Korunga Nedir? Kaç Yıllık Bitkidir?
Korunga bitkisinin görünüşünü, kök ve çiçek yapısını, kıraç tarladaki ömrünü ve verim seyrini kaynaklara dayanarak sade biçimde açıklıyoruz.
Korunga, kıraç ve kireçli tarlalarda yetiştirilen, kökleri derine giden çok yıllık bir baklagil yem bitkisidir. Kıraçta çoğu korungalık 3-4 yıl verimli kalabilir; Gaziantep İl Tarım ve Orman Müdürlüğü en yüksek verimin ikinci ve üçüncü yılda alındığını, dördüncü yılda bitkilerin seyrekleştiğini bildirir. Gerçek ömür; toprak, yağış, yabancı ot ve kök zararlılarına göre değişir.
Korunga yetiştiriciliğinin ekimden hasada tüm aşamalarını tek yerde görmek için korunga yetiştiriciliği rehberimize göz atabilirsiniz.
Bitkinin tanen içeriği, işkembede protein kaynaklı köpük oluşumunu azaltarak korungayı şişkinlik riski düşük bir yem haline getirir. Yonca sulanabilen verimli arazide daha sık biçim verebilir; korunga ise su kısıtının ve kirecin öne çıktığı tarlalarda değer kazanır. Bu yazıda korunganın görünümünü, gelişimini ve ne zaman yenileneceğini anlatıyorum.
Korunganın bitkisel özellikleri
Korunga baklagiller familyasındandır. Gövdesi dik gelişir; yaprakları tek bir yaprak ekseni boyunca karşılıklı çok sayıda küçük yaprakçıktan oluşur. Bu görünüm yoncanın üçlü yapraklarından farklıdır. Bitki, derinlere uzanabilen bir ana kök ve yan kökler meydana getirir. Köklerde uygun bakterilerle oluşan yumrular, havadaki azotun bitkinin kullanabileceği forma dönüşmesine yardım eder.
Yukarıdan bakıldığında korunga tarlası, ince gövdelerin üzerinde pembe-kırmızı çiçek salkımlarıyla tanınır. Çiçeklenme salkımın altından başlayıp yukarı doğru ilerler. Meyve tek tohum taşır ve olgunlaştığında açılmadığı için üretici çoğunlukla meyveyi kabuğuyla birlikte eker. Bu nedenle tohumluk alırken ürünün kabuklu meyve mi, kabuğu çıkarılmış tohum mu olduğunu bilmek gerekir.
Korunga kaç yıl tarlada kalır?
Korunga çok yıllık bir bitkidir; ancak “çok yıllık” olması tarlanın uzun süre aynı verimi vereceği anlamına gelmez. Gaziantep İl Tarım ve Orman Müdürlüğü kıraç koşullarda 3-4 yıllık bir ömür ve ikinci-üçüncü yıllarda en yüksek verimi bildirir. Aynı müdürlüğün yayını dördüncü yılda seyreklik görülebileceğini söyler. Bunlar yöresel yetiştirme bilgileri olduğundan kendi tarlanızdaki bitki sıklığını izleyin.
Bingöl Üniversitesi’nin baklagil yem bitkileri yayını, korunganın normal ömrünü 5-6 yıl olarak verir; aynı kaynak ülkemizde köklerde zarar yapan zararlıların bazı tesisleri daha erken seyreltebildiğini de aktarır. Bu farklılık, tek bir yıl sayısını her bölgeye uygulamamak gerektiğini gösterir. Yabancı ot baskısı, nem, tarlanın drenajı ve kök zararlıları tesis ömrünü kısaltabilir.
Kök yapısı ve toprakta yaptığı iş
Korunga, derine gidebilen kazık köküyle yüzey toprağının altındaki suya erişebilir. Kök sistemi, kireçli ve kıraç arazide bitkinin tutunmasına yardımcı olur; fakat sıkışmış tabakaya, su göllenmesine veya kök bölgesinin havasız kalmasına dayanıklı olduğu sonucu çıkarılmamalıdır. Ekimden önce tarlanın drenajını ve toprağın işlenebilirliğini kontrol edin.
Köklerde oluşan yumrular bitkinin azot döngüsüne katkı verir. Kökleriyle toprağın farklı katmanlarını kullanan korunga, ekim nöbetinde de yer bulabilir. Yine de korunga tek başına toprağın bütün besin ihtiyacını karşılamaz; fosfor ve diğer elementlerin durumu toprak analizine göre belirlenir. “Azot bağlar” diye analiz ve bakım gereksiz hale gelmez.
Çiçekleri ve görünüşü nasıl anlaşılır?
Korungada pembe ya da kırmızıya çalan çiçekler dik salkımlar halinde bulunur. Yapraklar tüysü bileşik yapıdadır; her yaprak sapında çok sayıda küçük yaprakçık görülür. Bu iki özellik, fotoğraf veya tarlada korungayı yoncadan ayırt etmeyi kolaylaştırır. Yoncanın çoğu türünde yaprakçık sayısı üçtür ve çiçek başı daha toplu bir görünüm taşır.
