Çilek Gübreleme Programı: Çileğe Hangi Gübre, Ne Zaman?
Çilekte fosfor ve potasyum dikimden önce, azot dikimden sonra her ay verilir. Dekara çiftlik gübresi, kompoze ve amonyum sülfat miktarları ay ay.
Çilek gübreleme programının temel kuralı şudur: fosfor ve potasyum dikimden önce toprağa verilir; dikimden sonra her yıl yalnız azotlu gübre kullanılır. Trakya Tarımsal Araştırma Enstitüsü'ne göre toprak hazırlığında dekara 3-4 ton çiftlik gübresi ve 30-35 kg kompoze gübre verilir. Çiçekler açınca dekara 20 kg amonyum sülfat atılır ve bu her ay tekrarlanır; yılda toplam 100-120 kg'a ulaşılır.
Çilek birim alandan çok ürün verdiği için topraktan çok besin kaldırır. Ama fazla gübre de zarardır: aşırı azot yaprağı büyütür, meyve çürüklüğünü artırır. Doğru program, miktarı ve zamanı birlikte tutturmaktır.
Gübrelemeden önce toprak analizi
Çilekte en doğru gübreleme toprak ve yaprak analizine göre yapılır. Bu, hem Trakya TAE'nin hem Bakanlık broşürünün ilk uyarısıdır.
Analiz özellikle iki şeyi gösterir: toprağın kireç durumu ve fosfor-potasyum seviyesi. Kireçli toprakta çilek sararır; fosforu yüksek toprağa fosfor atmak paradır. Analiz dikimden birkaç ay önce, toprak hazırlığı başlamadan yaptırılmalıdır.
Dikimden önce: taban gübresi
Toprak hazırlığında verilen gübre, bahçenin ilk yıllarındaki fosfor ve potasyum ihtiyacını karşılar.
Çiftlik gübresi: Bakanlığa göre kumlu toprakta dekara 4-6 ton, normal toprakta 3-4 ton yanmış çiftlik gübresi verilir. Dikimden yaklaşık bir ay önce, toprak işlenirken toprağa karıştırılır. Yanmamış taze gübre kök yakar ve ot tohumu getirir.
Ticari gübre: Kaynaklar dekara şu miktarları önerir:
| Kaynak | Dikim öncesi ticari gübre (dekara) |
|---|---|
| Trakya TAE | 30-35 kg kompoze gübre |
| Konya üretici rehberi (seçenek 1) | 8-10 kg süper fosfat + 20-30 kg potasyum sülfat + 4-5 kg magnezyumlu gübre |
| Konya üretici rehberi (seçenek 2) | 40-50 kg kompoze gübre (15-15-15) |
Hangisinin seçileceğini toprak analizi belirler. Analiz yoksa 15-15-15 gibi dengeli bir kompoze gübre güvenli başlangıçtır.
Gübre serpildikten sonra toprak işlenerek karıştırılır, ardından masuralar yapılır.
Dikimden sonra: azotlu gübre programı
Dikimden sonra çileğin asıl ihtiyacı azottur. Bakanlık broşürüne göre dikimden önce verilen fosfor ve potasyum yeterli olur; yıllık gübrelemede yalnız azotlu gübre kullanılır.
Trakya TAE'nin önerdiği program:
| Dönem | Gübre (dekara) |
|---|---|
| Çiçekler açar açmaz | 20 kg amonyum sülfat |
| Sonraki her ay | 20 kg amonyum sülfat |
| Yıllık toplam | 100-120 kg amonyum sülfat |
Konya üretici rehberi de vejetasyon dönemi boyunca her ay dekara 15-20 kg amonyum sülfat veya amonyum nitrat, yılda toplam yaklaşık 120 kg verilmesini önerir.
Neden amonyum sülfat? Amonyum sülfat toprağı hafifçe asitleştirir. Konya rehberine göre toprak pH'sı 7'den yüksekse azotun amonyum sülfat veya üre olarak verilmesi daha doğrudur. Kireçli Anadolu topraklarında bu fark önemlidir.
