آفات و بیماریهای کشاورزی عمودی و راه پیشگیری
آفات و بیماریهای کشاورزی عمودی: پوسیدگی ریشه پیتیوم، سفیدک پودری و کرکی، شته، تریپس، سفیدبالک و کنه تارتن. علائم، بهداشت و مبارزه بدون سم.
آفات و بیماریهای کشاورزی عمودی کمتر از مزرعهاند، اما وقتی وارد شوند بسیار سریع پخش میشوند. فضا گرم است، دشمن طبیعی وجود ندارد و همه قفسهها از یک آب استفاده میکنند. UMN Extension توضیح میدهد که هیدروپونیک گیاه را از بسیاری از عوامل بیماری خاکزی محافظت میکند، اما مشکلات بهداشتی همچنان زیادند. در بررسی آن در مزرعههای هیدروپونیک ایالت مینهسوتا، رایجترین مشکلات سفیدک پودری، سفیدک کرکی و پوسیدگی ریشه بودند.
این تصور که «سامانه بسته بیماری ندارد» نادرست است. این مقاله رایجترین بیماریها و آفات، علائم آنها و راههای پیشگیری بدون سم را معرفی میکند. برای مفاهیم پایه کشاورزی عمودی چیست را ببینید.
چرا در مزرعه عمودی بیماری پیدا میشود؟
بیماریها بیشتر با گیاهان بیرونی، تجهیزات آلوده، ریشههای بیاکسیژن و هوای راکد وارد میشوند. مرکز آلمانی BZL توضیح میدهد که مزرعههای داخلی کاملاً بستهاند تا آفات و عوامل بیماری وارد نشوند؛ پس حفاظت از در ورودی آغاز میشود.
شرایطی که بیماری را تقویت میکند:
- آب گرم و راکد: به گفته UMN Extension سامانههایی با نور مصنوعی گرماند و گرما همراه با آب راکد رشد باکتری و ویروس را آسان میکند.
- آب مشترک: در چرخه بسته، آب بیماری یک بوته را به کل قفسه میبرد.
- تراکم و رطوبت: وقتی برگها به هم بچسبند هوا جریان ندارد و بیماریهای قارچی بیشتر میشود.
- ریشههای کاملاً غرقشده: اکسیژن نمیگیرند و میپوسند.
پوسیدگی ریشه
پوسیدگی ریشه خطرناکترین بیماری کشاورزی عمودی است. نمونهای که UMN Extension روی کاهوی هیدروپونیک نشان میدهد پوسیدگی ریشه ناشی از پیتیوم است؛ عاملی که با آب جابهجا میشود و به سرعت به همه بوتههای یک مخزن مشترک میرسد.
علائم: ریشه سالم سفید و سفت است. ریشه بیمار قهوهای، نرم و بدبو میشود. برگها با وجود آب پژمرده میشوند و رشد متوقف میشود.
پیشگیری:
- همه ریشه را در آب فرو نبرید. UMN Extension هشدار میدهد که آب زیاد مانع رسیدن اکسیژن میشود و پوسیدگی ایجاد میکند؛ ریشه باید با آب تماس داشته باشد اما کاملاً زیر آب نرود.
- با سنگ هوا اکسیژن برسانید.
- نگذارید آب گرم شود و لامپها مخزن را داغ کنند.
- بوتههای بیمار را فوراً بیرون بیاورید.
- پس از هر برداشت مخزن، شلنگها و گلدانها را ضدعفونی کنید.
سفیدک پودری و سفیدک کرکی
سفیدک پودری و سفیدک کرکی به برگ حمله میکنند و در بررسی UMN Extension در کنار پوسیدگی ریشه از رایجترین مشکلات بودند.
- سفیدک پودری: لکههای سفید و پودری روی سطح بالایی برگ، گویی آرد پاشیده شده است.
- سفیدک کرکی: لکههای زرد و زاویهدار روی برگ و لایهای خاکستری مایل به بنفش در زیر آن، که روی کاهو و ریحان رایج است.
