Çerezlik Kabakta Gübreleme: Hangi Gübre, Ne Zaman?

Çerezlik kabakta gübrelemenin esası toprak analizidir. Analiz yoksa genel çerçeve; sonbaharda dekara 3-4 ton yanmış ahır gübresi, ekimle birlikte azotlu ve fosforlu gübrenin üçte ikisi, kalan üçte bir azotun da yan dallar çıkarken boğaza verilmesidir. Nevşehir'de önerilen saf besin miktarı dekara 8-10 kg azot, 10-12 kg fosfor ve 3-4 kg potasyumdur.

Kabağın Besin Maddesi İhtiyacı

Kabak, organik maddesi yüksek topraklardan hoşlanır. Hızlı büyüyen geniş yaprakları ilk haftalarda azot ister; çiçeklenme ve meyve tutumunda fosfor, çekirdek dolumunda ise potasyum öne çıkar. Çerezlik kabakta ürün çekirdek olduğu için hedef büyük yaprak değil, çok sayıda dolgun çekirdektir. Bu yüzden azot sınırlı ve bölünerek verilir. Gübre dozları toprağın besin kapasitesine ve önceki ürüne göre değiştiği için aşağıdaki değerler toprak analizine göre ayarlanmalıdır.

Taban Gübresi ve Ekimle Verilenler

Kaynaklardaki taban gübresi örnekleri şöyledir:

• Nevşehir: Dekara 3-4 ton ahır gübresi + 8-10 kg azot, 10-12 kg fosfor, 3-4 kg potasyum (saf). Azot ve fosforun üçte ikisi ekimle.
• Kütahya: Ekimle dekara 25 kg DAP ve 20-25 kg amonyum sülfat (yüzde 21).
• Ankara Üniversitesi önerisi: Analize göre dekara 30 kg triple süper fosfat, 20 kg potasyum nitrat, 20 kg amonyum nitrat.
• Tomarza: Ekimle dekara 20 kg DAP; ya da 20-25 kg 20.20.0 veya 20.20.0+Zn kompoze gübre.

Fosforlu ve potaslı gübreler ekimden önce veya ekimle verilir. Ekimle verilen gübre tohuma değmemelidir; temas eden gübre tohumu yakar ve çıkışı düşürür. Gübreyi tohumun yanına ve biraz altına bırakan mibzerler bu sorunu ortadan kaldırır.

Azotun Bölünerek Verilmesi

Azotun tamamı ekimde verilirse yağış veya sulamayla yıkanır, bir kısmı da bitki henüz küçükken boşa gider. Bu yüzden azot partiler hâlinde uygulanır:

• Ekimle: Azotun üçte ikisi.
• Boğaz doldurma: Kalan üçte bir, yan dallar çıkmaya başladığında çapayla birlikte.
• İlk sulamada: Kütahya ve Ankara kaynaklarına göre dekara 10-15 kg amonyum nitrat.
• Nevşehir'de boğaz gübrelemesi toprakta nem varken sezon boyunca 2-3 kez yapılabilir.

Boğaz gübresi sulamadan 3-5 gün sonra, toprak tava gelince verilip çapayla toprağa karıştırılır.

Fazla Azotun Meyve Tutmaya Etkisi

Fazla azot alan kabak çok yaprak ve uzun kol yapar ama dişi çiçek ve meyve tutumu düşer. Gür yaprak altında nem artar, külleme ve mildiyö kolay yayılır. Tomarza belgesi soğuk zararını azaltmak için de fazla azottan kaçınılmasını, fosfor ve potasyumla dengeli beslenmeyi önerir. Yaprağı koyu yeşil, kolları uzun ama meyvesi az olan tarlada ilk bakılacak şey azot dozudur.

Potasyumun Çekirdek Dolumundaki Rolü

Potasyum, bitkide su dengesini ve yapraklarda üretilen besinin meyveye ve tohuma taşınmasını düzenler. Bu yüzden çekirdeğin dolgunluğunda ve kuraklığa dayanıklılıkta rol oynar. Volkanik tüf toprakların çoğu potasyumca zengindir; Tomarza toprak analizlerinde potasyum çok yüksek sınıfta çıkmıştır. Bu tür topraklarda ek potasyum gerekmeyebilir. Kumlu ve organik maddesi düşük topraklarda ise potasyum eksikliği daha sık görülür. Ne kadar verileceğini toprak analizi gösterir.

Ahır Gübresi Kullanımı

Ahır gübresi kabakta toprağın su tutma gücünü artırdığı, toprağı havalandırdığı ve ilkbaharda daha hızlı ısınmasını sağladığı için erken ve düzgün çıkışa yardım eder. Kaynaklardaki miktarlar:

• Yanmış ahır gübresi: Dekara 3-4 ton, Aksaray'da 4-6 ton.
• Tavuk veya güvercin gübresi: Dekara 1-2 ton, iyi yanmış olmalı.
• Uygulama zamanı: Sonbaharda veya ekimden en az bir ay önce.
• Karıştırma: Kültivatör veya diskaro ile toprağa işlenir.

Yanmamış gübre yabancı ot tohumu ve hastalık taşır, tohuma yakın kalırsa çıkışı bozar.

Toprak Analizinin Yeri

Bütün kaynaklar önce toprak analizini şart koşar. Analizde azot, fosfor, potasyum, organik madde, pH ve kireç birlikte görülür. Aynı bölgede bile tarlalar farklıdır: fosforu ve potasyumu yüksek bir tüf tarlaya standart reçeteyle gübre atmak hem para kaybıdır hem de dengeyi bozar. Toprak örneği hasat sonrası veya ekimden önce, tarlanın birkaç noktasından 0-30 cm derinlikten alınır.

Gübrelemede Sık Yapılan Hatalar

• Analiz yaptırmadan her yıl aynı gübreyi atmak.
• Azotun tamamını ekimde vermek.
• Gübreyi tohumla temas edecek şekilde bırakmak.
• Yanmamış ahır gübresi kullanmak.
• Meyve tutmuyor diye üst üste azot vermek.
• Kıraç tarlada nem yokken boğaz gübresi atmak.

Sıkça Sorulan Sorular

Kabağa hangi gübre verilir?

Sonbaharda yanmış ahır gübresi, ekimle DAP veya kompoze gübre, sonra boğaz doldurmada azotlu gübre verilir. Miktarlar toprak analizine göre belirlenir.

Kabağa ne zaman azot atılır?

Azotun üçte ikisi ekimle, kalan üçte biri yan dallar çıkarken boğaz doldurmayla verilir. İlk sulamada dekara 10-15 kg amonyum nitrat da önerilir.

Fazla azot kabakta ne yapar?

Bitkiyi yaprağa sürükler, dişi çiçek ve meyve tutumunu düşürür. Gür yaprak altında mantar hastalıkları da artar.

Ahır gübresi kullanılır mı?

Evet, dekara 3-4 ton iyi yanmış ahır gübresi sonbaharda veya ekimden bir ay önce verilir.

Potasyum çekirdeği irileştirir mi?

Potasyum çekirdek dolumunda ve su dengesinde rol oynar. Eksik olan toprakta faydalıdır; potasyumu yüksek toprakta ek doz verimi artırmaz.