Aspir Nerede Yetişir? Toprak ve İklim İsteği
Aspir derin, tınlı ve pH'sı 5-7 olan topraklarda yetişir, kıraçta da ekilebilir. Toprak, tuz, sıcaklık ve soğuk isteği bölge bölge.
Aspir, derin, tınlı, suyu iyi süzen ve pH'sı 5-7 arasında olan topraklarda en iyi yetişir. Tarla Bitkileri Merkez Araştırma Enstitüsüne göre kıraç alanlarda da yetişebilir. Türkiye'de yazlık olarak İç Anadolu, Geçit bölgeleri ve Trakya'da, kışlık olarak Çukurova ve Güneydoğu Anadolu'da ekilir.
Aspir ekiminden hasadına tüm aşamaları tek yerde görmek için aspir ekimi rehberimize göz atabilirsiniz.
Aspir kuraklığa ve sıcağa dayanıklıdır ama her tarlaya uymaz. Bu yazıda aspirin toprak ve iklim isteğini, hangi tarlada başarılı olup hangisinde zorlandığını anlatıyoruz.
Aspir Hangi Toprağı Sever?
Tarla Bitkileri Merkez Araştırma Enstitüsüne göre aspir için en iyi toprak derin, verimli, tınlı, drenajı iyi ve su tutma kapasitesi yüksek topraktır. Bu tarif ilk bakışta çelişkili görünse de anlamı açıktır: Toprak suyu tutmalı ama fazla suyu bekletmemelidir.
Toprak derinliği aspirde özellikle önemlidir. Aspirin kazık kökü derine iner ve alt katlardaki nemi kullanır. Enstitünün gübre için toprak örneğini 1-1,5 m derinliğe kadar almayı önermesi de bundandır. Sığ, altı taşlı ya da sert tabanlı toprakta kök aşağı inemez ve aspir kuraklığa dayanıklılık avantajını kaybeder.
Aspir Kıraç Tarlada Yetişir mi?
Evet, yetişir. Enstitüye göre aspir kıraç alanlarda da yetiştirilebilir. Hububat ağırlıklı kıraç tarlalarda ekim nöbetine katılabilecek az sayıdaki yağ bitkisinden biridir.
Ancak kıraçta verim, sulu şarttaki kadar yüksek olmaz. Kıraç tarlada toprak derinse ve kış yağışı yeterliyse aspir iyi sonuç verir; sığ ve taşlı kıraçta verim çok düşer. Kıraçta başarı için ekimi geciktirmemek ve tohumu kış neminin olduğu döneme denk getirmek gerekir.
Toprak pH'sı ve Kireç
Enstitüye göre aspir için uygun toprak pH'sı 5-7 arasıdır, yani nötr ya da nötre yakın topraklar tercih edilir. Toprak analizi yaptırırken pH değerine mutlaka bakın.
Aşırı asidik ya da aşırı kireçli topraklarda besin alımı zorlaşır. Böyle bir tarlada aspir ekmeden önce toprak analizini yorumlatmanız ve gübre planını buna göre yapmanız gerekir.
Aspir Tuzlu Toprakta Yetişir mi?
Aspirin tuza dayanıklılığı orta düzeydedir. Enstitüye göre aspir tuza arpa kadar dayanıklıdır. Bu, birçok tarla bitkisinden daha iyi olduğu anlamına gelir.
Ancak tuz arttıkça zarar da artar. Enstitüye göre tuzluluk aspirde çimlenmeyi, verimi ve tanedeki yağ oranını düşürür. Hafif tuzlu tarlalarda aspir denenebilir, ama tuzu yüksek tarlada beklentiyi düşük tutun.
Aspirin Sıcaklık İsteği
Çimlenme ve çıkış için toprak sıcaklığı önemlidir. Enstitüye göre toprak 15-16°C civarındayken çıkış 7-8 günde tamamlanır; düşük sıcaklıklarda bu süre 2-3 haftaya uzar.