Damla sulamayla gübreleme
Damla sulama varsa gübre suyla birlikte verilir. Bu yöntemde aylık doz haftalara bölünür; bitki gübreyi küçük ve sık dozlarla alır, kayıp azalır.
Örneğin ayda dekara 20 kg amonyum sülfat verilecekse, bu dört haftaya bölünerek haftada yaklaşık 5 kg suyla verilebilir. Suda tam çözünen gübre kullanılmalıdır; çözünmeyen granül gübre damlatıcıları tıkar.
Hasattan sonra gübreleme bırakılmaz
Hasat bitince gübreleme kesilmez. Bakanlık broşürü, hasattan sonra gübreleme, sulama, kol temizliği ve ot mücadelesine mutlaka devam edilmesini ister.
Sebebi, gelecek yılın meyve gözlerinin sonbaharda oluşmasıdır. Kısa gün çeşitlerinde meyve gözü bu dönemde şekillenir; bitki o sırada aç kalırsa ertesi yıl az çiçek açar. Nötr gün (yediveren) çeşitlerde ise meyve gözü bütün sezon boyunca oluştuğu için besin de bütün sezon boyunca verilmelidir.
Besin eksikliği nasıl anlaşılır?
- Azot eksikliği: Konya rehberine göre önce yaşlı yapraklarda sararma ve solgunluk görülür, yaprak saplarında kızarma olur, meyveler küçülür.
- Demir eksikliği (kloroz): Genç yapraklarda damarlar yeşil kalırken aralar sararır. Kireçli toprakta, pH 7-7,5'i geçtiğinde görülür. Demir şelatlı gübrelerle düzeltilir.
- Aşırı azot: Bitki çok yapraklanır, meyve az ve yumuşak olur, kurşuni küf (meyve çürüklüğü) artar.
Sararmanın her zaman gübre eksikliği olmadığını da unutmamak gerekir. Aşırı sulama da çilekte sararmaya yol açar; önce sulamaya bakılmalıdır.
Bu Konudaki Diğer Rehberler
Sıkça Sorulan Sorular
Çilek bitkisi hangi gübreyi sever?
Çilek, dikimden önce verilen yanmış çiftlik gübresini ve dikimden sonra verilen azotlu gübreleri sever. Trakya Tarımsal Araştırma Enstitüsü dikimden sonra azot için amonyum sülfat önerir. Fosfor ve potasyum dikimden önce kompoze gübreyle verilir.
Çileğe ne zaman gübre atılır?
Çileğe ilk gübre dikimden önce, toprak hazırlığında atılır. Dikimden sonra çiçekler açar açmaz azotlu gübre verilir ve bu her ay tekrarlanır. Hasattan sonra da gübrelemeye devam edilir, çünkü gelecek yılın meyve gözleri sonbaharda oluşur.
Çileğe üre atılır mı?
Evet, çileğe azot kaynağı olarak üre verilebilir. Konya üretici rehberi, toprak pH'sı 7'den yüksekse amonyum sülfat veya üre kullanılmasını önerir. Trakya TAE ise programında amonyum sülfatı esas alır; miktar aylık dozları aşmamalıdır.
Çileğin verimini artırmak için ne yapmalı?
Çilekte verimi en çok artıran işler; yaz dikiminde frigo fide kullanmak, kolları görüldükçe kesmek, damla sulama ile dengeli sulamak ve azotu aylara bölerek vermektir. Bahçeyi 2-3 yılda bir yenilemek de verimin düşmesini önler.
Çilekte yaprak sararması neden olur?
Çilekte yaprak sararması en çok kireçli toprakta demir alınamamasından (kloroz), aşırı sulamadan ve azot eksikliğinden olur. Genç yaprakta damar arası sararıyorsa demir, yaşlı yaprak sararıyorsa azot eksikliği düşünülür. Önce sulama düzeltilmeli, sonra gerekiyorsa demir şelatlı gübre verilmelidir.
TarlaTapan rehber yazıları sahada işe yarayan, uygulanabilir bilgiyi esas alır. Düzeltme ve önerileriniz için bize yazın.