نگهداری لانه مرغ: برنامه مراقبت روزانه برای مرغداران خانگی
نگهداری لانه مرغ برای مرغداران خانگی: کارهای روزانه، هفتگی و فصلی، آب و دان، انتخاب بستر، جلوگیری از بو و رطوبت و رایجترین اشتباهها در پرورش مرغ در حیاط.
نگهداری لانه مرغ بر یک برنامه ساده و منظم استوار است: هر روز آب، دان و تخممرغها بررسی میشود و فضله تازه برداشته میشود؛ هر هفته بستر عوض میشود و دانخوری و آبخوری شسته میشوند؛ و سالی یک یا دو بار لانه کاملاً خالی و از پایه تمیز میشود. بخش ترویج دانشگاه ایالتی پنسیلوانیا (Penn State Extension) توضیح میدهد که لانه خوب طیور باید خشک، بدون کوران هوا، در برابر جانوران شکارچی محکم و آسان برای تمیز کردن باشد. هدف همه مراقبتهای روزانه حفظ همین چهار شرط است.
این راهنما برای کسانی است که 4 تا 15 مرغ در حیاط یا باغ نگه میدارند. اگر هنوز لانه نساختهاید، از مقاله ساخت لانه مرغ شروع کنید؛ لانهای که با اندازههای درست ساخته شود نصف زحمت نگهداری دارد.
کارهای روزانه در لانه مرغ
کار روزانه روی هم 10 تا 15 دقیقه طول میکشد، صبح و عصر:
- صبح در لانه را باز کنید و بیرون آمدن همه مرغها را ببینید. مرغی که داخل میماند و با پرهای پفکرده گوشهای میایستد، اغلب اولین نشانه بیماری را نشان میدهد.
- آب را عوض کنید. آبخوری را آب بکشید و پر کنید. در تابستان دستکم دو بار در روز سر بزنید؛ مرغ کمبود آب را خیلی بدتر از کمبود دان تحمل میکند.
- دانخوری را پر کنید و دان ریخته یا خیس را جمع کنید. دان خیس کپک میزند و موش جذب میکند.
- تخممرغها را جمع کنید، دستکم روزی یک بار و بهتر است دو بار. تخمی که در لانه تخمگذاری بماند کثیف میشود، میشکند و ممکن است مرغها را به خوردن تخم عادت دهد.
- زیر نشیمنگاهها را تمیز کنید. بیشتر فضله شبانه همانجا میریزد. تخته فضله را بتراشید یا کثیفترین بخش بستر را بردارید.
- عصر بشمارید و در را ببندید. پیش از تاریکی مرغها را بشمارید و در را محکم ببندید. بیشتر حملههای روباه، شغال، راسو، گربه و سگ در شبهایی رخ میدهد که در باز مانده است.
کارهای هفتگی و ماهانه
هفتهای یک بار:
- بستر را زیر و رو و تازه کنید. بخشهای خیس یا کلوخهشده را بیرون بیاورید و تراشه چوب یا کاه خشک اضافه کنید.
- مواد داخل لانه تخمگذاری را عوض کنید. Penn State Extension توصیه میکند همیشه حدود 5 سانتیمتر ماده تمیز و خشک در لانه تخمگذاری باشد و تراشه چوب کاج را بهترین گزینه میداند.
- دانخوری و آبخوری را با آب داغ بشویید و بگذارید خشک شوند.
- سر نشیمنگاهها و درزها را بررسی کنید. کنه قرمز روزها در همینجاها پنهان میشود. یک دستمال کاغذی سفید را زیر نشیمنگاه بکشید؛ اگر لکه قرمز ماند، کنه هست.
ماهی یک بار تار عنکبوت و گرد و خاک را بگیرید، توری را از نظر سوراخ و شلی بررسی کنید و علفهای اطراف لانه را کوتاه کنید، چون پناهگاه موش و مار است.
سالی یک یا دو بار، معمولاً در بهار و پاییز، لانه کاملاً خالی، شسته، خشک و ضدعفونی میشود. همه مراحل در مقاله تمیز کردن لانه مرغ آمده است.
