Yulaf Hastalıkları ve Zararlıları: Taç Pası, Rastık ve Sarı Cücelik

Yulaf, serin ve nemli iklimi sevdiği için bu şartlarda gelişen bazı hastalıklara karşı hassastır. Pas ve külleme yaprakları, rastık daneleri, sarı cücelik virüsü ise bütün bitkiyi etkileyebilir. Bu yazıda yulafta görülen başlıca hastalık ve zararlıları anlatıyoruz.

Yulafta Ekonomik Zarar Yapan Hastalıklar

• Taç pası (yulaf yaprak pası).
• Kara pas (sap pası).
• Külleme.
• Rastık hastalıkları.
• Arpa sarı cücelik virüsü (yulafta kızarıklık da yapar).
• Yaprak lekeleri.

Taç Pası

Taç pası, yulafın en önemli hastalıklarından biridir. Yapraklarda turuncu-sarı renkte, küçük, yuvarlak toz kabarcıklar oluşur. Serin geceler ve ılık, nemli günlerde hızla yayılır. Yoğun bulaşmada yapraklar erken kurur, dane dolumu bozulur ve daneler cılız kalır. Hastalık, ot amaçlı yulafta da yem kalitesini düşürür. Taç pasına dayanıklı çeşit seçimi, en etkili korunma yoludur.

Kara Pas ve Külleme

Kara pas, sap ve yapraklarda koyu kahverengi-siyah, uzunca kabarcıklar şeklinde görülür; sıcak ve nemli dönemlerde etkilidir ve sapları zayıflatarak yatmaya yol açabilir. Külleme ise yaprakların üzerinde beyaz, unlu bir tabaka oluşturur; sık ekilmiş, fazla azot verilmiş ve nemli tarlalarda daha yaygındır. Her iki hastalık da yaprak alanını azaltarak verimi düşürür.

Rastık Hastalıkları

Rastık hastalıklarında salkımdaki daneler yerine siyah, toz hâlinde mantar sporları oluşur. Hastalıklı salkımlar siyah görünür ve dane vermez. Rastık sporları tohumla taşınır; bulaşık tohum ekildiğinde hastalık tarlada yeniden ortaya çıkar. Bu yüzden rastığa karşı en etkili önlem, sertifikalı ve ilaçlı tohum kullanmaktır. Bir önceki yıldan ayrılan tohum mutlaka ilaçlanmalıdır.

Sarı Cücelik Virüsü

Arpa sarı cücelik virüsü, yaprak bitleri tarafından taşınır ve yulafta da önemli zararlara yol açar. Hastalıklı bitkilerde yapraklar uçtan başlayarak sararır veya yulafta tipik olarak kızıl-mor renk alır; bitki bodur kalır ve salkımlar küçük ve boş olur. Hastalık genellikle tarlada lekeler hâlinde görülür. Virüsün tedavisi yoktur; önlem, yaprak bitlerinin erken dönemde kontrolü ve uygun ekim zamanıdır. Sonbaharda çok erken ekilen yulaf, yaprak bitlerinin aktif olduğu döneme denk geldiği için daha çok risk taşır.

Zararlılar

• Yaprak bitleri: Özsu emer ve sarı cücelik virüsünü taşır.
• Hububat hortumlu böceği ve ekin kambur böceği: Yaprakları ve daneleri yer.
• Hessen sineği ve sap sinekleri: Saplara zarar verir.
• Tel kurtları: Çıkış döneminde fidelere zarar verir.
• Kuşlar: Olgunlaşan danelerde zarar yapabilir.

Tarlada İzleme ve Mücadele

Tarla, ilkbahar boyunca düzenli olarak gezilerek yapraklar pas, külleme ve yaprak biti yönünden kontrol edilmelidir. Hastalık ve zararlı yoğunluğu ekonomik zarar eşiğini aştığında mücadeleye karar verilir. İlaçlama gerekiyorsa yalnız yulafa ruhsatlı ilaçlar, etiket talimatına uygun olarak ve tarım teşkilatının önerisiyle kullanılmalıdır. Ot ve silaj amaçlı yulafta ilaç ile biçim arasındaki bekleme süresine kesinlikle uyulmalıdır.

Kültürel Önlemler

• Hastalıklara, özellikle taç pasına dayanıklı çeşit seçmek.
• Sertifikalı ve ilaçlı tohum kullanmak.
• Sonbaharda çok erken ekimden kaçınmak.
• Aşırı sık ekimden ve fazla azottan kaçınmak.
• Hastalıklı bitki artıklarını toprağa iyice karıştırmak.
• Yulafı her yıl aynı tarlaya ekmemek, münavebe yapmak.
• Tarla kenarlarındaki yabani konukçu otları kontrol etmek.

Sıkça Sorulan Sorular

Yulafta hangi hastalıklar görülür?

Taç pası, kara pas, külleme, rastık, sarı cücelik virüsü ve yaprak lekeleri görülebilir.

Yulafta taç pası nedir?

Yapraklarda turuncu-sarı toz kabarcıklar oluşturan, serin ve nemli havada yayılan önemli bir mantar hastalığıdır.

Yulafta rastık nasıl önlenir?

Rastık tohumla taşındığı için sertifikalı ve ilaçlı tohum kullanmak en etkili önlemdir.

Yulafta sarı cücelik nedir?

Yaprak bitlerinin taşıdığı, yapraklarda sararma veya kızarıklık, bodurluk ve boş salkım yapan bir virüs hastalığıdır.

Yulafta ilaçlama ne zaman yapılır?

Hastalık ve zararlı yoğunluğu eşiği aştığında, ruhsatlı ilaçlarla ve etiket talimatına uygun olarak yapılır.