İçeriğe geç
11°C
Tarım Makineleri ve Teknoloji

Dikey Tarım Nasıl Yapılır? Evde Adım Adım Kurulum

Dikey tarım nasıl yapılır? Raf, LED ışık, besin çözeltisi ve pH ayarıyla evde ve işletmede adım adım kurulum, malzeme listesi ve sık yapılan hatalar.

Muhammet Elma 21 Kasım 2026 8 dk okuma
Dikey Tarım Nasıl Yapılır? Evde Adım Adım Kurulum

Dikey tarım nasıl yapılır sorusunun cevabı beş parçadan oluşur: üst üste raf, topraksız yetiştirme kabı, besin çözeltisi, ışık ve temiz bir ortam. Bu beş parça bir araya gelince bir balkonda da, bir depoda da kat kat yeşillik yetiştirilebilir. Minnesota Üniversitesi yayım servisi (UMN Extension), topraksız yetiştirme için bitki, kap, su, bitkiyi tutacak bir düzenek, besin ve ışık kaynağı gerektiğini yazar.

Reklam

Bu yazıda önce evde küçük bir dikey bahçe kurmayı, sonra işletme ölçeğine geçerken nelerin değiştiğini anlatıyoruz. Dikey tarımın ne olduğunu bilmiyorsanız önce dikey tarım sistemi nedir yazısını okuyun.

Dikey tarıma başlamadan önce ne karar verilir?

Dikey tarıma başlamadan önce üç şeye karar verilir: ne yetiştireceğiniz, hangi ışığı kullanacağınız ve ne kadar yeriniz olduğu. Malzeme bu üç cevaba göre seçilir.

  • Ürün: Yeni başlayan için en kolayı marul, roka, fesleğen ve nanedir. UMN Extension, marulun, otların ve hardal, kara lahana gibi lahanagillerin topraksız sistemde yıl boyu iyi yetiştiğini yazar.
  • Işık: Güneye bakan ve çok güneş alan bir pencere yazın yetebilir. Kışın ve iç mekânda neredeyse her zaman lamba gerekir.
  • Yer: Bir duvar kenarı, bir balkon ya da boş bir oda. Raf yüksekliği tavana göre seçilir.

Domates, biber, salatalık gibi meyveli sebzeleri ilk iş olarak denemeyin. UMN Extension, bunların iç mekânda ek ısı ve ışıkla yetiştirilebildiğini ama gereken ısı ve ışığın çoğu kişi için fazla pahalı olduğunu belirtir. Uygun ürünlerin tam listesi dikey tarımda neler yetişir yazımızda.

Reklam

Evde dikey tarım için malzeme listesi

Evde dikey tarım için gereken malzemeler bir nalbur ve bir bahçe marketinden temin edilir. Kendi yaptığınız düzenek, hazır kitten çok daha ucuza gelir.

MalzemeNe işe yararNot
Ayarlanabilir tel rafKatları oluştururHer kata lamba asılabilmeli
Kapaklı plastik kutu ya da kovaSu ve besin tankıGıdaya uygun plastik olmalı
File saksıBitkiyi tutarYanları delikli küçük saksı
Yetiştirme ortamıKökü taşırTaş yünü, kil topu, perlit, hindistan cevizi lifi
Bitki lambası (LED)Güneşin yerini tutarKırmızı ve mavi ışıklı ya da tam spektrum
Hava pompası ve hava taşıSuya oksijen verirAkvaryum pompası yeter
pH test kâğıdıSuyun asitliğini ölçerUcuz ve yıllarca dayanır
Topraksız tarım gübresiBitkinin besiniÜrüne göre hazır karışım
Zamanlayıcı prizLambayı açıp kaparUnutmayı önler

UMN Extension, en basit ve en ucuz sistemin "derin su kültürü" olduğunu yazar. Bu sistemde bitki bir kapağın üstünde durur, kökleri aşağıdaki suya sarkar. Kap olarak 5 galonluk (yaklaşık 19 litre) bir kova ya da plastik saklama kutusu yeterlidir.

Evde dikey tarım adım adım nasıl kurulur?