Aspir yaz sıcağına iyi dayanır. Enstitüye göre sapa kalktıktan sonra 40-45°C'ye kadar sıcaklıklardan etkilenmez. Bu yüzden yazı sıcak ve kurak geçen bölgelerde ayçiçeğine göre daha güvenli bir yağ bitkisidir.
Aspir Soğuğa Dayanır mı?
Dayanıklılık bitkinin dönemine göre değişir. Tarla Bitkileri Merkez Araştırma Enstitüsüne göre:
| Gelişme dönemi | Soğuk dayanımı |
|---|---|
| Rozet dönemi (genç bitki) | Yaklaşık -7°C, bazı çeşitlerde -12°C'ye kadar |
| Sapa kalktıktan sonra | -4 ile -5°C ciddi zarar verir |
| Tabla oluştuktan sonra | 0°C altı çiçek ve tane gelişimini bozar |
Bu tablo, kışlık ekimin neden yalnızca kışı ılık bölgelerde yapıldığını açıklar. Rozet halindeki aspir kışa dayanır, ama ilkbaharda sapa kalktıktan sonra gelen geç donlar tarlayı mahvedebilir.
Aspir Hangi Bölgelerde Ekilir?
Kışı sert geçen yerlerde aspir yazlık ekilir. İç Anadolu, Geçit bölgeleri ve Trakya bu gruptadır; Enstitüye göre yazlık ekim için en uygun dönem 20 Mart-20 Nisan arasıdır.
Kışı ılık geçen yerlerde kışlık ekim yapılır. Enstitüye göre Çukurova'da Kasım, Şanlıurfa gibi güney bölgelerinde Kasım ya da Aralık başı uygundur. GAP Tarımsal Araştırma Enstitüsünün Safir çeşidi Güneydoğu Anadolu ve aspir yetiştirilen diğer bölgeler için önerilmektedir.
Aspir İçin Uygun Olmayan Tarlalar
Bazı tarlalar aspire uymaz. Bunları önceden bilmek boşa masraf yapmanızı önler:
- Su göllenen, taban suyu yüksek tarlalar: Enstitüye göre göllenme kök hastalıklarını tetikler.
- Sığ, altı taşlı ya da sert tabanlı tarlalar: Kazık kök aşağı inemez.
- Tuzu yüksek tarlalar: Çimlenme, verim ve yağ oranı düşer.
- Yabancı otu çok yoğun tarlalar: Aspir ilk 3-4 haftada otla rekabet edemez.
- Kışı sert bölgede sonbahar ekimi: Sapa kalkan bitki geç donlarla zarar görür.
Sıkça Sorulan Sorular
Aspir hangi toprakta yetişir?
Tarla Bitkileri Merkez Araştırma Enstitüsüne göre derin, verimli, tınlı, drenajı iyi ve pH'sı 5-7 arasında olan topraklarda en iyi yetişir.
Aspir kıraçta yetişir mi?
Evet; Enstitüye göre kıraç alanlarda da yetişir, ancak toprak derin değilse verim belirgin şekilde düşer.
Aspir tuzlu toprağa dayanır mı?
Aspir tuza arpa kadar dayanıklıdır, ama tuz arttıkça çimlenme, verim ve yağ oranı düşer.
Aspir kaç dereceye kadar soğuğa dayanır?
Rozet dönemindeki genç aspir yaklaşık -7°C'ye, bazı çeşitlerde -12°C'ye dayanır; sapa kalktıktan sonra -4 ile -5°C zarar verir.
Aspir sıcağa dayanıklı mıdır?
Evet; Enstitüye göre sapa kalkmış aspir 40-45°C'ye kadar sıcaklıklardan etkilenmez.
Kaynaklar
TarlaTapan rehber yazıları sahada işe yarayan, uygulanabilir bilgiyi esas alır. Düzeltme ve önerileriniz için bize yazın.
