İçeriğe geç
10°C
Ötücü / Yumurta-Et (yerli)

Denizli Tavuğu (Denizli Horozu)

Denizli tavuğu, horozlarının 15-25 saniye süren davudi ötüşüyle tanınan, 2004'te tescil edilen yerli Türk ırkıdır. Tavuklar siyah tüylü, yılda 90-130 beyaz kabuklu yumurta verir; köy koşullarına dayanıklıdır.

Denizli Tavuğu (Denizli Horozu)
KökenTürkiye (Denizli)
Kullanım amacıÖtücü / Yumurta-Et (yerli)
TürKanatlı Bu türde15 ırk

Denizli tavuğu, Denizli ve çevresinde yüzyıllardır yetiştirilen, horozlarının uzun ve ahenkli ötüşüyle ünlenmiş yerli bir Türk tavuk ırkıdır. Halk arasında daha çok "Denizli horozu" adıyla bilinir ve kentin simgesi hâline gelmiştir. Irk 2004 yılında resmi olarak tescil edilmiş, bugün Anadolu'nun pek çok yerinde hem ötüşü için hem de köy tipi yumurta-et üretimi için beslenmektedir. Tavukları yılda ortalama 90-130 beyaz kabuklu yumurta verir; asıl değeri ise genetik kaynak olarak korunan nadir yerli ırklarımızdan biri olmasıdır.

Reklam

Kökeni ve Tarihçesi

Denizli ırkının kökeni yazılı kaynaklarla kesin biçimde ortaya konamamıştır. Bölge insanının uzun öten horozları seçip çoğaltmasıyla zaman içinde kendiliğinden oluşmuş lokal bir ırk olduğu kabul edilir. Denizli çevresinde bulunan MS 2. yüzyıla ait yazıtlarda horoz motiflerinin görülmesi, yörede horoz kültürünün çok eskiye dayandığını gösterir.

Osmanlı döneminde Arnavutluk'tan getirilen uzun öten Berat horozlarının yerli tavuklarla karışmasıyla oluştuğu yönünde bir iddia vardır. Ancak Kültür ve Turizm Bakanlığı ile il kaynakları, iki ırk arasında renk, vücut yapısı ve görünüş bakımından bir benzerlik olmadığını belirterek bu görüşe katılmaz. Irk 2004'te tescil edilmiş; Tarım ve Orman Bakanlığı bünyesinde saf hatların korunması ve damızlık dağıtımı çalışmaları sürdürülmektedir.

Reklam

Fiziksel Özellikleri

Denizli ırkında tüy rengi, ırk özelliğini belirlemede en önemli ölçüdür. Horozlarda gövdeyi örten tüyler siyah, boyun, sırt ve kanattaki telekler ise renklidir. Tavuklar ise boyunlarında görülebilen az miktarda kırçıl renk dışında tamamen siyahtır. Hem horozun hem tavuğun gözleri siyah ve "sürmeli" görünümdedir; göz çevresinde siyah bir halka bulunur.

  • Canlı ağırlık: Horozlar 3-3,5 kg, tavuklar 2-2,5 kg civarındadır. Et ve Süt Kurumu verilerinde istasyon koşullarında ergin ağırlık dişilerde 1.100 g, erkeklerde 2.050 g olarak bildirilmiştir.
  • İbik: Balta (tek) ibik yaygındır; geniş ve dar ibikli tipler ayrılır. Gül ibikli tip zamanla neredeyse kaybolmuştur.
  • Gaga ve bacak: Gaga koyu gri, erkeklerde uzun, kalın ve aşağı eğimlidir. İncik ve ayak pulları açık-koyu gri, deri beyazdır.
  • Kulak memesi: Kırmızı ya da kırmızı üzerine beyaz lekelidir.
  • Duruş: Bacaklar yüksek, boyun uzun ve kuvvetli, horozlar kuyruğu dik taşır.

Renk ve Vücut Tipleri

Horozlar renklerine göre pamukkır, demirkır, pekmez kefi, al, siyah, kınalı ve kürklü olarak adlandırılır. Pamukkırda beyaz telek oranı demirkıra göre fazladır; pekmez kefinde kanat ve sırtta kahverengi-koyu sarı tüyler bulunur ve en çok rağbet gören tip budur. Vücut yapısına göre yüksek boyun, küpeli ve sülün tipleri ayrılır.

Ötüş Özellikleri

Irkı diğerlerinden ayıran asıl özellik ötüşüdür. Et ve Süt Kurumu ortalama ötüş süresini yaklaşık 15-16 saniye olarak verirken, il kaynakları birinci yılda 20-25 saniyelik ötüşlerden söz eder. Türkiye Süs Hayvanları Federasyonu standardı ise 12 saniyenin üzerindeki ötüşü ırk özelliği sayar. Kısacası iyi bir Denizli horozundan 12 saniyenin üzerinde, net ve kesintisiz bir ötüş beklenir.

  • Ses tonu: İnce, kalın ve davudi; en makbulü davudi sestir.
  • Ses niteliği: Net ses makbuldür, hüzünlü ses nadir ve değerlidir; dalgalı ve cırlak ses istenmez.
  • Ötüş duruşu: Aslan, kurt ve yiğit ötüşü kabul görür; pus ötüşü ile kesik kesik "yalancı ötüş" makbul değildir.
Reklam

Verim Özellikleri

Denizli tavuğu yüksek verimli ticari hibritlerle yarışmaz, ancak köy koşullarında dengeli bir verim sunar. Tavuklar 6. ay civarında (24-25 hafta) yumurtlamaya başlar. Yıllık ortalama verim kaynaklara göre 90-130 adet arasında olup Et ve Süt Kurumu bunu 114 adet olarak bildirir.

