Fiğ Silajı Nasıl Yapılır?

Fiğ silajı yapılabilir; ancak baklagil materyali fazla nemliyse tek başına silolamak zorlaşır. Tahılla karışık fiğ silajı, bitki yapısını ve kuru madde dengesini iyileştirmek için tercih edilebilir. Hasattan önce ürünün nemini ölçün; soldurma, doğrama, hızlı doldurma ve sıkıştırma silaj kalitesini belirleyen ana adımlardır.

Fiğ yetiştiriciliğinin ekimden hasada tüm aşamalarını tek yerde görmek için fiğ yetiştiriciliği rehberimize göz atabilirsiniz.

Çukurova Üniversitesi Tarımsal Yayım Merkezi, Türkiye'de arpa-fiğ, buğday-fiğ ve tritikale-fiğ karışımlarının silaj amacıyla kullanıldığını bildirir. Her karışımın oranı ve uygun hasat dönemi çeşide ve bölgeye göre değişir; tek bir karışım reçetesini tüm tarlalara uygulamayın.

Fiğ Tek Başına Silolanır mı?

Fiğ tek başına silolanabilir; ancak baklagil otları tahıllara kıyasla daha fazla nemli ve fermantasyon için daha az kolay fermente olabilir karbonhidrat içeren yapıda olabilir. Çok sulu materyal siloda sızıntı oluşturabilir ve istenmeyen fermantasyona zemin hazırlayabilir. Bu nedenle biçimden sonra kuru maddeyi kontrol etmek önemlidir.

Tek başına silaj denenecekse küçük ölçekte başlayın ve kuru madde, sıkıştırma ile hava girişini dikkatle yönetin. Her parti başarılı olacak diye varsaymayın. Karışımda tahıl kullanımı, silolanabilirlik ve yem içeriği açısından yardımcı olabilir; fakat fiğ-tahıl oranını hedeflenen rasyon ve yerel üretim tavsiyesine göre belirleyin.

Tahılla Karışık Silajın Üstünlüğü

Arpa, buğday veya tritikale gibi tahıllar fiğe destek verir ve bitki karışımının yapısını değiştirir. Çukurova Üniversitesi kaynağı bu tür fiğ-tahıl kombinasyonlarını Türkiye'de kullanılan silajlık karışımlar arasında sayar. Tahılın gelişme evresi, fiğin çiçeklenmesi ve ürünün nemi birlikte izlenmelidir.

Karışımın tahıl payı fazla olursa fiğin proteinli aksamı azalabilir; tahılın çok az olması da nem ve sıkıştırma sorunlarını çözmeyebilir. Karışımı biçimden önce tarlada gözleyin ve küçük bir deneme silajı hazırlayarak fermantasyon kalitesini değerlendirin. Rasyonda kullanılacak ürün analiz edilmelidir.

Silolama İçin Kuru Madde Oranı

Silajın uygun nem aralığı bitki türü, silo tipi ve sıkıştırma koşullarına göre değişir. Çukurova Üniversitesi yayını mısır silajı için verdiği kuru madde aralıklarını fiğ silajına doğrudan uygulamak için yeterli temel sağlamaz. Bu nedenle burada fiğe özel kesin bir yüzdeyi evrensel değer olarak sunmuyoruz.

Materyalin nemini ölçün veya güvenilir saha yöntemiyle kuru maddeyi belirleyin. Çok yaş ürün sızıntı ve besin kaybına, fazla kuru ürün ise iyi sıkışmama ve hava kalmasına yol açabilir. Karışımın kuru maddesi fiğin ve tahılın oranına göre değişir.

Soldurma İhtiyacı

Soldurma, biçilmiş bitkinin tarlada kısa süre bekletilip su içeriğinin düşürülmesidir. Fazla nemli fiğde bu işlem sızıntıyı azaltıp siloda daha uygun fermantasyon koşullarına yardım edebilir. Erciyes Üniversitesi veterinerlik kaynağı, yüksek su içeren baklagiller ve buğday hasıllarında soldurmayı silaj hazırlama adımları arasında açıklar.

Soldurma süresi hava, rüzgâr, bitki yoğunluğu ve nem durumuna göre değişir; sabit saat değeri vermek doğru olmaz. Yağış ihtimali varsa biçilen materyali tarlada uzun süre bırakmayın. Fazla soldurma da yaprak dökülmesi ve besin kaybı yaratabilir.

Silo Hazırlığı ve Sıkıştırma

Silo zemini ve duvarı yem suyunu emmeyen, su ve hava girişini engelleyen yapıda olmalıdır. Çukurova Üniversitesi kaynağı, silolar için hava ve su sızdırmazlığı ile basınca dayanım özelliklerini vurgular. Silo doldurulmadan önce temizlenmeli, hasarlı yüzeyler onarılmalı ve örtü malzemesi hazır bulundurulmalıdır.

Doğranmış materyali ince tabakalar halinde hızlıca doldurup her katmanı güçlü biçimde sıkıştırın. Dolumun gecikmesi veya sıkıştırmanın yetersiz olması içeride hava bırakır ve küflenme riskini yükseltir. Silo dolunca yüzeyi hava geçirmeyecek biçimde kapatın; kenarlarda açıklık bırakmayın.

