1 Dönümden Kaç Kilo Kabak Çekirdeği Çıkar?

1 dönümden (1 dekar, 1.000 m²) kıraç şartlarda 60-80 kg, sulu şartlarda 100-150 kg kuru kabak çekirdeği çıkar. Aksaray'da sulu ekilen Hanım Tırnağı tipinden dekara 120-150 kg alındığı bildirilir. Bu rakamlar kurutulmuş, kabuklu çekirdek içindir; aynı tarladan çıkan 5-8 ton taze kabak ise meyve verimidir ve çekirdek verimiyle karıştırılmamalıdır.

Türkiye'de Ortalama Çerezlik Kabak Verimi

Kaynakların verdiği dekar başına kuru çekirdek verimleri:

• Kütahya İl Tarım ve Ankara Üniversitesi: Kuru şartta 75-80 kg'dan başlar, sulu şartta 100-150 kg'a çıkar.
• Nevşehir: Sulu şartta 90-110 kg, kıraçta 50-70 kg.
• Aksaray Hanım Tırnağı: Sulu 120-150 kg, kuru 60-80 kg.
• Tohum firması verileri: Sulu 110-120 kg, kurak 75-80 kg.

Türkiye genelinde 2023 yılı çekirdek üretimi 58.546 tondur; Nevşehir 21.724 ton ve Kayseri 17.835 tonla toplamın üçte ikisini karşılar.

Dönüm ve Dekar Aynı Şey mi?

Bugün resmî ölçüde 1 dekar 1.000 m²'dir ve çiftçi dilinde dönüm de çoğunlukla aynı anlamda kullanılır. Bazı yörelerde eski dönüm ölçüsü farklı alanlara karşılık gelebilir; verim hesaplarken tarlanın gerçek metrekaresini bilmek gerekir. Bu yazıdaki bütün rakamlar 1.000 m² içindir.

Meyve Verimi ile Çekirdek Verimi Ayrımı

Çerezlik kabak tarlasında iki ayrı verim vardır:

• Meyve verimi: Tarladan toplanan taze kabak; dekara 5-8 ton. Bitki başına 2-4 kg kabak.
• Çekirdek verimi: Kabaklar kırılıp çekirdek ayrıldıktan ve kurutulduktan sonra kalan ürün; dekara 60-150 kg.
• Satılan ürün çekirdektir; meyve eti genellikle tarlada kalır veya hayvan yemi olur.
• Yaş çekirdekle kuru çekirdek arasında da kurutma kaybı vardır; satış kuru çekirdek üzerinden yapılır.

Çekirdek Randımanı: Kabaktan Ne Kadar Çıkar?

Randıman, meyve ağırlığına göre kuru çekirdek oranıdır. Kaynak rakamlarından kaba bir oran çıkarılabilir:

Randıman (%) = Kuru çekirdek (kg/da) ÷ Taze kabak (kg/da) × 100

• Örnek: 120 kg çekirdek ÷ 6.000 kg kabak × 100 = yüzde 2.
• Düşük durum: 80 kg ÷ 8.000 kg × 100 = yüzde 1.
• Yani 100 kg taze kabaktan yaklaşık 1-2 kg kuru çekirdek çıkar.
• Randıman tipe, meyve iriliğine ve çekirdek dolgunluğuna göre değişir.

Bu oranlar yukarıdaki ortalama meyve ve çekirdek verimlerinden hesaplanmış yaklaşık değerlerdir; kendi tarlanızda birkaç kabağı tartıp çekirdeğini ayrı kurutarak gerçek randımanınızı bulabilirsiniz.

Kabuklu ve Kabuksuz Çeşitte Verim Farkı

Kabuklu tiplerin tohum verimi kabuksuz tiplerden yüksektir. Kabuksuz tipte kabuk zar kadar ince olduğundan aynı sayıda çekirdek daha hafif tartılır; ayrıca kabuksuz tipten alınan tohum ertesi yıl kısmen kabuklu açar. Kabuksuz çekirdeğin kilogram fiyatı yüksek olsa da dekar geliri ancak verim farkı hesaba katılarak karşılaştırılmalıdır.

Bitki Sıklığı ve Meyve Sayısı

Dekar verimi, bitki sayısı × bitki başına meyve × meyve başına çekirdekten oluşur. Yayılıcı tiplerde bitki başına 2-3, dik tiplerde 4-5 meyve alınır; Tomarza'da bitkiler 2-7 meyve oluşturur. Ocakta birden fazla bitki bırakmak meyve sayısını artırmaz, çekirdeği cılızlaştırır. Kıraçta seyrek, sulu tarlada sık ekim bu yüzden önerilir: sulu şartta 80-100 × 40-50 cm, kıraçta 150-200 × 80-100 cm.

Verimi En Çok Düşüren Etkenler

• Arı yetersizliği: Dişi çiçek döllenmez, çekirdek boş kalır.
• Çiçeklenmede gündüz ilaçlama: Arı ölür.
• Meyve döneminde susuzluk: Sulama verimi yüzde 30-40 artırır.
• Geç çapa ve ot baskısı.
• Külleme ve mildiyö: Yaprak kaybı çekirdek dolumunu yarım bırakır.
• Erken hasat ve kötü kurutma: Cılız ve küflü çekirdek.
• Karışmış, birörnek olmayan tohum.

Maliyet ve Kârlılık Hesabının Mantığı

Kârlılık hesabında dekar geliri, kuru çekirdek verimi ile satış fiyatının çarpımıdır:

Dekar geliri = Kuru çekirdek (kg/da) × Satış fiyatı (TL/kg)

Giderler arasında toprak işleme, tohum, gübre, çapa işçiliği, sulama, arı kiralaması, kabak kırma ve çekirdek çıkarma, kurutma ve nakliye bulunur. Başabaş verim ise toplam dekar maliyetinin kilogram satış fiyatına bölünmesiyle bulunur. Güncel fiyatlar her yıl değiştiği için bu hesap, ekimden önce yerel borsanın ve alıcının fiyatıyla yeniden yapılmalıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

1 dönümden kaç kilo kabak çekirdeği çıkar?

Kıraçta 60-80 kg, sulu tarlada 100-150 kg kuru çekirdek çıkar. İyi yönetilen sulu tarlada 150 kg'a yaklaşılabilir.

Çerezlik kabak dekara kaç kg verir?

Dekara 5-8 ton taze kabak ve bu kabaklardan 60-150 kg kuru çekirdek verir.

Kabaktan ne kadar çekirdek çıkar?

Kaynak ortalamalarına göre 100 kg taze kabaktan yaklaşık 1-2 kg kuru çekirdek çıkar.

Çerezlik kabak kârlı mı?

Kıraçta yetişmesi ve uzun saklanması avantajdır. Kârlılık; verim, işçilik ve o yılın satış fiyatına göre değişir.

Kabuksuz çekirdek daha mı çok para eder?

Kilogram fiyatı genellikle yüksektir ama verimi düşüktür. Dekar geliri verim ve fiyat birlikte hesaplanarak karşılaştırılmalıdır.