Kuru dönemde inek beslemesi: gelecek yılın sütü bu iki ayda belirlenir
Kuru dönemin süresi, iki evresi, süt humması ve vücut kondisyonu: doğumdan önceki 60 günde dikkat edilecekler.
Süt ineğinde en çok ihmal edilen dönem kuru dönemdir. İnek süt vermiyor diye bu iki ay "dinlenme" sanılır, yemi azaltılır, ahırın bir köşesine bırakılır. Oysa bir sonraki laktasyonda ineğin ne kadar süt vereceği, doğumu ne kadar kolay atlatacağı ve tekrar ne zaman gebe kalacağı büyük ölçüde bu iki ayda belirlenir.
Kuru dönem ne kadar sürmeli?
Genel kabul gören süre, beklenen doğumdan önce yaklaşık 60 gündür. Bu sürede meme dokusu yenilenir, inek bir sonraki laktasyona hazırlanır. 40 günün altına inen kuru dönemlerde bir sonraki laktasyonun verimi düşebilir. Çok uzun kuru dönem ise ineğin gereğinden fazla yağlanmasına yol açar. Doğru süre için tohumlama tarihinin kayıtlı olması şarttır. Kayıt tutulmayan ahırda kuruya ayırma tahmine kalır.
Kuru dönemin iki evresi
Erken kuru dönem (ilk 5-6 hafta)
Bu dönemde amaç ineği yağlandırmadan, işkembe sağlığını koruyarak beslemektir. Rasyonun ağırlığı kaliteli kaba yemdedir. Yüksek enerjili yemler ve fazla konsantre bu dönemde ineği şişmanlatır. Şişman inek doğumdan sonra iştahsız olur, vücut yağını hızla yakar ve ketozis ile yağlı karaciğer riski artar.
Geçiş dönemi (doğumdan önceki son 3 hafta)
Bu üç hafta, laktasyona hazırlığın asıl yapıldığı zamandır. İneğin işkembesi doğumdan sonra yiyeceği yoğun rasyona alıştırılmalıdır. Bunun için sağmal rasyonunda kullanılan yemler az miktarda başlatılır. Böylece doğumdan sonraki ani yem değişikliği işkembeyi sarsmaz.
Süt hummasını kuru dönemde önleyin
Doğumla birlikte inek sütle büyük miktarda kalsiyum kaybeder. Vücut buna hazır değilse kan kalsiyumu düşer ve süt humması ortaya çıkar. İnek ayağa kalkamaz, tedavi gecikirse kaybedilebilir. Açık belirti göstermeyen hafif kalsiyum düşüklüğü ise daha yaygındır ve ineği eşin atamama, mastitis gibi başka sorunlara açık hâle getirir.
Geçiş döneminde rasyondaki kalsiyum ve potasyumun fazla olması bu riski artırır. Potasyumu yüksek kaba yemler, örneğin bol gübrelenmiş çayır otu, bu dönemde dikkatli kullanılmalıdır. Anyonik tuzların kullanımı etkili bir yöntemdir ama dozu ve uygulaması rasyon hesabıyla yapılmalıdır. Bu konuda veteriner hekim ya da hayvan besleme uzmanıyla çalışmak gerekir.
Vücut kondisyonunu takip edin
Vücut kondisyon skoru, ineğin yağlılık durumunu 1 ile 5 arasında değerlendiren basit bir yöntemdir. Kuruya ayrılırken ve doğuma yakın dönemde 3 ile 3,5 arası hedeflenir. Kuruya şişman giren ineği bu dönemde zayıflatmaya çalışmak da yanlıştır. Kuru dönemde kilo vermeye zorlanan inek de yağ yakar ve aynı metabolik riskler ortaya çıkar. Doğru yer, ineğin şişmanlamasını laktasyonun son aylarında önlemektir.
Kuru dönemde gözden kaçan işler
- Ayrı bölme: Kurudaki inekler sağmallarla aynı yemlikten yerse, yüksek enerjili rasyonu da yer. Mümkünse ayrı bölmede beslenmelidir.
- Temiz ve kuru yatak: Kuru dönemin ilk ve son haftaları yeni meme enfeksiyonlarının en sık görüldüğü zamanlardır.
- Taze su: Süt vermeyen inek de su tüketir. Kirli suluk yem tüketimini düşürür.
- Kalabalık: Yemliğe sığamayan inek az yer. Doğuma yakın ineklerin rahat beslenebileceği yer olmalıdır.
- Doğum hazırlığı: Doğum bölmesi temiz, aydınlık ve gözlenebilir olmalıdır.
Son söz
Kuru dönemdeki inek bugün süt vermez ama gelecek yılın sütünü hazırlar. İki ayı doğru geçiren inek doğumdan sonra iştahlı olur, zirve verime daha kolay çıkar ve daha az hastalanır. Kuru dönemde yapılan her iyileştirme, laktasyon boyunca fazlasıyla geri döner.
Köşe yazıları yazarlarının kişisel görüşünü yansıtır; TarlaTapan'ın kurumsal görüşü değildir.