پیشگیری: جریان هوا مهمترین اقدام است. UMN Extension تهویه را کلیدی میداند، رعایت فاصله کاشت نوشتهشده روی بسته بذر و افزودن یک پنکه را توصیه میکند. خرید بذر سالم نخستین توصیه همین منبع است.
رایجترین آفات
رایجترین آفات مزرعههای عمودی حشرات کوچک با بدن نرماند. به گفته UMN Extension در هیدروپونیک داخلی بیشتر تریپس، کنه، شته و سفیدبالک دیده میشود. این حشرات در فضای بسته رشد میکنند چون دشمن طبیعی ندارند و محیط گرم و خشک است، و به سرعت زیاد میشوند.
| آفت | نحوه شناسایی | خسارت |
|---|---|---|
| شته | کلنیهای سبز یا سیاه زیر برگ | شیره را میمکد و برگ را پیچ میدهد |
| تریپس | حشرات بسیار ریز و کشیده، خطهای نقرهای | به برگ و گل آسیب میزند و ویروس منتقل میکند |
| سفیدبالک | مگسهای سفید کوچکی که با تکان برگ میپرند | شیره را میمکد و عسلک میگذارد |
| کنه تارتن | نقطههای ریز زرد و تارهای ظریف | برگ را خشک میکند |
مبارزه با آفات بدون سم
در کشت بدون خاک، ابزار اصلی مبارزه با آفت پاکیزگی است. UMN Extension صریح میگوید: نخستین ابزار مدیریت حشرات در هیدروپونیک بهداشت است.
- گیاه از بیرون نیاورید. ممکن است حشره داشته باشد؛ زیر برگ نشاهای خریداریشده را پیش از ورود بررسی کنید.
- تمیز شروع کنید. ظرفها و ابزار تمیز؛ میان هر دوره، سامانه را خالی، تمیز و ضدعفونی کنید.
- از گلدانهای خانه فاصله بگیرید. UMN Extension بیشترین فاصله ممکن از دیگر گیاهان خانه را توصیه میکند.
- کارت چسبنده زرد آویزان کنید. همراه با بازدید منظم، آفت را زود نشان میدهد.
- بوتههای بهشدت آلوده را حذف کنید. به گفته همان منبع، بیرون آوردن یک بوته بسیار آلوده اغلب بهترین راه است.
- با دست تمیز کنید. شتههای بیبال و کنهها را میتوان با پنبه آغشته به آب و مایع ظرفشویی رقیق پاک کرد.
- چرخه را بشکنید. اگر فشار آفت زیاد شد، برداشت همه بوتهها و شروع دوباره چرخه زندگی حشره را قطع میکند.
- از دشمنان طبیعی استفاده کنید. UMN Extension میگوید رهاسازی حشرات مفید یا نماتدها در هیدروپونیک تجاری رایج است.
در آکواپونیک سموم به ماهی آسیب میزنند؛ پس تمیز کردن دستی و کنترل زیستی ترجیح دارد. این سامانه را در انواع کشاورزی عمودی توضیح دادهایم.
کمبود عناصر یا بیماری؟
هر زردی بیماری نیست. در کشت بدون خاک گیاه همه چیز را از آب میگیرد؛ اگر اسیدیته از محدوده خارج شود یا عنصری کم باشد، برگها زرد میشوند، لبهها میسوزند و رشد کند میشود. در نگاه اول این حالت شبیه بیماری است.
UMN Extension توضیح میدهد که وقتی اسیدیته خیلی پایین یا خیلی بالا باشد، گیاه مواد مغذی را خوب جذب نمیکند. با دیدن زردی، ابتدا اسیدیته و کوددهی را بررسی کنید. اگر ریشهها سفید و سالماند و روی برگ کپک یا حشره نیست، مشکل احتمالاً تغذیهای است. اگر ریشه قهوهای و نرم است، به پوسیدگی شک کنید.
بهداشت و ضدعفونی
بهداشت هم از بیماری گیاه و هم از مشکلات ایمنی غذا جلوگیری میکند. UMN Extension هشدار میدهد که باکتریها و ویروسها در آب گرم و پرمغذی سریع زیاد میشوند و بهمرور لایههای لزجی (بیوفیلم) مانند آکواریوم روی سطوح تشکیل میشود که باکتریها را پناه میدهد.
