Aspir Dönüme Kaç Kilo Verir?
Safir aspir çeşidi kışlık ekimde dönüme 350-400 kg, yazlık ekimde 150-200 kg verir. Çiftçi verimi, verimi düşüren hatalar ve verim hesabı.
GAP Tarımsal Araştırma Enstitüsüne göre Safir aspir çeşidi kışlık ekimde dönüme 350-400 kg, yazlık ekimde 150-200 kg tohum verir. Bu rakamlar araştırma şartlarında alınmış verimlerdir. Çiftçi tarlasında verim çoğunlukla daha düşüktür; Namık Kemal Üniversitesinin bir araştırmasında Trakya'daki aspir işletmelerinin ortalama verimi dönüme 56,6 kg bulunmuştur.
Aspir ekiminden hasadına tüm aşamaları tek yerde görmek için aspir ekimi rehberimize göz atabilirsiniz.
Araştırma verimi ile çiftçi verimi arasındaki bu büyük fark, tarlada yapılan işlerin verimi ne kadar etkilediğini gösterir. Bu yazıda aspir veriminin neye bağlı olduğunu ve tarlanızdan daha çok ürün almak için nelere dikkat etmeniz gerektiğini anlatıyoruz.
Aspirde Verim Neyle Ölçülür?
Aspirde verim, dönümden alınan kabuklu tohum miktarıdır. Yağ fabrikası tohumu kabuğuyla birlikte alır ve fiyatı tohum kilosuna göre verir. Bu yazıdaki bütün verim rakamları kabuklu tohum verimidir.
Aspirden yağ ve küspe de çıkar, ama bunlar fabrikada elde edilir. Çiftçi için önemli olan, dönümden kaç kilo tohum alındığı ve bu tohumun yağ oranıdır.
Kışlık ve Yazlık Ekimde Verim Farkı
Verimi en çok belirleyen etken ekim zamanıdır. GAP Tarımsal Araştırma Enstitüsünün Safir çeşidi için verdiği değerler:
| Safir çeşidi | Kışlık ekim | Yazlık ekim |
|---|---|---|
| Tohum verimi | 350-400 kg/dönüm | 150-200 kg/dönüm |
| Bitki başına tabla | 35 adet | 19 adet |
| Bitki boyu | 150 cm | 70 cm |
| Yağ oranı | %38 | %36 |
Kışlık ekimde bitki daha uzun süre gelişir, daha çok dallanır ve neredeyse iki kat tabla verir. Ancak kışlık ekim yalnızca kışı ılık bölgelerde yapılabilir. İç Anadolu gibi kışı sert yerlerde yazlık ekim yapılır ve beklenti buna göre kurulmalıdır.
Araştırma Verimi ile Çiftçi Verimi Neden Farklı?
Araştırma verimleri, her işin zamanında ve doğru yapıldığı deneme parsellerinde alınır. Çiftçi tarlasında ise ekim gecikebilir, tohum yatağı iyi hazırlanmayabilir, yabancı ot kaçabilir ya da hasat geç kalabilir.
Namık Kemal Üniversitesinin Trakya'daki aspir işletmeleri üzerine yaptığı araştırmada ortalama verim dönüme 56,6 kg olarak bulunmuştur; aynı çalışmada Tekirdağ'da 74,1 kg, Edirne'de 39,2 kg verim tespit edilmiştir. Bu rakamlar, araştırma verimlerinin çok altındadır ve tarlada yapılan hataların bedelini gösterir.
Verimi Düşüren Hatalar
Aspirde verim kaybının büyük kısmı önlenebilir hatalardan gelir:
- Geç ekim: Tarla Bitkileri Merkez Araştırma Enstitüsüne göre geç ekilen aspirde boy, dallanma, verim ve yağ oranı düşer.
- Seyrek tarla: Derin ekim, kaymak ya da soğuk toprak yüzünden bitki sayısı hedefin altında kalır.
- Yabancı ot: Aspir ilk 3-4 haftada otla rekabet edemez.
