Aspir Hasadı ve Dikenlilik Sorunu

Aspir, çiçeklenmeden 4-5 hafta sonra, yaprakların çoğu kuruduğunda, tablalar elle kolayca ezildiğinde ve taneler tamamen beyazladığında buğday biçerdöveriyle hasat edilir. Tarla Bitkileri Merkez Araştırma Enstitüsüne göre depoya konacak tanenin nemi yüzde 8 olmalı, yüzde 10'u hiçbir durumda geçmemelidir.

Aspir ekiminden hasadına tüm aşamaları tek yerde görmek için aspir ekimi rehberimize göz atabilirsiniz.

Dikenli çeşitler biçerdöverle hasatta sorun çıkarmaz, ama elle iş, çiçek toplama ve hayvan otlatmayı zorlaştırır. Bu yazıda hasat zamanını, biçerdöver ayarlarını ve dikenli-dikensiz çeşit farkını anlatıyoruz.

Aspir Hasat Zamanı Nasıl Anlaşılır?

Tarla Bitkileri Merkez Araştırma Enstitüsüne göre aspirde hasat zamanı şu belirtilerle anlaşılır:

• Yaprakların büyük kısmı kurumuştur.
• Tablayı saran yapraklar kahverengileşmiştir.
• Tabla elle ezildiğinde taneler kolayca ayrılır.
• Taneler tamamen beyazlamıştır.

Enstitüye göre bu durum genellikle çiçeklenmeden 4-5 hafta sonra oluşur. Yazlık aspirde yetişme süresi 110-140 gündür; Mart sonu-Nisan'da ekilen aspir çoğunlukla Temmuz-Ağustos'ta hasada gelir.

Hasat Gecikirse Ne Olur?

Aspir buğday gibi hemen dökülen bir bitki değildir, ama gecikmenin bedeli vardır. Enstitüye göre hasat gecikirse tane rengi bozulur. Yağmur yağarsa taneler tabla içinde çimlenebilir.

Renk bozulması ve çimlenme, tanenin satış değerini ve yağ kalitesini düşürür. Bu yüzden tarla hasada geldiğinde biçerdöver sırası beklemeden ayarlanmalı, yağış tahmini takip edilmelidir.

Aspir Biçerdöverle Nasıl Hasat Edilir?

Aspir, buğday biçerdöveriyle birkaç ayar değişikliğiyle hasat edilir. Tarla Bitkileri Merkez Araştırma Enstitüsünün önerdiği ayarlar şöyledir:

Batör devri yüksek olursa aspir tanesi kırılır, düşük olursa tablalar tam harmanlanmaz ve tane tablada kalır. Hasada başlarken birkaç metre biçip tankı ve arkadan atılan sapı kontrol edin; kırık tane ya da harmanlanmamış tabla görüyorsanız ayarı düzeltin.

Hasattan Sonra Tane Nemi

Enstitüye göre aspir tanesi depoya yüzde 8 nemle konmalı ve nem hiçbir durumda yüzde 10'u geçmemelidir. Aspir yağlı bir tohum olduğu için nemli depolandığında kızışır, küflenir ve yağ kalitesi bozulur.

Tane nemi yüksekse depolamadan önce sergide ya da kurutucuda kurutun. Alıcıların çoğu teslimde nem ölçer; nemi yüksek tane ya fiyat kesintisiyle alınır ya da geri çevrilir.

Dikenli ve Dikensiz Aspir Çeşitleri

Aspir çeşitleri yaprak ve tabla yapraklarındaki dikene göre ikiye ayrılır. Tarla Bitkileri Merkez Araştırma Enstitüsüne göre Yenice ve Dinçer dikensiz, Remzibey-05 dikenlidir. GAP Tarımsal Araştırma Enstitüsünün Safir çeşidi de dikenlidir.

İlk üç satır Tarla Bitkileri Merkez Araştırma Enstitüsünden, Safir satırı GAP Tarımsal Araştırma Enstitüsünden alınmıştır. Tabloda dikensiz çeşitlerin yağ oranının belirgin şekilde düşük olduğu görülüyor.

Diken Hasatta Sorun Çıkarır mı?

Biçerdöverle hasatta diken büyük sorun değildir; makine dikenli bitkiyi de biçer ve harmanlar. Sorun, insanın bitkiye elle dokunması gereken işlerde çıkar.

• Elle ot alma, tarlada yürüyerek kontrol ve tabla açıp bakma dikenli çeşitte zordur.
• Çiçek yaprağı toplamak için dikensiz çeşit tercih edilir; dikenli çeşitte elle toplama neredeyse imkânsızdır.
• Hasat sonrası anızda hayvan otlatılacaksa dikenli artıklar hayvanların ağzını yaralayabilir.
• Biçerdöver sonrası sapların temizlenmesi ve balyalanması dikenli çeşitte daha zahmetlidir.

Dikenli mi, Dikensiz mi Seçmeli?

Ürününüzü yağ için yetiştiriyor ve biçerdöverle hasat ediyorsanız, yağ oranı yüksek dikenli çeşitler daha kazançlıdır. Tablodaki farka bakın: Remzibey-05'in yağ oranı yüzde 35-40, dikensiz Dinçer'in yüzde 25-28'dir. Fabrika yağ oranına göre fiyat veriyorsa bu fark doğrudan gelire yansır.

Çiçek toplamayı, elle bakımı ya da anızda hayvan otlatmayı düşünüyorsanız dikensiz çeşit daha uygundur. Kararı vermeden önce bölgeniz için önerilen çeşitleri il tarım müdürlüğünden öğrenin.

Sıkça Sorulan Sorular

Aspir ne zaman hasat edilir?

Tarla Bitkileri Merkez Araştırma Enstitüsüne göre çiçeklenmeden 4-5 hafta sonra, taneler tamamen beyazlayıp tabla elle kolayca ezildiğinde hasat edilir.

Aspir hangi biçerdöverle biçilir?

Buğday biçerdöveriyle biçilir; Enstitü batör devrinin dakikada 550'ye, kontrbatör açıklığının önde 1,5-1,6 cm, arkada 1,2-1,3 cm'ye ayarlanmasını önerir.

Aspir tanesi kaç nemle depolanır?

Enstitüye göre yüzde 8 nemle depolanmalı, nem hiçbir durumda yüzde 10'u geçmemelidir.

Hangi aspir çeşitleri dikensizdir?

Enstitüye göre Yenice ve Dinçer dikensiz çeşitlerdir; Remzibey-05 ve Safir dikenlidir.

Aspir hasadı gecikirse ne olur?

Tane rengi bozulur ve yağmur yağarsa taneler tabla içinde çimlenebilir.

Kaynaklar

• Tarla Bitkileri Merkez Araştırma Enstitüsü: Aspir Bitkisi ve Tarımı
• GAP Tarımsal Araştırma Enstitüsü: Safir Aspir Çeşidi