Maralfalfa Nasıl Ekilir? Çelikle Çoğaltma ve Dikim

Hayvancılıkla uğraşan herkesin en büyük derdi, kaliteli kaba yemi en ucuza mal etmektir. Son yıllarda mısır silajına ve yoncaya alternatif olarak adı sıkça geçen maralfalfa, yüksek verim potansiyeliyle iştah kabartıyor. Ancak bu bitki, alışık olduğumuz mısır veya buğday gibi ekilmez. Maralfalfa bir hibrit bitki olduğu için üretimi tohumla değil, "çelik" dediğimiz dal parçalarıyla yapılır. Bu yazıda, maralfalfayı tarlanıza nasıl doğru bir şekilde dikeceğinizi, çelik hazırlamanın inceliklerini ve dikimden sonra nelere dikkat etmeniz gerektiğini kaynaklar ışığında adım adım anlatacağız.

Maralfalfa Tohumla mı Çelikle mi Çoğaltılır?

Çiftçilerimiz genelde "tohumunu nereden buluruz?" diye soruyor. Hemen belirtelim: Maralfalfa, fil otu (Pennisetum purpureum) ile inci darısının (Pennisetum glaucum) çaprazlanmasıyla elde edilmiş steril bir hibrittir. Bu şu anlama gelir; bitki çiçek açsa bile tohumu çimlenme özelliği taşımaz veya ana bitkinin özelliklerini yansıtmaz.

Bu yüzden maralfalfa tarlası kurmak istiyorsanız, tıpkı şeker kamışı veya bazı asmalar gibi vejetatif yolla, yani bitkinin gövdesinden alınan parçalarla (çelikle) çoğaltmanız gerekir. Bir kez diktiğinizde, bitki küme oluşturarak büyür ve toprak altında güçlü bir kök sistemi geliştirir. İyi bakıldığında aynı kökten 20-30 yıl boyunca ürün alınabildiği için, ilk dikim aşaması aslında önünüzdeki çeyrek asırlık verimi belirler.

Çelik (Sap Parçası) Nasıl Hazırlanır?

Maralfalfa dikiminde en kritik aşama çeliklerin kalitesidir. Sağlıklı bir tarla kurmak için şu noktalara dikkat edilmelidir:

Dikim Zamanı ve Uygun Toprak Sıcaklığı

Maralfalfa bir C4 bitkisidir, yani yüksek sıcaklık ve güneş ışığını çok sever. Tropikal kökenli bir bitki olduğu için soğuğa karşı oldukça hassastır; sıcaklık sıfırın altına düştüğünde (-3 ile -8 °C arası) bitki tamamen ölebilir.

Bu nedenle dikim zamanını seçerken toprağın iyice ısınmış olması şarttır. Türkiye şartlarında, özellikle Ege ve Akdeniz gibi ılıman bölgelerde yapılan denemelerde Haziran ayı ortası başarılı sonuçlar vermiştir. Toprak sıcaklığı bitkinin boğumlardan hızlıca kök salması ve ilk filizlerini vermesi için hayati önem taşır. Eğer erken dönemde, toprak soğukken dikim yapılırsa çelikler toprak altında uyanmadan çürüyebilir. Bölgenizdeki son don tarihlerini ve toprak ısınma hızını takip etmeli, en uygun zaman için gerekirse bir ziraat mühendisine danışmalısınız.

Sıra Arası, Sıra Üzeri Mesafe ve Dikim Sıklığı

Maralfalfa çok boylanan (2 ile 6 metre arası) ve genişleyen bir bitki olduğu için dikim sıklığı verimi doğrudan etkiler. Eğer çok sık dikerseniz bitkiler güneş ve besin için birbiriyle yarışır, çok seyrek dikerseniz tarladaki boş alanlardan dolayı toplam veriminiz düşer.

İzmir'de yapılan 4 yıllık uzun süreli bir araştırmaya göre, en yüksek kuru madde verimi 70 cm sıra arası ve 50 cm sıra üzeri mesafeyle yapılan dikimlerde (dekara yaklaşık 2857 bitki) elde edilmiştir. Ancak farklı bölgelerde ve farklı amaçlar için (yeşil ot, silaj veya damızlık çelik üretimi) bu mesafeler değişebilir. Bazı uygulamalarda sıra arasının 50 cm, sıra üzerinin 50 cm olduğu veya daha geniş aralıkların tercih edildiği de görülmüştür.

Dikim Şekli:

Dikim Sonrası İlk Sulama ve Bakım

Maralfalfa "ek-unut" tipi bir bitki değildir. Özellikle ilk dikim döneminde "can suyu" çok kritiktir.

Sıkça Sorulan Sorular

Maralfalfa çelikle mi ekilir?

Evet, maralfalfa hibrit ve steril bir bitki olduğu için tohumla değil, gövde parçaları olan çeliklerle vejetatif olarak üretilir.

Maralfalfa çeliği kaç cm olmalı?

Çelikler genellikle 40-60 cm uzunluğunda hazırlanır; asıl önemli olan boyundan ziyade üzerinde en az 3 veya 4 sağlam boğum (göz) bulunmasıdır.

Maralfalfa ne zaman dikilir?

Toprak sıcaklığının yükseldiği, don riskinin kalmadığı bahar sonu veya yaz başı döneminde dikilir. Ege bölgesi için Haziran ortası uygun bir tarihtir.

Bir dekara kaç adet maralfalfa dikilir?

Uygulanacak sıklığa göre değişmekle birlikte, en yüksek verim alınan 70x50 cm mesafede dekara yaklaşık 2850-3000 arası çelik gitmektedir. Ancak bu sayı bölgeye göre 16.000'e kadar çıkabilir.

Dikim derinliği ne kadar olmalıdır?

Yatay dikimde sapların üzerine 15-20 cm toprak atılması önerilirken, dikey dikimde iki boğumun toprak altında kalması sağlanmalıdır.