- Kritik dönemde su eksikliği: Sapa kalkma ve çiçeklenme öncesi dönemde su eksikliği tabla sayısını ve dolumunu düşürür.
- Hasat gecikmesi ve yanlış makine ayarı: Tane tablada kalır, kırılır ya da yağmurda çimlenir.
Verimi Artırmak İçin Ne Yapılmalı?
Enstitünün önerileri verimi artırmanın yol haritasıdır. Yazlık ekimde 20 Mart-20 Nisan arasında ekin. 15-20 cm sıra arasıyla dönüme 4-6 kg tohum atın ve tohumu 2,5-4 cm derine bırakın. Dönümde 100.000 bitki hedefleyin.
Gübreyi toprak analizine göre verin; analiz yoksa Enstitünün önerdiği dönüme 12-15 kg saf azot ve 3-5 kg saf fosfor kullanılabilir. İmkânınız varsa çıkıştan 20-25 gün sonra ve 55-65 gün sonra, yağış yetersizse sulayın. Hasadı çiçeklenmeden 4-5 hafta sonra, taneler beyazladığında geciktirmeden yapın.
Çeşit Seçimi Verimi Etkiler mi?
Evet. Çeşitler hem tohum verimi hem de yağ oranı bakımından farklıdır. Tarla Bitkileri Merkez Araştırma Enstitüsüne göre dikensiz Dinçer'in yağ oranı yüzde 25-28, dikenli Remzibey-05'in yüzde 35-40'tır. Aynı tohum veriminde yağ oranı yüksek çeşit, fabrikaya daha çok yağ getirir.
Bölgenize uygun çeşidi seçmek de önemlidir. GAP Tarımsal Araştırma Enstitüsünün Safir çeşidi Güneydoğu Anadolu ve aspir yetiştirilen diğer bölgeler için önerilmektedir. Çeşit seçmeden önce il tarım müdürlüğünden bölgenizde denenmiş çeşitleri öğrenin.
Verim Hesabı Nasıl Yapılır?
Hasattan önce verimi tahmin etmek için tarlanın birkaç yerinden 1 metrekarelik alan seçin. Bu alandaki tablaları toplayıp elle harmanlayın, tohumları tartın. Bulduğunuz gram değerini 1.000 ile çarpıp 1.000'e bölerseniz dönüm başına kilo verimini bulursunuz; yani metrekareden çıkan gram, dönümden çıkacak kiloya eşittir.
Örneğin metrekareden 150 g tohum çıktıysa, dönümden yaklaşık 150 kg beklenir. Biçerdöver kayıpları nedeniyle gerçek verim bu tahminden biraz düşük olur.
Sıkça Sorulan Sorular
Aspir dönüme kaç kilo verir?
GAP Tarımsal Araştırma Enstitüsüne göre Safir çeşidi kışlık ekimde dönüme 350-400 kg, yazlık ekimde 150-200 kg tohum verir.
Kışlık aspir mi daha verimli, yazlık mı?
Kışlık; Safir çeşidinde kışlık ekim verimi yazlık ekimin yaklaşık iki katıdır.
Çiftçi tarlasında aspir verimi ne kadardır?
Namık Kemal Üniversitesinin araştırmasında Trakya'daki aspir işletmelerinin ortalama verimi dönüme 56,6 kg bulunmuştur.
Aspirde verimi en çok ne düşürür?
Geç ekim, seyrek tarla, yabancı ot, kritik dönemde su eksikliği ve geciken hasat verimi en çok düşüren etkenlerdir.
Aspirin yağ oranı verimi etkiler mi?
Etkiler; aynı tohum veriminde yağ oranı yüzde 35-40 olan çeşit, yüzde 25-28 olana göre daha çok yağ verir.
Kaynaklar
TarlaTapan rehber yazıları sahada işe yarayan, uygulanabilir bilgiyi esas alır. Düzeltme ve önerileriniz için bize yazın.