ÖzellikDeğer
Yıllık yumurta90-130 adet (ort. 114)
Yumurta ağırlığı54-60 g
Kabuk rengiBeyaz
Cinsel olgunluk24-25 hafta
Civciv çıkış ağırlığı38,5 g
Horoz / tavuk ağırlığı3-3,5 kg / 2-2,5 kg

Sinop Tavukçuluk Üretme İstasyonu'nda Gerze ırkıyla yapılan karşılaştırmada Denizli; yumurta verimi, yumurta şekil indeksi ve sarı rengi bakımından daha iyi sonuç vermiştir. Horozların aşım kabiliyeti yüksektir; damızlık sürülerde 5-6 tavuğa bir horoz hesaplanır.

Civcivlerde Cinsiyet Ayrımı

Denizli civcivleri siyah renkte çıkar. İlk 1-1,5 ay içinde tüylerini yavaş yavaş döker, yalnız kanat uçları ve göğüs altı tüylü kalır. Yaklaşık 15 gün bu hâlde kaldıktan sonra yeniden tüylenirler. Yeni çıkan tüyleri renkli olanlar horoz, siyah olanlar tavuk olarak ayrılır. Bu nedenle yetiştiriciler cinsiyet tespitini genellikle 6-8. haftadan sonra yapar.

Bakım, Besleme ve Barınak

Denizli ırkı köy tavuğu karakterindedir ve serbest gezinmeye çok uygundur. Gündüz merada otlayıp akşam kümese dönen sürülerde yem masrafı düşer. Ötüş için yetiştirilen horozlar ayrı bölmelerde, birbirini göremeyecek şekilde tutulur; aksi hâlde kavga ve ses kaybı görülebilir. Yumurta döneminde kalsiyumu yeterli bir yumurta yemi ile dane yem karışımı verilmesi, kümeste kişi başına değil hayvan başına yeterli tünek alanı bırakılması önerilir.

Ötücü horozun sesini korumak için aşırı yağlandırılmaması, dar ve rutubetli kümeslerde tutulmaması gerekir. Gürültüsüz, güneş alan ve havalandırması iyi bir barınak hem ötüş hem sağlık için idealdir.

Hastalık ve Dayanıklılık Durumu

Yerli bir ırk olarak Denizli tavuğu iklim değişimlerine ve köy koşullarına iyi uyum sağlar. Ancak dayanıklılık, aşısız bırakılabileceği anlamına gelmez. Newcastle (tavuk vebası), Gumboro ve Marek gibi hastalıklara karşı bölgenin aşı programı uygulanmalı, dış parazitler (bit, akar) düzenli kontrol edilmelidir. Hasta görünen, ibiği morarmış ya da ötüşü aniden bozulan hayvanlar için mutlaka bir veteriner hekime danışılmalıdır.

Türkiye'deki Durumu

Denizli horozu yurt içinde yoğun talep görür ve iyi ötüşlü damızlıklar yüksek fiyata alıcı bulur. Irkın saf yapısının korunması için Tarım ve Orman Bakanlığı ile il müdürlükleri pamukkır, demirkır, pekmez kefi ve al horoz tiplerini üreterek yetiştiricilere dağıtmaktadır. Genetik çalışmalar, Denizli ve Gerze gibi yerli ırklarımızın ticari hibritlere göre daha yüksek genetik çeşitlilik taşıdığını ve korunmaları gerektiğini ortaya koymuştur.

Sıkça Sorulan Sorular

Denizli tavuğu yılda kaç yumurta yapar?

Denizli tavuğu yılda ortalama 90-130 yumurta verir; Et ve Süt Kurumu ortalamayı 114 adet olarak bildirir. Yumurtalar beyaz kabuklu ve 54-60 gram ağırlığındadır.

Denizli horozu kaç saniye öter?

Kurum verilerine göre ortalama ötüş süresi 15-16 saniyedir; iyi horozlar ilk yıllarında 20-25 saniyeye ulaşabilir. Federasyon standardı 12 saniyenin üzerindeki ötüşü ırk özelliği olarak kabul eder.

Denizli horozunun ne özelliği var?

En belirgin özelliği uzun, net ve davudi ötüşüdür. Ayrıca siyah sürmeli gözleri, yüksek bacakları, dik kuyruğu ve pekmez kefi, pamukkır, demirkır gibi renk tipleriyle tanınır.

Denizli civcivinin horoz mu tavuk mu olduğu nasıl anlaşılır?

Civcivler siyah çıkar ve ilk 1-1,5 ayda tüy döker. Yeniden tüylenme döneminde renkli tüy çıkaranlar horoz, siyah tüy çıkaranlar tavuktur.

Denizli tavuğu soğuğa dayanıklı mı?

Evet, köy koşullarına uyum sağlamış yerli bir ırk olduğu için soğuğa ve iklim değişimlerine dayanıklıdır. Yine de kışın rutubetsiz, cereyan almayan bir kümeste barındırılmalıdır.

Denizli Tavuğu satıyor musunuz?Büyükbaş, küçükbaş, damızlık, buzağı, kuzu — TarlaTapan Pazar'da ücretsiz ilan verin; alıcı size doğrudan yazsın.
Ücretsiz ilan ver
Tüm Kanatlı ırkları15 ırkın köken, verim ve özelliklerini karşılaştırın.
Irklara git

TarlaTapan Haftalık Çiftçi Bülteni

Yeni rehber yazıları, destek ve hibe duyuruları ve pazardaki fırsatlar e-postanızda.