Evde dikey tarım, rafa yerleştirilmiş birkaç su kutusu ve üstlerine asılmış lambalarla kurulur. Sıra şöyledir:

  1. Rafı kurun. Tel rafı duvar kenarına yerleştirin. Raflar arasında bitki boyu ve lamba için en az iki karış boşluk bırakın.
  2. Kapakları delin. Kutunun kapağına file saksının gireceği büyüklükte delikler açın. Saksının ağzı kapağın üstünde kalmalı.
  3. Yetiştirme ortamını yıkayın. UMN Extension, hangi ortam seçilirse seçilsin 24 saat suda bekletilip suyunun değiştirilmesini önerir. Bu işlem tozu ve pH'ı bozabilecek kalıntıları giderir.
  4. Tohumu ayrı çimlendirin. Tohumu taş yünü ya da hindistan cevizi lifinden yapılmış çimlendirme küplerine ekin. Kökler küpün altından çıkınca fide sisteme alınmaya hazırdır.
  5. Besin çözeltisini hazırlayın. Gübre etiketindeki ölçüye göre suya gübre katın. Sonra pH'ı ölçün.
  6. Fideyi yerleştirin. Fideyi file saksıya koyun, saksıyı kapağa oturtun. Başta saksının dibi suya değmelidir.
  7. Lambayı ayarlayın. Lambayı zamanlayıcıya bağlayın. UMN Extension'ın örnek hesabı, lambanın günde 14 saat yandığı bir düzen üzerinedir.
  8. Havayı verin. Hava taşını kutuya koyup pompayı çalıştırın. Bir kutuda farklı boyda bitkiler varsa pompa daha da önemlidir.

Her katı aynı şekilde kurduğunuzda elinizde küçük bir dikey çiftlik olur. Yere yatay dizilen kutuları rafa almak, aynı zeminden iki üç kat fazla bitki demektir.

Reklam

Su, pH ve gübre nasıl ayarlanır?

Topraksız sistemde bitki her şeyi sudan aldığı için suyun pH'ı ve gübre ölçüsü toprağa göre çok daha önemlidir. UMN Extension'a göre bitkiler pH değeri 5,4 ile 7 arasındaki suda en iyi gelişir. pH bu aralığın dışına çıkarsa bitki sudaki besini alamaz.

Uygulamada dikkat edilecekler:

  • Musluk suyunu ölçün. Hem musluktan geldiği hâliyle hem de gübre katıldıktan sonra pH'a bakın.
  • pH düşükse: UMN Extension karbonat (kabartma tozu) eklenebileceğini yazar.
  • pH yüksekse: Aynı kaynak sitrik asit, fosforik asit ya da sülfürik asit önerir. Kullanılan ürün gıdaya uygun olmalıdır.
  • Sert su: Musluklarda kireç bırakan su genellikle yüksek bikarbonatlıdır ve pH'ı yükseltir. Böyle suda pH daha sık ölçülmelidir.
  • Gübre: Toprakta hazır bulunan birçok element suda yoktur. UMN Extension, topraksız sistemde azot, fosfor, potasyumun yanında kalsiyum, magnezyum, kükürt, demir, çinko, bor gibi elementlerin de verilmesi gerektiğini, bunun en kolay yolunun topraksız tarım için hazırlanmış gübre olduğunu belirtir.

Farklı gübre isteyen bitkileri aynı kutuya koymayın. Aynı kaynak, domates ile marulun besin ihtiyacı farklı olduğu için ayrı kaplarda tutulması gerektiğini yazar.

Kökler nasıl havalandırılır?

Kökler suda boğulmasın diye ya köklerin bir kısmı havada bırakılır ya da suya pompa ile hava verilir. Kök çürüklüğünün en sık sebebi havasız kalan köklerdir.

Pompasız yöntemde (Kratky yöntemi) su seviyesi zamanla düşer ve köklerin üst kısmı havada kalır. UMN Extension, kökler gelişmeye başladıktan sonra köklerin yalnız üçte biri ile yarısı arasının suda kalmasını önerir. Pompalı yöntemde akvaryum pompası suya küçük kabarcıklar halinde hava verir. Çok sayıda kutu varsa kutular hortumla bağlanıp tek bir tanktan beslenebilir.

İşletme ölçeğinde dikey tarım nasıl yapılır?

İşletme ölçeğinde dikey tarım, evdeki düzeneğin aynısını daha büyük, otomatik ve kapalı bir binada kurmaktır. Farkı ölçek, iklim kontrolü ve satış planıdır.

  • Bina: Boş depo, ahır ya da konteyner. USDA ARS, konteynerlerin ve terk edilmiş depoların kolay bulunduğunu ve görece ucuz olduğunu belirtir.
  • Sistem: Ticari üreticiler genellikle besin filmi (NFT), gelgit ya da damla sistemlerini kullanır. Bunları dikey tarım çeşitleri yazısında anlattık.
  • İklim: Sıcaklık ve nem klima ile sabit tutulur. USDA ARS, nem kontrolü için pahalı ve çok enerji harcayan ısıtma, havalandırma ve klima sistemleri gerektiğini vurgular.
  • Yedek güç: UMN Extension, pompalı sistemlerin elektrik kesintisinde suyu kestiğini, bu yüzden büyük üreticilerin jeneratör bulundurduğunu yazar.
  • Hijyen odası: Girişte el yıkama, ayakkabı değiştirme ve dışarıdan bitki sokmama kuralı.
  • Satış: Ürün taze satılır. Hasattan önce restoran, market ya da manav anlaşması yapılmalıdır.

