Yulaf Çeşitleri ve Tohum Seçimi: Yemlik ve Gıdalık Yulaf

Yulaf ekecek üreticinin önce şu soruya cevap vermesi gerekir: Yulaf hangi amaçla yetiştirilecek? Dane yemi, ot ve silaj veya gıdalık yulaf için farklı özelliklere sahip çeşitler kullanılır. Ayrıca bölgenin kış şartları da çeşit seçimini belirler. Bu yazıda yulaf çeşitlerini ve tohum seçimini anlatıyoruz.

Tescilli Yulaf Çeşitleri

Türkiye'de yulaf çeşitleri, tarımsal araştırma enstitüleri ve tohum firmaları tarafından geliştirilir ve resmî denemelerden geçtikten sonra tescil edilir. Tescilli çeşitlerin listesi ve özellikleri, tohumluk tescil kuruluşlarının yayınlarında yer alır. TİGEM ve tohum firmaları, bu çeşitlerin sertifikalı tohumlarını üretip satar. Çeşit seçerken bu resmî bilgiler ve bölgedeki deneme sonuçları esas alınmalıdır.

Kışlık ve Yazlık Çeşitler

• Kışlık çeşitler: Sonbaharda ekilir ve kışı tarlada geçirir. Soğuğa dayanıklılıkları yazlık çeşitlerden yüksektir, ama yine de buğday ve arpa kadar değildir.
• Yazlık çeşitler: İlkbaharda ekilir. Soğuklama ihtiyaçları yoktur; kışı sert bölgelerde tercih edilir.
• Kışı ılık bölgelerde bazı yazlık çeşitler sonbaharda da ekilebilir; ama bu uygulama ancak kış riski düşük yerlerde yapılmalıdır.

Yemlik ve Gıdalık Yulaf Ayrımı

Yemlik ve gıdalık yulaf için aranan özellikler farklıdır:

• Yemlik yulaf: Dane verimi, yeşil aksam verimi ve hastalıklara dayanıklılık öne çıkar.
• Gıdalık yulaf: Yüksek hektolitre ağırlığı, iri ve dolgun dane, düşük kavuz oranı, açık renk ve uygun kimyasal bileşim istenir.
• Gıdalık yulafta beta-glukan oranı ve yağ oranı gibi kalite özellikleri de önemlidir.
• Gıda sanayii, belirli kalite şartlarını karşılamayan yulafı almaz veya düşük fiyatla alır.

Dane Amaçlı ve Ot Amaçlı Çeşitler

Bazı yulaf çeşitleri yüksek dane verimi için, bazıları ise yüksek yeşil aksam ve ot verimi için ıslah edilmiştir. Ot amaçlı çeşitler genellikle daha uzun boylu, daha yapraklı ve daha geç olgunlaşan çeşitlerdir. Fiğ ile karışık ekimde, fiğin sarılarak tutunacağı sağlam saplı ve fiğle aynı dönemde biçime gelen yulaf çeşitleri tercih edilir.

Boy ve Yatmaya Dayanıklılık

Yulaf genellikle uzun boyludur ve yatmaya yatkındır. Kısa ve orta boylu çeşitler, özellikle verimli ve sulanan tarlalarda daha güvenlidir. Uzun boylu çeşitler daha fazla saman ve ot verir, ama yatma riski taşır. Tarlanın verimliliği ve gübreleme düzeyi, boy seçiminde belirleyici olmalıdır.

Hastalıklara Dayanıklılık

Yulafta taç pası, kara pas, külleme, rastık ve sarı cücelik virüsü gibi hastalıklar görülür. Bir bölgede yaygın olan hastalığa dayanıklı çeşit seçmek, ilaç masrafını azaltır ve verimi güvenceye alır. Çeşitlerin hastalık dayanıklılık bilgileri, tescil raporlarında ve tohum firmalarının teknik bilgilerinde yer alır.

Sertifikalı Tohum

Sertifikalı tohum; çeşidin saflığı, çimlenme gücü, yabancı ot tohumu içermemesi ve tohumla taşınan hastalıklardan arilik bakımından güvence sağlar. Yulafta tohumluk içinde yabani yulaf tohumu bulunması, tarlada uzun yıllar sürecek bir yabancı ot sorununa yol açabilir. Rastık gibi tohumla taşınan hastalıklara karşı tohum ilaçlaması yapılmalıdır.

Çeşit Seçiminde Bakılacaklar

• Ekim zamanı: kışlık mı, yazlık mı?
• Kullanım amacı: dane yemi, ot ve silaj, gıdalık.
• Bölgenin kış soğukları ve yaz sıcakları.
• Tarlanın verimliliği ve yatma riski.
• Bölgede yaygın hastalıklar.
• Gıdalık üretimde alıcının istediği kalite şartları.
• Bölgedeki deneme sonuçları ve tarım müdürlüğünün önerisi.

Sıkça Sorulan Sorular

Yulaf çeşitleri nelerdir?

Türkiye'de araştırma enstitüleri ve tohum firmalarının geliştirdiği çok sayıda tescilli yulaf çeşidi vardır; güncel liste tohumluk tescil kuruluşlarının yayınlarında yer alır.

Gıdalık yulaf ile yemlik yulaf farklı mı?

Evet. Gıdalık yulafta yüksek hektolitre ağırlığı, iri dane ve düşük kavuz oranı gibi kalite şartları aranır.

Silajlık yulaf çeşidi hangisi?

Ot amaçlı ıslah edilmiş, uzun boylu ve yapraklı çeşitler silaj için uygundur; bölgedeki deneme sonuçları dikkate alınmalıdır.

Kışlık yulaf çeşidi soğuğa dayanır mı?

Yazlık çeşitlerden daha dayanıklıdır, ama buğday ve arpa kadar değildir.

Yulaf tohumu nereden alınır?

Sertifikalı tohum TİGEM'den, tohum firmalarından ve bayilerden alınabilir.