Aspir Küspesi ve Yem Değeri
Aspir küspesi yüzde 22-24 protein içeren lifli bir yemdir. Nasıl elde edilir, hangi hayvanlara ve nasıl verilir, kaliteyi ne belirler?
Aspir küspesi, tohumdan yağ çıkarıldıktan sonra geriye kalan, yüzde 22-24 protein içeren bir hayvan yemidir. Tarla Bitkileri Merkez Araştırma Enstitüsüne göre iyi bir yem olarak değerlendirilir. Ancak aspir tohumunun kabuk oranı yüksek olduğu için küspe lifli bir yemdir ve daha çok büyükbaş hayvan rasyonlarında kullanılır.
Aspir ekiminden hasadına tüm aşamaları tek yerde görmek için aspir ekimi rehberimize göz atabilirsiniz.
Bu yazıda aspir küspesinin nasıl elde edildiğini, yem değerini, hangi hayvanlara ve nasıl verileceğini anlatıyoruz.
Aspir Küspesi Nedir?
Küspe, yağlı tohumların preslenmesi ya da çözücüyle yağının alınması sonucunda geriye kalan katı kısımdır. Aspir tohumu yağ fabrikasında işlendiğinde yağ ayrılır, tohumun kabuğu ve iç kısmının yağsız kalan bölümü küspe olarak çıkar.
Tarla Bitkileri Merkez Araştırma Enstitüsüne göre ayçiçeği işleyen tesisler aspiri de işleyebilir. Bu yüzden aspir küspesi, ayçiçeği küspesine benzer şekilde üretilir ve yem piyasasında satılır.
Aspir Küspesinin Protein Oranı
Enstitüye göre aspir küspesi yüzde 22-24 protein içerir. Bu oran, küspenin hayvan beslemede protein kaynağı olarak kullanılabileceğini gösterir.
Küspenin protein oranı, tohumun ne kadar kabukla işlendiğine bağlıdır. Kabuğun bir kısmı ayrılarak işlenen tohumdan çıkan küspenin proteini daha yüksek, lifi daha düşük olur. Kabukla birlikte işlenen tohumdan çıkan küspe ise daha lifli ve daha düşük proteinlidir. Küspe alırken satıcıdan analiz raporu isteyin.
Kabuk Oranı Küspeyi Nasıl Etkiler?
Aspir tohumunun önemli kısmı kabuktur. GAP Tarımsal Araştırma Enstitüsüne göre Safir çeşidinde kabuk oranı yüzde 40-42, iç oranı yüzde 58-60'tır. Kabuk, sindirimi zor liften oluşur.
Bu yüzden aspir küspesi, kabuk oranı düşük yağlı tohum küspelerine göre daha liflidir. Lif, işkembeli hayvanlar (sığır, koyun, keçi) tarafından değerlendirilebilir, ama tek mideli hayvanlar (tavuk, hindi) için sınırlayıcıdır. Bu yüzden aspir küspesi daha çok büyükbaş ve küçükbaş hayvan yemlerinde kullanılır.
Aspir Küspesi Hangi Hayvanlara Verilir?
Aspir küspesi en çok sığır ve koyun beslemede kullanılır. Süt ve besi sığırlarının rasyonunda protein kaynaklarından biri olarak yer alabilir. Koyun ve keçide de benzer şekilde kullanılır.
Kanatlı hayvanlarda ise yüksek lif nedeniyle sınırlı miktarda kullanılır. Rasyondaki miktarı belirlemek için hayvanın türü, verimi ve rasyondaki diğer yemlerin besin değeri birlikte hesaplanmalıdır. Bu hesabı yem uzmanı ya da veteriner hekimle birlikte yapmanız doğru olur.
Aspir Küspesi Nasıl Verilir?
Aspir küspesi tek başına yem olarak değil, rasyonun bir parçası olarak verilir. Kaba yem (saman, kuru ot, silaj) ve tahılla (arpa, mısır) birlikte karışım halinde kullanılır.
- Rasyona yeni eklenecekse miktarı birkaç gün içinde azar azar artırın; hayvanların işkembesi yeni yeme alışsın.
- Küspenin kuru, küfsüz ve kokusuz olduğundan emin olun.
- Küspeyi nemsiz ve havadar bir yerde depolayın; nemli küspe küflenir.
- Satın alırken protein, lif ve nem oranını gösteren analiz isteyin.
Küspe Kalitesini Ne Belirler?
Küspe kalitesi, işlenen tohumun kalitesiyle başlar. Tarlada nemli kalan, tablada çimlenen ya da depoda kızışan tohumdan çıkan küspe de bozuk olur. Enstitüye göre aspir tanesi yüzde 8 nemle depolanmalı, nem hiçbir durumda yüzde 10'u geçmemelidir.
Küspenin içinde kalan yağ oranı da önemlidir. Preste sıkılan tohumdan çıkan küspede daha çok yağ kalır; bu küspe daha enerjili, ama raf ömrü daha kısadır. Çözücüyle yağı alınan küspede yağ azdır ve daha uzun süre bozulmadan saklanır.
Aspir Küspesi Çiftçiye Ne Kazandırır?
Aspir yetiştiren çiftçi tohumunu fabrikaya satar; küspe fabrikada ortaya çıkar. Ancak bazı yörelerde küçük ölçekli yağ presleri aspir tohumunu fason sıkar ve yağı ile küspeyi çiftçiye geri verir. Bu durumda küspe, hayvancılık yapan çiftçi için kendi ürettiği bir yem olur.
Hayvancılık ve tarla tarımını birlikte yapan işletmelerde aspir, hem satılık bir yağ tohumu hem de ahıra protein yemi olarak iki yönlü değer taşır. Hasat sonrası aspir sapları ise dikensiz çeşitlerde sınırlı da olsa kaba yem olarak değerlendirilebilir; dikenli çeşitlerin artıkları hayvanın ağzını yaralayabileceği için uygun değildir.
Sıkça Sorulan Sorular
Aspir küspesinin protein oranı ne kadardır?
Tarla Bitkileri Merkez Araştırma Enstitüsüne göre aspir küspesi yüzde 22-24 protein içerir.
Aspir küspesi hangi hayvanlara verilir?
Daha çok sığır, koyun ve keçi gibi işkembeli hayvanlara verilir; lifi yüksek olduğu için kanatlılarda sınırlı kullanılır.
Aspir küspesi neden liflidir?
Aspir tohumunun kabuk oranı yüksektir; GAP Tarımsal Araştırma Enstitüsüne göre Safir çeşidinde kabuk oranı yüzde 40-42'dir.
Aspir küspesi tek başına yem olur mu?
Olmaz; kaba yem ve tahılla birlikte, rasyonun bir parçası olarak verilir.
Aspir küspesi nasıl saklanır?
Kuru, havadar ve nemsiz bir yerde saklanmalıdır; nemli küspe küflenir.
Kaynaklar
TarlaTapan rehber yazıları sahada işe yarayan, uygulanabilir bilgiyi esas alır. Düzeltme ve önerileriniz için bize yazın.