Meyve kabuklu, tek tohumludur; kabuk damarlı ve serttir. Hasat olgunluğunda meyve kendiliğinden açılmadığı için tohumluk üretiminde biçim ve harman zamanı önem taşır. Ot üretiminde ise bitkinin çiçeklenme dönemi biçim kararını belirler. Amaç tohumsa, otu erken biçmek tohum bağlamayı ve hasadı düşürür.
Yıllara göre verim seyri
Kuruluş yılında korunga yavaş gelişir ve kıraç koşullarda çoğu kez ekonomik ot alınamaz. Bitki önce kök ve taç yapısını kurar. Gaziantep İl Tarım ve Orman Müdürlüğü bitkilerin ikinci yılın ilkbaharında hızlı geliştiğini, en bol verimin ikinci ve üçüncü yılda alındığını belirtir. Bu nedenle ilk yılın verimini olgun tesis yılıyla karşılaştırmayın.
İlerleyen yıllarda tesis sıklığı ve kök sağlığı geriledikçe dönüm verimi de düşebilir. Bingöl Üniversitesi yayını, kök zararlılarının tesis kaybına yol açabildiğini ve tarlaların erken seyrekleşebileceğini vurgular. Verim takibinde yaş ot, kuru ot ve tohum ürününü ayrı kaydedin; hasat biçimini belirtmeden kilogram rakamlarını karşılaştırmak yanıltıcıdır.
Korunga ne zaman yenilenmeli?
Tarlada bitki sıklığı belirgin biçimde azaldıysa, boşlukları yabancı otlar dolduruyorsa ve biçimden sonra sürgünler zayıf kalıyorsa tesisin yenilenmesini değerlendirin. Yalnızca takvimde belirli bir yıl doldu diye korungalığı bozmayın. Üretim amacını, elde edilen kuru ot miktarını ve tarlanın başka ürünlere ihtiyacını birlikte ele alın.
Korunga ekim nöbetinde aynı baklagil grubunu üst üste getirmeyin. Yenileme öncesi yabancı ot sorununu ve olası kök zararlısı riskini değerlendirin; aynı yere kısa aralıkla yeniden ekim yapmak, tarladaki sorunları yeni tesise taşıyabilir. Yerel münavebe önerilerini il tarım müdürlüğünden veya üniversite yayınlarından kontrol edin.
Korunga mı yonca mı?
Sulama suyu bulunan, derin ve verimli tarlalarda yonca genellikle daha hızlı yeniden büyüyüp daha çok biçim verir. Korunga biçimden sonra daha yavaş sürer. Bu yüzden aynı sulanabilir tarlada “hangisi daha çok ot verir?” sorusunun cevabı çoğu kez yonca olur. Buna karşılık kıraç, kireçli ve yoncanın tutunamadığı yerde korunga seçeneği güçlenir.
Hayvan beslemede korunganın tanenleri köpüklü şişkinlik riskini azaltabilir. Bu özellik, rasyon planında önemlidir; fakat yoncanın besin değerini veya sulu tarladaki verim avantajını yok saymak için gerekçe değildir. Arazinin su durumu, toprak yapısı, balya biçimi ve sürü ihtiyacına göre karar verin.
Türkiye'de korunga nerelerde yetişir?
Korunga özellikle İç ve Doğu Anadolu ile geçit bölgelerinin kıraç alanlarında yetiştirilebilir. Derin, geçirgen ve kireççe zengin topraklarda daha iyi sonuç verir. Kışları sert geçen bölgelerde tesis yılı fideleri soğuktan etkilenebileceği için ekim tarihi önemlidir; yerleşmiş bitkiler soğuğa daha dayanıklı olur.
Türkiye içinde yağış, rakım ve toprak özellikleri kısa mesafelerde bile değişebilir. Başka bir ilin ekim ayını, tohum miktarını veya verim beklentisini aynen kendi tarlanıza taşımayın. İl müdürlüğü yayınlarını toprak analizi ve yerel tecrübeyle birlikte kullanın.
Sıkça Sorulan Sorular
Korunga kaç yıllık bitkidir?
Korunga çok yıllıktır; Gaziantep İl Tarım ve Orman Müdürlüğü kıraç koşullarda 3-4 yıllık ömür bildirir, bazı kaynaklar ve koşullar daha uzun süre verir.
Korunga kaç yıl tarlada kalır?
Kıraç bir tesiste çoğu kez 3-4 yıl verimli kalır; kök zararlısı ve seyrelme nedeniyle tarlanızı her yıl gözlemleyin.
Korunga nedir?
Korunga, derin köklü, pembe salkım çiçekli ve kıraç-kireçli arazilerde yetiştirilen çok yıllık baklagil yem bitkisidir.
Korunga ne zaman yenilenir?
Tesis belirgin biçimde seyrelip verim düştüğünde, çoğunlukla üçüncü-dördüncü yıldan sonra yenileme kararı değerlendirilir.
Korunga kökü ne kadar derine iner?
Kökü derine gidebilen kazık kök oluşturur; ancak kaynaklar bu yazıda bütün bölgeler için geçerli tek bir kök derinliği vermediğinden santimetre değeri belirtilmemiştir.
Kaynaklar
TarlaTapan rehber yazıları sahada işe yarayan, uygulanabilir bilgiyi esas alır. Düzeltme ve önerileriniz için bize yazın.