Katkı Maddesi Kullanımı

Katkı maddeleri silaj fermantasyonunu desteklemek veya kuru madde dengesini iyileştirmek için değerlendirilebilir. Ancak her fiğ silajında katkı zorunlu değildir. Önce hasat nemi, tahıl karışımı, kıyım ve sıkıştırma yönetimini düzeltin; katkı kötü uygulamanın yerine geçmez.

Çukurova Üniversitesi yayını silaj katkılarına örnekler verir; bunlar her işletme veya rasyon için otomatik öneri değildir. Kullanılacak ürünün hayvan türüne, silaj materyaline ve güncel mevzuata uygunluğunu kontrol edin. Doz ve kullanım şeklini üretici etiketi ve uzman tavsiyesi olmadan belirlemeyin.

Silajın Açılması ve Kontrolü

Silaj açıldıktan sonra yüzeyin düzgün ilerlemesi ve yem kitlesinin havayla uzun süre temas etmemesi gerekir. Küf, çürük koku, aşırı ısınma veya renk değişikliği görülen bölümleri hayvana vermeyin. Silo yüzeyini her gün ihtiyaç kadar açın ve gevşek materyali geride bırakmayın.

Silajın kalitesini koku ve görünüşle kabaca değerlendirebilirsiniz; kesin yem değeri için analiz gerekir. Rasyona yeni silaj eklerken geçişi planlayın, hayvanların tüketimini ve sağlık durumunu izleyin. Küflü silajı üst tabakadan ayıklamak her zaman kalan kütlenin güvenli olduğu anlamına gelmez.

Silajda Sık Yapılan Hatalar

• Kuru maddeyi ölçmeden çok yaş materyali siloya doldurmak.
• Soldurmayı aşırı uzatıp yaprak kaybına yol açmak.
• Materyali kalın tabakalar halinde doldurup yetersiz sıkıştırmak.
• Silo örtüsünde delik veya kenar açıklığı bırakmak.
• Bozulmuş silajı sağlam yemle karıştırıp hayvana vermek.

Her parti için biçim tarihi, ürün karışımı, nem değerlendirmesi ve silo açım tarihini kaydedin. Sorun görüldüğünde hangi basamağın değişmesi gerektiğini anlamak kolaylaşır. İlk kez fiğ silajı yapıyorsanız bütün ürünü tek siloda denemek yerine küçük ve kontrol edilebilir bir partiyle başlayın.

Silajın başarısı siloya doldurulan bitki kadar hava yönetimine bağlıdır. Bitki parçaları arasındaki boşluklarda hava kalırsa istenmeyen mikroorganizmalar gelişebilir ve ürünün ısınmasına yol açabilir. Doldurma sırasında makine ve taşıma düzenini önceden kurun; hasat edilen materyalin tarlada bekleme süresini uzatmayın. Silo yüzeyini her katmanda sıkıştırıp son kapamayı geciktirmeyin.

Silajı açarken yüzeyin düzgün ilerlemesini sağlayın. Hava alan gevşek kenarlar küf ve ısınma oluşturabilir; bu bölümleri sağlam materyale karıştırmak yemin kalitesini güvenceye almaz. Silo duvarında veya örtüde hasar görürseniz kaynağı düzeltin. Silo açım yüzeyinde ürünün rengini, kokusunu ve sıcaklığını kontrol edin.

Fiğ-tahıl karışımının oranı her partide aynı olmayabilir. Hasat öncesi karışımın fiğ ve tahıl payını, biçim tarihini ve soldurma durumunu kaydedin. Bu bilgiler silaj analizini yorumlamak ve hayvan rasyonuna uygun miktarı belirlemek için işe yarar. Silajı tek yem kaynağı gibi kullanmayın; rasyonun kaba yem, enerji ve protein dengesini analiz sonucuna göre kurun.

Silajlık alanın büyüklüğünü silo kapasitesi ve aynı gün çalışabilecek hasat-taşıma-sıkıştırma düzenine göre belirleyin. Siloya yavaş ürün akışı gelirse biçilen materyal bekler ve hava ile temas süresi uzar. Makine arızası veya yağış riski varsa alternatif çalışma planı hazırlayın. Silo dolumunu katmanlar arasında uzun ara vermeden yürütmek ve örtü malzemesini önceden hazır tutmak son dakika sorunlarını azaltır.

Kaynaklar

• Çukurova Üniversitesi Tarımsal Yayım Merkezi – Silaj ve yem bitkileri

Sıkça Sorulan Sorular

Fiğ silajı olur mu?

Evet. Tek başına veya arpa, buğday ya da tritikale karışımıyla silolanabilir; nem ve sıkıştırma yönetimi gerekir.

Fiğ silajı nasıl yapılır?

Uygun dönemde biçin, gerekirse soldurun, doğrayıp siloya hızlı doldurun, katmanları sıkıştırın ve hava almayacak biçimde kapatın.

Fiğ tek başına silolanır mı?

Silolanabilir ancak fazla nem ve fermantasyon yönetimi sorun yaratabilir. Kuru maddeyi ölçüp küçük partiyle deneyin.

Soldurma neden gerekir?

Fazla suyu azaltarak sızıntı ve istenmeyen fermantasyon riskini düşürmeye yardımcı olur; gereğinden uzun sürmemelidir.

Fiğ silajına katkı gerekir mi?

Her zaman gerekmez. Önce nem, karışım, kıyım ve sıkıştırmayı doğru yönetin; katkıyı ürün etiketi ve uzman önerisiyle seçin.