Orkide Sapı Nereden Kesilir? Çiçek Sonrası Sap Bakımı

Orkide çiçekleri birkaç ay açık kaldıktan sonra tek tek dökülür ve geriye uzun, çıplak bir sap kalır. Bu noktada en çok sorulan soru, bu sapın ne yapılacağıdır: bırakılmalı mı, kesilmeli mi, kesilecekse nereden? Doğru karar, sapın durumuna ve bitkinin genel sağlığına göre verilir. Bu yazıdaki bilgiler evlerde en yaygın görülen Phalaenopsis orkide içindir.

Orkide Sapının Yapısı

Phalaenopsis'in çiçek sapı yaprakların arasından çıkar ve üzerinde aralıklarla küçük, üçgen pullarla örtülü boğumlar bulunur. Her boğumun altında uyuyan bir göz vardır. Uygun koşullarda bu gözler uyanarak ya yeni bir çiçek dalı ya da nadiren yavru bitki (keiki) verir. Sap kesiminin mantığı, bu gözlerden yararlanmaktır.

Sap Yeşilse: Boğum Üzerinden Kesim

Çiçekler döküldüğünde sap hâlâ yeşil ve canlıysa, bitki güçlüyse yeniden çiçek açma şansı vardır:

• Sap üzerinde alttan başlayarak boğumlar sayılır.
• İkinci veya üçüncü boğumun yaklaşık 1-2 cm üzerinden kesim yapılır.
• Kalan boğumlardan birinden birkaç hafta veya ay içinde yan dal çıkabilir.
• Bu yan dalda açan çiçekler, ilk çiçeklenmeye göre genellikle daha az sayıda olur.

Sapı hiç kesmeden bırakmak da mümkündür. Bazı bitkiler sapın ucundan çiçek vermeye devam eder. Ancak uzun ve çıplak sap bitkinin enerjisini paylaştırır.

Sap Sararmış veya Kurumuşsa: Dipten Kesim

Sap kahverengileşmiş, sararmış veya kurumuşsa artık canlı değildir ve yeniden çiçek vermez. Bu durumda sap, yaprakların arasından çıktığı noktaya olabildiğince yakın, birkaç santim bırakılarak kesilir. Kurumuş sapın bitkiye zararı yoktur ama görüntüyü bozar ve bazen mantar barındırabilir.

Bitki Zayıfsa Dipten Kesmek Daha İyidir

Sap yeşil olsa bile şu durumlarda dipten kesmek önerilir:

• Bitkinin üç ya da daha az yaprağı varsa.
• Yapraklar buruşuk, yumuşak veya sararmışsa.
• Saksı değişimi yapılacaksa veya kökler zarar görmüşse.
• Bitki birkaç çiçeklenmeyi art arda yapmış ve yorgun görünüyorsa.

Bu durumda bitki enerjisini yeni yaprak ve köke harcar, bir sonraki çiçek sapı daha güçlü ve bol çiçekli olur.

Kesim Nasıl Yapılır?

• Keskin bir makas veya budama makası kullanılır.
• Makas, alkol ya da kaynar suyla dezenfekte edilir; bu, virüs ve bakterilerin bitkiler arasında taşınmasını önler.
• Kesim tek hamlede, ezmeden yapılır.
• Kesik yüzeye bir şey sürmek genellikle gerekmez; sap kısa sürede kurur ve kapanır.
• Birden fazla orkideniz varsa her bitkiden sonra makas yeniden temizlenir.

Orkide Sapı Neden Sararır?

Çiçeklenme bittikten sonra sapın yavaşça sararması doğal bir süreçtir; bitki saptaki besinleri geri çeker. Ancak çiçekler hâlâ açıkken veya yeni bir sapın birden sararması başka nedenlere işaret edebilir:

• Ani sıcaklık değişimi ve soğuk cereyan.
• Uzun süreli susuzluk veya tam tersine kök çürümesi.
• Doğrudan güneş yanığı.
• Sapın kırılması veya bükülmesi.

Saptan Çıkan Yavru Bitki (Keiki)

Bazen boğumdan çiçek yerine küçük yapraklar ve kökler çıkar. Buna orkide yavrusu ya da Hawaii dilinden gelen adıyla "keiki" denir. Yavru, ana sapta en az iki-üç yaprak ve 4-5 cm uzunluğunda birkaç kök oluşturana kadar bırakılır. Ardından sapın bir kısmıyla birlikte kesilerek küçük bir saksıya, kabuk harcına dikilir. Bu, orkideyi çoğaltmanın en kolay yoludur.

Kesimden Sonra Bakım

Kesimden sonra bitkinin bakımı normal şekilde devam eder. Sulama kök rengine göre yapılır, büyüme döneminde seyreltik gübre verilir. Bitki birkaç ay boyunca yeni yaprak ve kök üretir. Sonbaharda gece serinliği ve iyi ışık sağlanırsa yeni bir çiçek sapı oluşur.

Saptan çıkan yavru bitkiyi ayırıp dikmek için orkide nasıl çoğaltılır, bitkiyi yeniden çiçek açtırmak için orkide neden çiçek açmaz yazılarına bakabilirsiniz. Tüm bakım adımları orkide bakımı yazımızda.

Sıkça Sorulan Sorular

Orkide sapı kesilmezse ne olur?

Kesilmeyen yeşil sap bazen ucundan veya boğumlarından yeniden çiçek verebilir. Sap kurumuşsa kesilmemesinin zararı yoktur, ancak bitkiye bir faydası da olmaz. Zayıf bitkilerde sapı bırakmak bitkiyi yorar.

Orkide sapı kaçıncı boğumdan kesilir?

Yeşil saplarda alttan sayıldığında ikinci veya üçüncü boğumun yaklaşık 1-2 cm üzerinden kesilir. Bu boğumlardaki uyuyan gözlerden yan dal çıkıp yeniden çiçek açma ihtimali vardır.

Orkide sapı kuruyunca ne yapılır?

Kurumuş ve kahverengileşmiş sap canlı değildir, yeniden çiçek vermez. Dezenfekte edilmiş bir makasla yaprakların arasından çıktığı yere yakın bir noktadan kesilip atılır.

Orkide sapı kesildikten sonra tekrar çıkar mı?

Evet. Sağlıklı bir orkide, sap dipten kesilse bile bir sonraki sezonda yaprak koltuklarından yeni bir çiçek sapı çıkarır. Bunun için iyi ışık ve sonbaharda serin geceler gerekir.

Orkide sapından çoğaltma yapılır mı?

Sap üzerindeki boğumdan doğal olarak yavru bitki (keiki) çıkarsa, kökleri birkaç santime ulaşınca kesilip ayrı saksıya dikilebilir. Sap parçasını toprağa ya da suya koyarak köklendirmek ise evde genellikle sonuç vermez.