جدول نگهداری لانه
| زمان | کار | دلیل |
|---|---|---|
| هر روز | آب، دان، تخممرغ، زیر نشیمنگاه | جلوگیری از بیماری و تخم کثیف |
| هر روز | شمارش و بستن در هنگام غروب | محافظت در برابر شکارچی |
| هر هفته | تازه کردن بستر و لانه تخمگذاری | رطوبت، بو، آمونیاک |
| هر هفته | شستن دانخوری و آبخوری | باکتری و کپک |
| هر ماه | گرد و خاک، تار عنکبوت، توری | کنه و شکارچی |
| سالی 1 تا 2 بار | تخلیه، شستشو، ضدعفونی | صفر کردن بار کنه و میکروب |
زیر پای مرغها چه بریزیم؟
کف لانه به بستری خشک و جاذب نیاز دارد. رایجترین گزینهها:
| بستر | مزیت | عیب |
|---|---|---|
| تراشه چوب کاج | جاذب، سبک، بو را نگه میدارد | نوع پرگرد و خاک دستگاه تنفسی را میآزارد |
| کاه | ارزان و در روستا در دسترس | زود خیس میشود و ممکن است کنه پنهان کند |
| پوسته برنج | ارزان، زود خشک میشود | سبک است و پخش میشود |
| ماسه | آسان الک میشود و خشک میماند | سنگین و در زمستان سرد |
ضخامت بستر باید دستکم 5 تا 10 سانتیمتر باشد؛ بستر نازک خیلی زود به کف خیس تبدیل میشود. در زمستان بعضی از روش بستر عمیق استفاده میکنند: بستر برداشته نمیشود، روی آن ماده خشک اضافه و هر از گاهی زیر و رو میشود. این روش فقط تا وقتی جواب میدهد که بستر خشک بماند؛ اگر بو داد یا مرطوب شد، باید بیرون برده شود.
برای اینکه لانه مرغ بو ندهد چه کنیم؟
لانهای که بو میدهد رطوبت و آمونیاک زیادی دارد. Penn State Extension جمع شدن رطوبت و آمونیاک را نشانه کافی نبودن تهویه برای تعداد مرغها میداند. برای جلوگیری از بو:
- دریچههای تهویه را بالا و نزدیک سقف بگذارید، نه درست بالای نشیمنگاه.
- هر جا ممکن است آبخوری را بیرون، در محوطه بگذارید؛ همین منبع میگوید این کار رطوبت داخل لانه را کم میکند.
- به جای آبخوری باز که آب را میریزد، از آبخوری نیپلی کمی بالاتر از سطح چشم مرغ استفاده کنید.
- لانه را شلوغ نکنید؛ هر چه فضا برای هر مرغ کمتر باشد، رطوبت و بو بیشتر است.
- کف را کمی به سمت در شیب دهید تا آب شستشو جمع نشود.
آمونیاک فقط بوی بد نیست؛ دستگاه تنفسی مرغ را تحریک میکند و راه را برای بیماری باز میکند.
آب و دان
رایجترین اشتباه مرغداران خانگی این است که مرغ را بیشتر با پسماند آشپزخانه تغذیه کنند. مرغ تخمگذار به دان کامل تخمگذار نیاز دارد و پسماند و غلات فقط مکمل هستند.
- جای دانخوری: Penn State Extension دستکم 7 تا 8 سانتیمتر طول دانخوری برای هر مرغ را توصیه میکند. اگر جا تنگ باشد، مرغهای پایینرتبه به دان نمیرسند.
- ارتفاع: لبه دانخوری و آبخوری باید همسطح پشت مرغ باشد تا دان و آب تمیز بمانند و کمتر هدر روند.
- نگهداری دان: دان را در بشکه فلزی دربسته و جای خشک و خنک نگه دارید. به گفته همین منبع دان اینطور تا یک ماه میماند؛ آفتاب و گرما ویتامینها را از بین میبرند و رطوبت باعث کپک میشود.
- سنگریزه و کلسیم: اگر محوطه خاک طبیعی ندارد، سنگریزه ریز و پودر صدف یا پوست تخممرغ کوبیده بدهید تا پوسته تخم محکم شود.
