Çerezlik Kabakta Sulama: Kaç Defa, Ne Zaman?

Çerezlik kabak ilk meyveler görülünceye kadar, yani ekimden yaklaşık 40-45 gün sonrasına kadar sulanmaz. İlk sulamadan sonra 15-20 gün arayla, sezon boyunca toplam 4-5 sulama yapılır ve hasattan yaklaşık bir ay önce su kesilir. Sulama verimi kıraca göre yüzde 30-40 artırır; ama fazla su külleme ve kök çürüklüğünü davet eder.

Kabağın Su İhtiyacı

Çerezlik kabağın kökleri 1,5-2 metreye kadar inebildiği için kıraçta da ürün verir. Bu, suya ihtiyacı olmadığı anlamına gelmez; su en çok meyve tutumu ve irileşmesi döneminde verimi belirler. Kaynakların ortak sonucu şudur:

• Kıraçta kuru çekirdek verimi: Dekara 60-80 kg.
• Sulu şartta: Dekara 100-150 kg.
• Sulamanın verime katkısı: Yüzde 30-40.
• Sulama, çekirdeğin hem verimini hem iriliğini etkiler.

Ekim öncesi toprakta nem yetersizse çıkış için bir can suyu verilip toprak tava getirilir; bu, sezon sulamasından ayrı bir uygulamadır.

Çiçeklenme ve Meyve Tutma Döneminde Su

İlk dönemde susuz bırakılan bitki köklerini derine gönderir. İlk meyveler görüldüğünde yapılan birinci sulama meyve tutumunu destekler. Kütahya ve Ankara Üniversitesi kaynakları ilk sulamayla birlikte dekara 10-15 kg amonyum nitrat verilmesini önerir. Bu dönemde su stresi çiçek ve küçük meyve dökümüne yol açar; aşırı su ise bitkiyi yaprağa yönlendirir.

Meyve Büyüme Döneminde Su

İkinci sulama ilk sulamadan 2-3 hafta sonra yapılır. Aksaray'da meyvelerin irileşmesi için bu dönemde 1,5-2 haftada bir sulama önerilir; yağmurlama ile her seferinde 7-8 saat su verilir ve yılda 4-5 sulama yapılır. Nevşehir'de belli bir süre veya litre yerine toprağın su tutma kapasitesine bakılarak sulama yapılması istenir. Toprağı elle sıkıldığında dağılmayıp top olan tarla için sulama ertelenebilir.

Hasada Yakın Sulamanın Kesilmesi

Meyveler tohumluk iriliğini aldıktan sonra sulamaya ihtiyaç kalmaz. Hasattan bir ay kadar önce su kesilir. Geç sulama şu sorunları getirir:

• Yaprak ve sap kuruması gecikir, hasat ötelenir.
• Meyvenin içi sulu kalır, çekirdek nemli çıkar ve kurutma uzar.
• Tarlada bekleyen kabakta çekirdek meyve içinde çimlenebilir.
• Sonbaharda mantar hastalıkları ve çürüklük artar.

Damla Sulamanın Uygulanışı

Kabakta salma (vahşi), yağmurlama ve damla sulama kullanılır. Kaynaklar mantar hastalıkları nedeniyle damlayı en uygun yöntem olarak görür; çünkü yaprak ıslanmaz ve su doğrudan kök bölgesine gider. Geniş alanlarda yağmurlama pratik bir seçimdir. Salma sulama yaygın olsa da kök boğazını uzun süre ıslak bıraktığı için sağlıklı bulunmaz; kullanılacaksa kararında ve sığ verilmelidir.

Damla sulamada lateral her sıraya bir hat olacak şekilde döşenir. Kıraçta geniş sıra aralığı nedeniyle hat sayısı azalır, kurulum maliyeti düşer. Damla hattı aynı zamanda gübrenin sulama suyuyla verilmesine de imkân tanır.

Fazla Suyun Hastalık Riski

Kazımkarabekir belgesi, kabağın gün ışığını sevmesine rağmen aşırı nem ve sulamanın fungal hastalıklara yol açtığını vurgular. Fazla suyun başlıca zararları:

• Külleme ve mildiyönün yaprakta hızla yayılması.
• Kök boğazı çürüklüğü ve fusarium solgunluğu.
• Toprağa değen meyvede çürüme.
• Kök bölgesinde havasızlık ve sararma.

Sulama akşam veya sabah erken yapılmalı; yağmurlamada yaprakların gece boyunca ıslak kalmaması için sulamanın gün içinde bitirilmesi hastalık riskini azaltır.

Kuru Şartlarda Verim Beklentisi

Kıraçta yetiştiricilik, kış yağışlarını toprakta biriktirmeye dayanır. Sonbaharda derin sürüm, ilkbaharda tavı kaçırmadan yüzeysel toprak hazırlığı ve geniş sıra aralığı bu yüzden önemlidir. Tomarza'nın tüf toprakları suyu tuttuğu için bölgede sulamasız üretim yaygındır. Kıraçta beklenti dekara 60-80 kg kuru çekirdektir; yağışlı yıllarda üst sınıra, kurak yıllarda alt sınıra yaklaşılır.

Sulamada Sık Yapılan Hatalar

• Fide döneminde sık sulamak: Kök yüzeyde kalır.
• Meyve döneminde bitkiyi susuz bırakmak: Çekirdek cılız kalır.
• Hasada yakın sulamaya devam etmek.
• Gece boyunca yaprağı ıslak bırakmak.
• Toprak nemine bakmadan takvime göre sulamak.
• Salma sulamada suyu kök boğazında bekletmek.

Sıkça Sorulan Sorular

Kabak kaç defa sulanır?

Sezon boyunca 4-5 kez, 15-20 gün arayla sulanır. İlk sulama ilk meyveler görüldüğünde yapılır.

Çerezlik kabak susuz olur mu?

Olur, kıraçta dekara 60-80 kg çekirdek verir. Sulama verimi yüzde 30-40 artırır.

Hasada yakın su kesilir mi?

Evet, hasattan yaklaşık bir ay önce sulama kesilir. Böylece meyve ve sap kurur, çekirdek kuru çıkar.

Damla sulama kârlı mı?

Yaprağı ıslatmadığı için hastalığı azaltır ve suyu verimli kullanır. Geniş alanda kurulum maliyeti, beklenen verim artışıyla karşılaştırılarak karar verilir.

Fazla su hastalık yapar mı?

Evet. Külleme, mildiyö, kök boğazı çürüklüğü ve solgunluk fazla sulanan tarlada belirgin şekilde artar.