Aspir Nadas Yerine Ekilir mi? Münavebedeki Yeri

Aspir, hububat ağırlıklı kıraç tarlalarda nadas yerine ekilebilir, ancak bunun bir bedeli vardır: Aspirin derine inen kazık kökü, nadasın biriktireceği toprak suyunun bir kısmını kullanır. Yağışı yeterli yerlerde aspir-buğday münavebesi nadastan daha çok gelir getirir; yağışı çok az yerlerde ise aspirden sonraki buğdayın verimi nadastan sonrakine göre düşebilir.

Aspir ekiminden hasadına tüm aşamaları tek yerde görmek için aspir ekimi rehberimize göz atabilirsiniz.

Bu yazıda aspirin ekim nöbetindeki yerini, nadas yerine ekmenin avantaj ve risklerini ve hangi şartta hangi kararın daha doğru olduğunu anlatıyoruz.

Nadas Neden Yapılır?

Kıraç tarlada nadasın amacı, bir yıl boyunca tarlayı boş bırakıp iki yılın yağışını toprakta biriktirmektir. Ertesi yıl ekilen buğday, bu biriken sudan yararlanır. Nadas aynı zamanda yabancı otu temizleme ve toprakta azot birikmesi için de fırsattır.

Nadasın bedeli ise bir yıl ürün alınmamasıdır. Tarla iki yılda bir ürün verir. Aspir gibi kuraklığa dayanıklı bir bitkiyi nadas yılında ekmek, bu boş yılı gelire dönüştürme fikrine dayanır.

Aspir Nadas Yerine Neden Uygundur?

Tarla Bitkileri Merkez Araştırma Enstitüsüne göre aspir kuraklığa dayanıklıdır ve kıraç alanlarda yetişebilir. Ayrıca buğday mibzeriyle ekilir, buğday biçerdöveriyle hasat edilir; hububat çiftçisinin elindeki makineler aspir için yeterlidir.

Aspir, hububattan farklı bir bitki ailesindendir. Buğday ve arpaya zarar veren hastalık ve zararlıların çoğu aspirde yaşayamaz. Bu yüzden aspir, hububat ağırlıklı ekim nöbetini kırmak ve hastalık zincirini koparmak için de işe yarar.

Aspirden Sonra Buğday Ekilir mi?

Evet, aspirden sonra buğday ya da arpa ekilir. Yazlık aspir Temmuz-Ağustos'ta hasat edildiği için sonbaharda buğday ekimine zaman kalır.

Burada dikkat edilecek konu toprak suyudur. Aspirin kazık kökü derine iner; Enstitünün aspir için toprak analizini 1-1,5 m derinlikten önermesi kökün ne kadar derine çalıştığını gösterir. Bu kök, toprağın alt katlarındaki suyu da tüketir. Aspirden sonraki buğday, nadastan sonraki buğday kadar dolu bir toprak profili bulamaz. Sonbahar ve kış yağışları bu açığı kapatmazsa buğday verimi düşebilir.

Hangi Şartta Nadas, Hangi Şartta Aspir?

Kararı yörenizin yağışı ve toprağınızın derinliği belirler:

Bu tablo genel bir yol göstericidir. Kendi tarlanızda kararı vermeden önce birkaç yıllık yağış ortalamanıza ve tarlanızın toprak derinliğine bakın.

Aspiri Üst Üste Ekmek Doğru mu?

Hayır. Aspir aynı tarlaya üst üste ekilmemelidir. Ankara Üniversitesi ders notlarına göre aspirin en önemli zararlısı olan aspir sineği kışı tarlada, aspir artıkları içinde pupa olarak geçirir. Aspiri aynı tarlaya tekrar ekmek, bu zararlıya hazır bir yuva sunmak demektir.

Hastalıklar için de durum aynıdır. Aspir pası gibi hastalıkların etmeni bitki artıklarında yaşar. Aspirin aynı tarlaya dönmesi için arada en az birkaç yıl hububat ya da başka ürün ekilmesi gerekir.

Örnek Ekim Nöbetleri

Kıraç tarlada uygulanabilecek bazı ekim nöbetleri şunlardır:

• Buğday - aspir - buğday - nadas: Aspir nadas yıllarından birinin yerini alır, nadas tamamen kalkmaz.
• Buğday - aspir - arpa - nadas: Hububatlar arasında aspir ara ürün olur.
• Sulu tarlada buğday - aspir - mısır ya da başka yazlık ürün: Su sınırlayıcı olmadığı için nadasa gerek kalmaz.

Yağışı az yerlerde nadası tamamen kaldırmak yerine aspiri belli yıllarda nadasın yerine koymak daha güvenli bir başlangıçtır. Birkaç yıl sonuçlarınızı izleyip nöbeti buna göre ayarlayabilirsiniz.

Aspirden Sonra Tarlada Neler Değişir?

Aspirin kazık kökü, toprağın alt katlarında kanallar açar. Bu kanallar sonraki ürünün köklerinin aşağı inmesini kolaylaştırır. Aspirin farklı bir bitki ailesinden olması da hububata özgü hastalık ve otların azalmasına yardım eder.

Hasattan sonra aspir artıklarını tarlada bırakmayın; sürümle toprağa karıştırın. Bu hem aspir sineğinin kışlamasını önler hem de artıkların toprağa organik madde olarak dönmesini sağlar.

Sıkça Sorulan Sorular

Aspir nadas yerine ekilir mi?

Ekilir; ancak aspir toprak suyunu kullandığı için yağışı çok az yerlerde sonraki buğdayın verimi nadastan sonrakine göre düşebilir.

Aspirden sonra ne ekilir?

Aspirden sonra genellikle buğday ya da arpa ekilir; yazlık aspir Temmuz-Ağustos'ta hasat edildiği için sonbahar ekimine zaman kalır.

Aspir aynı tarlaya üst üste ekilir mi?

Ekilmemelidir; aspir sineği kışı aspir artıklarında geçirdiği için üst üste ekim zararlıyı ve hastalıkları artırır.

Aspir toprağı yorar mı?

Aspir toprağın alt katlarındaki suyu ve besini kullanır; bu yüzden gübrelemeyi toprak analizine göre yapmak ve münavebeye uymak gerekir.

Aspir hububat ekim nöbetine neden girer?

Farklı bir bitki ailesinden olduğu için hububat hastalıklarını ve otlarını azaltır, buğday makineleriyle ekilip biçilebilir.

Kaynaklar

• Tarla Bitkileri Merkez Araştırma Enstitüsü: Aspir Bitkisi ve Tarımı