نور و تخمگذاری
با کوتاه شدن روزها مرغها کمتر تخم میگذارند. برای کسی که در زمستان هم تخممرغ میخواهد، Penn State Extension میگوید یک لامپ کممصرف بالای محل آب و دان برای بیشتر لانههای کوچک کافی است. پنجرههای رو به آفتاب در زمستان نور و گرما و در تابستان تهویه میآورند. جزئیات بیشتر در مقاله لانه مرغ در زمستان و تابستان.
بررسی سریع سلامت
چند ثانیه نگاه کردن به مرغها ارزانترین راه برای پیدا کردن زودهنگام مشکل است:
- آیا تاج رنگپریده یا بیش از حد تیره است؟
- آیا چشمها براقاند و آیا از بینی ترشح میآید؟
- آیا فضله عادی است یا آبکی و خونی؟
- آیا مرغ میخورد و مینوشد یا از گله جدا میایستد؟
- آیا پرهای اطراف مقعد کثیفاند و آیا روی پوست نقطه قرمز هست؟
مرغی را که بیمار به نظر میرسد فوراً جدا کنید. نشانهها و روش مبارزه با کنه، شپش و آفات دیگر را در مقاله کنه قرمز در لانه مرغ آوردهایم.
اشتباههای رایج مرغداران خانگی
- شلوغی: مرغ بیشتر در فضای کم یعنی بو، رطوبت و پرکنی.
- بستر خیس: بیشتر مشکلات سلامت از کف مرطوب شروع میشود.
- کوران روی نشیمنگاه: مرغ سرما را تحمل میکند، اما سرمای مرطوب و کوران را نه.
- باز گذاشتن در: یک شب بیتوجهی میتواند کل گله را از بین ببرد.
- اضافه کردن فوری مرغ تازه: مرغ تازه را دستکم دو هفته جدا نگه دارید؛ بیماری و کنه از همین راه وارد میشوند.
- تراشه پرگرد و خاک: بستر ارزان و پرگرد و خاک مشکل تنفسی میآورد.
- دان روباز: موش و پرندگان وحشی را جذب میکند و کنه را همراه آنها.
پرسشهای متداول
لانه مرغ را هر چند وقت یک بار باید تمیز کرد؟
لانه مرغ را باید هر روز زیر نشیمنگاهها تمیز کرد و بستر و لانه تخمگذاری را هر هفته تازه کرد. سالی یک یا دو بار هم لانه کاملاً خالی، شسته و ضدعفونی میشود. اگر تعداد مرغ نسبت به فضا زیاد باشد، تمیزکاری هفتگی باید بیشتر شود.
هر مرغ در لانه چقدر جا لازم دارد؟
هر مرغ تخمگذار دستکم 0.14 متر مربع داخل لانه و حدود 0.75 متر مربع در محوطه بیرون جا لازم دارد. این حداقلهایی است که Penn State Extension میدهد و دو برابر آن لانه را بسیار راحتتر میکند.
تراشه چوب برای لانه بهتر است یا کاه؟
تراشه چوب معمولاً برای لانه بهتر از کاه است، چون رطوبت بیشتری جذب میکند و جای کمتری برای پنهان شدن کنه دارد. کاه ارزان است اما زود خیس میشود و باید بیشتر عوض شود.
آیا مرغ در زمستان هم آب تازه لازم دارد؟
مرغ در زمستان هم هر روز آب تازه لازم دارد. اگر آب یخ بزند یا تمام شود، مرغ کمتر دان میخورد و تخمگذاری پایین میآید؛ پس صبح و عصر آبخوری را بررسی کنید.
آیا لانه مرغ به لامپ نیاز دارد؟
لانه مرغ فقط وقتی به لامپ نیاز دارد که تخممرغ را در تمام زمستان بخواهید. یک لامپ کممصرف برای بیشتر لانههای کوچک کافی است و کار آن طولانی کردن روز است، نه گرم کردن.
راهنماهای TarlaTapan بر توصیههای عملی و آزمودهشده در مزرعه تکیه دارند. برای اصلاحات و پیشنهادها به این نشانی بنویسید: info@tarlatapan.tr.