölür.
  • Göbek: Konya rehberine göre göbek bağı dört parmak aşağıdan bağlanır ve tentürdiyotla dezenfekte edilir.
  • Ağız sütü: Yavru en kısa sürede anasını emmelidir. Rehber, emmeden önce meme ucundaki ilk damlaların sağılıp atılmasını önerir.

Ağız sütü (kolostrum) 3-5 gün salgılanır. İçerdiği bağışıklık maddeleri yavruyu ilk haftalarda hastalıklara karşı korur. Rehber oğlak için kolostrumun alınması gereken en uygun zamanı doğumdan sonraki ilk 13 saat olarak verir. Bu süre geçtikçe bağırsak bağışıklık maddelerini daha az emer.

Öksüz kuzu başka koyuna nasıl yakılır?

Öksüz kuzunun başka bir koyuna alıştırılmasına halk arasında "yakma" denir. Anası ölen ya da ikizine bakamayan kuzu, yavrusunu kaybetmiş bir koyuna verilir. Güçlük genellikle koyundan gelir; koyun yabancı kuzuyu kokusundan tanır ve iter.

Konya rehberinin saydığı yollar şunlardır:

  • Kuzu ve koyun birkaç gün dar bir bölmeye birlikte konur.
  • Koyunun sütü kuzunun başına, vücuduna ve koyunun burnuna sürülür.
  • Ölen kuzunun postu öksüz kuzunun sırtına bağlanır.
  • Koyunun eşi ya da kuyruk arkası öksüz kuzuya sürülür.

Bu yöntemler tutmazsa kuzu biberonla büyütülür. Rehber yapay büyütmede inek sütü, keçi sütü ya da süt ikame yeminin kullanılabileceğini yazar.

Kuzu ve oğlak ne zaman sütten kesilir?

Kuzu ve oğlak, işletmenin süt sağıp sağmamasına göre 6 hafta ile 3,5 ay arasında sütten kesilir. Konya rehberine göre sağılmayan sürülerde kuzular 3-3,5 ay anasını emer ve 30-35 kg'a ulaşabilir. Koyunların sağıldığı işletmelerde emzirme en fazla 1,5-2 ay sürer.

Oğlakta emzirme süresi genellikle 2-2,5 aydır ve rehbere göre 4-5 haftadan kısa olmamalıdır. Kuzu besisi yapılan işletmelerde kuzular 3-4 haftalıkken karma yeme alıştırılır ve 6 haftalıkken sütten kesilir.

Doğum öncesi ve sonrası aşılar

Doğum öncesi ve sonrası aşılar kuzu ve oğlak ölümlerini önler. Hakkari İl Tarım ve Orman Müdürlüğü'nün yıl boyu aşılama programında gebe koyunlara doğuma 1-1,5 ay kala septisemi aşısı yapılması önerilir. Ocakta yeni doğan kuzu ve oğlaklara öldürücü ishale karşı septisemi aşısı, şubatta enterotoksemi aşısı yer alır.

Aşının dozu ve uygulama yolu, gebeliğin dönemine göre değiştiği için veteriner hekim tarafından belirlenir. Gebe hayvana yapılmaması gereken aşılar da vardır.

Sıkça Sorulan Sorular

Koyun ve keçi kaç ayda doğurur?

Koyun ve keçi ortalama 5 ayda doğurur. Gebelik süresi iki hayvanda da 145-155 gün arasında değişir ve ortalama 150 gündür. İkiz gebeliklerde süre 1-2 gün kısalabilir.

1 koyun yılda kaç kez doğurur?

Bir koyun genellikle yılda bir kez doğurur. Yerli ırkların çoğu yalnız sonbaharda kızgınlık gösterir. Her mevsim kızgınlık gösteren ırklarda iyi besleme ve erken sütten kesmeyle iki yılda üç doğum alınabilir.

Kuzu kaç aylıkken koca gelir?

Kuzu, ırka ve gelişmesine göre genellikle ilk sonbaharda ya da bir yaşını geçince koça verilir. Belirleyici olan yaş değil, canlı ağırlıktır. Yeterince gelişmemiş dişi kuzuyu erken koça vermek hem anayı hem yavruyu zayıflatır.

Koyunun doğumu yaklaştığını nasıl anlarız?

Koyunun doğumu yaklaştığında karnı en büyük hâline gelir, memeleri gerilir ve meme başlarına süt iner. Doğuma birkaç gün kala vulvadan yapışkan bir sıvı akar. Son saatlerde koyun huzursuzlanır, sürüden ayrılır ve yatıp kalkar.

Keçinin gebelik süresi kaç gündür?

Keçinin gebelik süresi ortalama 150 gündür ve 145-155 gün arasında değişir. Gebe kalmayan keçi yaklaşık 20 günde bir yeniden kızgınlık gösterir. Keçi sürülerinde %5 dolayında kısırlık normal sayılır.

Hayvanınızı satın, damızlık bulunBüyükbaş, küçükbaş, damızlık, buzağı, kuzu — TarlaTapan Pazar'da ücretsiz ilan verin; alıcı size doğrudan yazsın.
Ücretsiz ilan ver
Paylaş:
Muhammet Elma

TarlaTapan rehber yazıları sahada işe yarayan, uygulanabilir bilgiyi esas alır. Düzeltme ve önerileriniz için bize yazın.

Kuzulama tarihini hesaplayınKoç katım tarihini girin; tahmini kuzulama tarihini ve olası aralığı görün.
Koyun doğum hesaplama

TarlaTapan Haftalık Çiftçi Bülteni

Yeni rehber yazıları, destek ve hibe duyuruları ve pazardaki fırsatlar e-postanızda.