Kabak Yetiştiriciliği: Sakız Kabağı Ekimi ve Bakımı

Sakız kabağı (yazlık kabak), açık tarlada ilkbaharda son donlardan sonra, Nisan-Mayıs aylarında ekilir veya fide olarak dikilir. Fide dikiminden 30-40 gün sonra hasat başlar, meyveler 10-25 cm boyundayken günaşırı toplanır ve sezon boyunca 10-16 hasat yapılır. Açıkta dekardan 4-6 ton, örtü altında 6-12 ton ürün alınır. Türkiye 698 bin tonluk kabak üretimiyle dünyada sekizinci sıradadır.

Yazlık Kabak Nasıl Bir Bitkidir?

Yazlık kabak (Cucurbita pepo) tek yıllık otsu bir bitkidir. Tarla üretiminde kol atmayan, tek gövdeli bodur tipler tercih edilir; çok kollanan bitkiler istenmez. Kazık kök ve yüzeysel yan kökler geliştirir; köklerin yüzde 60-70'i üst 30 cm'dedir. Bitki ekimden 30-50 gün sonra çiçeklenir; erkek ve dişi çiçekler aynı bitkide ayrı ayrı açar. Tohumları genellikle beyazdır, bin tane ağırlığı 200-400 g'dır.

Yazlık kabak taze, ham meyvesi için yetiştirilir. Aynı türün çekirdeği için olgunlaştırılan tiplerine çerezlik kabak denir; kışlık kabaklar (bal ve kestane kabağı) ise farklı türlerdir ve olgun meyve için hasat edilir.

İklim ve Toprak İsteği

• Optimum sıcaklık: 24-27 °C; 18-35 °C arasında rahat yetişir.
• Alt sınır: 8-10 °C'nin altında gelişme durur.
• Yüksek sıcak: 35 °C üzerinde meyve tutumu zorlaşır.
• Toprak: Çok ağır ve çok kumlu olmayan, humuslu topraklar; pH 6-7.
• Nem: Nem yüzde 95'in üzerine çıkınca külleme, mildiyö ve botrytis artar.
• Işık: Kısa gün koşullarında dişi, uzun günde erkek çiçek oluşumu artar.

Ekim ve Dikim Zamanı

Hava sıcaklığı 10 °C'nin üstüne çıkmadan tohum ekimi ve fide dikimi yapılmaz. Tohum ekimi için toprak sıcaklığının 15 °C'ye ulaşması beklenmelidir. Bölgelere göre takvim:

• İç bölgeler ve açık tarla: Son donlardan sonra Nisan-Mayıs.
• Ege ve Akdeniz, tek ürün: Mini tünel altında Kasım'da dikim, Nisan-Mayıs'a kadar hasat.
• Ege ve Akdeniz, çift ürün: Sonbaharda Ağustos sonu-Eylül başı, ilkbaharda Şubat sonu-Mart.

Fide ile Dikim ve Aralık Mesafe

Kabak doğrudan tohumla ekilebildiği gibi fide ile de dikilir. Fideler 3-4 gerçek yapraklı olunca dikime hazırdır. Kol atmayan, toplu büyüyen kabaklarda dikim mesafesi:

• Sıra arası: 80-120 cm.
• Sıra üzeri: 40-60 cm.
• Dikim saati: Sabah erken veya akşam serinliği.
• Can suyu: Dikimden hemen sonra verilir.

Toprak Hazırlığı ve Gübreleme

Tarla pullukla derin sürülür, dikimden 15 gün önce 15-20 cm derinlikte yeniden işlenir; toprak 50-60 cm derinlikte işlenmiş olmalıdır. Toprak hazırlığında dekara 4-5 ton çiftlik gübresi verilir. Toprak analizine göre önerilen saf besin miktarları açık tarlada dekara 8-12 kg azot, 10-15 kg fosfor ve 10-12 kg potasyumdur. Fosforun tamamı tabana; azot ve potasyumun üçte biri tabana, üçte biri ilk dişi çiçek görülünce, üçte biri de yaklaşık bir ay sonra verilir.

Sulama

Sulama damla yöntemiyle yapılmalıdır. İlk meyveler görüldükten sonra sulama büyük önem kazanır; kabak meyveleri çok hızlı büyüdüğü için mümkünse 3-4 gün arayla sulamak gelişme ve verim için faydalıdır. Kurak giden dönemde bitkinin ihtiyacı kadar, aşırıya kaçmadan su verilir. Fazla su ve ıslak yaprak mantar hastalıklarını artırır.

Tozlaşma, Yabancı Ot ve Hastalıklar

Meyve tutumu arılarla sağlanır; arılar 15 °C üzerinde çalışır. Çevrede arı yoksa 4-5 dekara bir kovan konması önerilir. Yabancı otlar çapa ve koyu renkli malçla kontrol edilir. En önemli hastalıklar külleme, mildiyö, kabak sarı mozaik virüsü ve fusarium; zararlılar nematod, kırmızı örümcek, trips ve yaprak bitleridir. Dayanıklı çeşit kullanımı ilk önlemdir; ilaçlama arıyı korumak için öğleden sonra yapılmalıdır.

Hasat ve Muhafaza

Yazlık kabakların vejetasyon süresi 90-120 gündür. Fide dikiminden 30-40 gün sonra hasat başlar. Meyveler 10-25 cm boy ve 3-5 cm çapa ulaşınca sabah veya akşam serinliğinde, sapından bıçak ya da makasla kesilerek toplanır. Meyve çok hızlı büyüdüğü için hasat günaşırı yapılır; bitki başına 3-4 kg ürün alınır. Kabak hasattan sonra hızla su kaybeder; 5-10 °C ve yüzde 95 nemde en fazla 10 gün saklanabilir, ikinci haftadan sonra sararma ve çürüme başlar.

Sıkça Sorulan Sorular

Kabak ne zaman ekilir?

Açık tarlada son donlardan sonra, Nisan-Mayıs aylarında ekilir. Hava 10 °C'nin, toprak 15 °C'nin üzerinde olmalıdır.

Kabak kaç günde hasat edilir?

Fide dikiminden 30-40 gün sonra hasat başlar ve sezon boyunca günaşırı devam eder.

Dönümden kaç ton kabak çıkar?

Açık tarlada dekardan 4-6 ton, örtü altında 6-12 ton kabak alınır.

Kabak fidesi arası kaç cm olmalı?

Sıra arası 80-120 cm, sıra üzeri 40-60 cm olmalıdır.

Kabak kaç günde bir sulanır?

İlk meyveler görüldükten sonra, damla sulamayla mümkünse 3-4 günde bir sulanır.