ترتیب تمیزکاری به گفته همان منبع:
- آب را خالی کنید و سطوح را با شوینده و برس بسابید.
- با آب آشامیدنی آبکشی کنید.
- قطعات را با محلول ضدعفونیکننده بپاشید یا در آن فرو ببرید. UMN Extension یک قاشق غذاخوری سفیدکننده خانگی (وایتکس) برای هر گالن (حدود 3,8 لیتر) آب پیشنهاد میکند.
- پس از ضدعفونی آبکشی نکنید و بگذارید در هوا خشک شود.
- گلدانهای توری، صفحهها و هر چیزی که با آب تماس دارد را هم همینگونه تمیز کنید.
هنگام کار: پیش از دست زدن به سامانه دستها را خوب بشویید، میان بوتهها دستکش را عوض کنید و با قیچی تمیز در جعبه تمیز برداشت کنید.
برنامه پیشگیری
| زمان | کار |
|---|---|
| هر روز | بررسی زیر برگ و ریشهها و جستوجوی پژمردگی |
| هر هفته | بررسی کارتهای چسبنده و سنجش اسیدیته |
| هنگام خرید نشا | بررسی برگ و ریشه |
| پس از هر برداشت | تمیزکاری و ضدعفونی کامل |
| هنگام بروز بیماری | حذف بوتهها و در صورت نیاز خالی کردن قفسه |
همانطور که USDA ARS تأکید میکند، مدیریت آفات و بیماریها در کشاورزی با محیط کنترلشده هنوز حوزه پژوهشی فعالی است. بازدید منظم ارزانترین بیمه است. احتیاطهای نصب در راهاندازی کشاورزی عمودی و اثر آن بر هزینه در هزینه کشاورزی عمودی آمده است.
پرسشهای متداول
آیا در کشاورزی عمودی بیماری وجود دارد؟
در کشاورزی عمودی بیماری وجود دارد، هرچند کمتر از مزرعه. به گفته UMN Extension رایجترین بیماریها در مزرعههای هیدروپونیک سفیدک پودری، سفیدک کرکی و پوسیدگی ریشهاند. چون آب مشترک است، بیماری سریع پخش میشود.
چگونه از پوسیدگی ریشه در هیدروپونیک جلوگیری کنیم؟
از پوسیدگی ریشه با غرق نکردن کامل ریشهها و رساندن اکسیژن به آب جلوگیری میشود. آب نباید گرم شود و بوتههای بیمار باید فوراً حذف شوند. مخزنها و شلنگها پس از هر برداشت ضدعفونی میشوند.
آیا در کشاورزی عمودی سم مصرف میشود؟
در کشاورزی عمودی اغلب سم مصرف نمیشود. به گفته BZL فضاهای بسته امکان کنار گذاشتن سموم را تا حد زیادی فراهم میکنند. اگر آفت پیدا شود، ابتدا بهداشت، کارت چسبنده، تمیز کردن دستی و کنترل زیستی به کار میرود.
رایجترین آفت هیدروپونیک چیست؟
رایجترین آفات هیدروپونیک شته، تریپس، سفیدبالک و کنه تارتناند. UMN Extension میگوید این حشرات کوچک در فضای بسته به دلیل نبود دشمن طبیعی سریع زیاد میشوند. کارتهای چسبنده زرد به شناسایی زودهنگام کمک میکنند.
سامانه هیدروپونیک را چگونه ضدعفونی کنیم؟
سامانه هیدروپونیک با خالی کردن، سابیدن با شوینده و سپس استفاده از محلول سفیدکننده ضدعفونی میشود. UMN Extension یک قاشق غذاخوری سفیدکننده خانگی برای هر گالن آب توصیه میکند. قطعات سپس بدون آبکشی در هوا خشک میشوند.
راهنماهای TarlaTapan بر توصیههای عملی و آزمودهشده در مزرعه تکیه دارند. برای اصلاحات و پیشنهادها به این نشانی بنویسید: info@tarlatapan.tr.