BZL'nin aktardığı büyük tesis örneğinde bitkiler plastik plakalar üzerinde büyür ve su ile besin bilgisayarlı devir daim sistemiyle verilir. Yatırım kararından önce dikey tarım maliyeti yazısındaki hesabı yapın.

Bakım takvimi

Dikey tarımda bakım her gün beş dakika, her hafta yarım saat sürer. Düzenli bakım hastalığı da önler.

Ne zamanYapılacak iş
Her günSu seviyesi, lamba, pompa ve yaprak kontrolü
Her haftaEksilen suyu gübreli suyla tamamlama, pH ölçümü
Uzun süreli üründeSuyun tamamen değiştirilmesi
Her hasattan sonraKutu, saksı ve hortumların yıkanıp dezenfekte edilmesi

UMN Extension, suyun hiç değiştirilmemesinin yalnız 6-7 haftada hasat edilen marul gibi kısa ürünlerde uygulanabileceğini yazar. Eksilen su eklenirken etiketteki gübre ölçüsü korunmalıdır. Dökülen gübreli su lavaboya değil bahçeye ya da saksı bitkisine verilmelidir.

Sık yapılan hatalar

Yeni başlayanların çoğu aynı birkaç hatayı yapar:

  • Kökleri tamamen suya gömmek: Kök çürür. Köklerin yarısı havada kalmalı.
  • pH ölçmemek: Bitki sararır ama sebep anlaşılmaz.
  • Bahçe gübresi kullanmak: İz elementler eksik kalır.
  • Dışarıdan bitki getirmek: Böcek ve hastalık da gelir. Ayrıntı dikey tarımda hastalık ve zararlılar yazısında.
  • Meyveli sebzeyle başlamak: Işık ve ısı yetmez, verim düşük kalır.

Sıkça Sorulan Sorular

Evde dikey tarım nasıl yapılır?

Evde dikey tarım, tel bir rafa su ve besin dolu kapaklı kutular yerleştirip her katın üstüne bitki lambası asarak yapılır. Fideler file saksılarla kapaklara oturtulur, kökler suya sarkar. Su pH'ı ölçülür ve topraksız tarım gübresi kullanılır.

Dikey tarım için toprak gerekir mi?

Dikey tarım için toprak gerekmez; çoğu sistem topraksızdır. Bitkiyi tutmak için taş yünü, kil topu, perlit ya da hindistan cevizi lifi kullanılır. Besin, suya katılan gübreden gelir.

Dikey tarımda lamba kaç saat yanmalı?

Dikey tarımda lamba süresi ürüne göre değişir. UMN Extension'ın küçük sistem örneğinde lamba günde 14 saat yanar. Zamanlayıcı priz kullanmak lambanın düzenli yanmasını sağlar.

Dikey tarımda su ne zaman değiştirilir?

Dikey tarımda eksilen su her hafta gübreli suyla tamamlanır. Kısa süreli marulda suyu hiç değiştirmeden hasada kadar gidilebilir. Domates gibi uzun süreli ürünlerde ya da sürekli kesilen otlarda su sezonda bir iki kez tamamen değiştirilmelidir.

Dikey tarıma başlamak için en kolay bitki hangisi?

Dikey tarıma başlamak için en kolay bitkiler marul, roka, fesleğen ve nanedir. Bu bitkiler kısa boylu, hızlı büyüyen ve fazla ışık istemeyen bitkilerdir. Yaprak marulu ve otlar birkaç kez kesilerek hasat edilebilir.

Traktörünüzü, ekipmanınızı satınKullanmadığınız makineyi TarlaTapan Pazar'da ücretsiz ilana koyun; alıcı size doğrudan yazsın.
Ücretsiz ilan ver
Paylaş:
Muhammet Elma

TarlaTapan rehber yazıları sahada işe yarayan, uygulanabilir bilgiyi esas alır. Düzeltme ve önerileriniz için bize yazın.

Çiftçi hesaplama araçlarıMısır verimi ve nem kesintisi, hayvan gebelik takvimi, tarımsal destek takvimi.
Araçları gör

TarlaTapan Haftalık Çiftçi Bülteni

Yeni rehber yazıları, destek ve hibe duyuruları ve pazardaki fırsatlar e-postanızda.